BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 356.54 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 419.43 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.42
استانا:

الاكول وتاندىق ٴتۋريزمنىڭ بىرەگەي نىسانىنا اينالادى

فوتو: Тілеубек Шаяхмет

تاياۋدا شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمى دانيال احمەتوۆ ٴۇرجار اۋدانىنا ىسساپارمەن بارىپ، الاكول جاعالاۋىنداعى قۇرىلىس جۇمىستارىمەن تانىسىپ، دەمالۋشىلارمەن تىلدەسىپ، بىرنەشە جىلدان كەيىن الاكول تۇركيالىق جاعالاۋلارمەن باسەكەگە تۇسەتىنىن، ٴسويتىپ تۋريستىك جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلەتىنىمىز تۋرالى ايتتى. baq.kz ٴتىلشىسى «ولاي بولۋى قانشالىقتى مۇمكىن؟»، «بۇرىنعى الاكول مەن قازىرگى الاكولدىڭ ايىرماشىلىعى قانداي؟»، «الاكولدىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر؟» جانە «دەمالۋ ٴۇشىن نە سەبەپتى باسقا ەمەس، ٴدال الاكولگە بارۋ كەرەك؟» دەگەن سۇراقتاردىڭ جاۋابىن ىزدەپ كوردى.

الاكول – دارا كول

الدىمەن بۇل كولدىڭ اتاۋى قايدان شىققانىنا، نەسىمەن ەرەكشە ەكەنىنە توقتالا كەتەلىك. الاكول – قازاقستانداعى الماتى جانە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان ەمدىك قاسيەتى مول، جارتىلاي تۇزدى، تۇيىق كول. «الاكول» اتاۋى ەجەلگى تۇرىك جانە موڭعول سوزدەرىنەن اۋدارعاندا « ۇلى كول» نەمەسە «تاۋلى كول» دەگەن ماعىناعا يە. كول سۋىنىڭ ٴتۇسىن العاش رەت قاراعاندا انىقتاۋ قيىن. ۇساق كولدەردىڭ ٴتۇسى الۋان ٴتۇرلى بولادى. مىسالى، ساسىقكول – كوگىلدىر، قورجىنكول – سۇرعىلت، قىلىتۇز – سارى ٴتۇستى. جەرگىلىكتى تۇرعىندار كولدى ٴپىشىنىنىڭ، ٴتۇسىنىڭ، كولەمىنىڭ ٴارتۇرلى بولعانى سەبەپتى «الاكول» دەپ اتاپ كەتكەن.

الاكولدەگى يگەرىلمەگەن جەرلەر مەملەكەتتىڭ مەنشىگىنە قايتارىلسىن»

2017 جىلدىڭ ٴساۋىر ايىندا ايماق باسشىسى دانيال احمەتوۆ الاكولگە ىسساپارمەن بارىپ، جاعالاۋدى كورىكتەندىرۋ ٴۇشىن 550 ميلليون تەڭگە بولىنگەنىن، مامىر ايىندا قوسىمشا 232 ميلليون تەڭگە بولىنەتىنىن ايتقان ەدى. ٴسويتىپ، الاكول جاعالاۋىنا تاماقتانۋ ورىندارى، بالالار وينايتىن، سپورتپەن اينالىساتىن الاڭدار سالىنا باستادى.

2017 جىلدىڭ مامىر ايىندا دانيال احمەتوۆ الاكولگە تاعى ٴبىر مارتە بارىپ، جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردى قاداعالاپ قايتتى.

«الاكول جاعالاۋىنداعى اباتتاندىرىلماعان، ىسكە جاراتىلماعان جەرلەر مەملەكەتتىڭ مەنشىگىنە قايتارىلسىن. سونداي-اق، كاسىپكەرلەر كونستيتۋسيالىق مىندەتتەرىن ورىنداپ، سالىق تولەسىن. ادەمى ٴارى ساپالى جوبا ۇسىنبايىنشا، قۇرىلىس جۇمىستارىن باستاۋعا رۇقسات جوق! بۇدان بىلاي ٴبىر مەتر جەردىڭ ٴوزى جايدان-جاي بەرىلە سالمايدى. ٴار جوبانى جەكە ٴوزىم قاداعالايتىن بولام. الاكول ماڭىنا ساپاسىز، ارزان ماتەريالداردان ٴۇي سالۋدى توقتاتۋ كەرەك. ٴبارىن رەتكە كەلتىرىڭدەر. قۇرىلىس نىساندارى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي بولسىن»، - دەدى ول ٴىسساپار بارىسىندا.

الاكولگە قالاي جەتۋگە بولادى؟

2018 جىلى 21 ماۋسىمنان باستاپ تۋريستەردى الاكول دەمالىس بازالارىنا جەتكىزۋ ٴۇشىن وسكەمەن-1 ۆوكزالىنان دوستىق بەكەتىنە دەيىن جولاۋشىلار پويىزى جۇرە باستادى. ٴبىرىنشى كۇننەن-اق بەس پلاسكارت ۆاگون جولاۋشىلارعا لىق تولى بولدى.

«ماۋسىم-قىركۇيەك ايلارى ارالىعىندا الاكولگە اۆتوبۋسپەن عانا ەمەس، پويىزبەن قاتىناۋعا دا مۇمكىندىك جاسالدى. بۇدان بىلاي وسكەمەن، سەمەي قالالارىنان جالاڭاشكول ستانسياسىنا دەيىن پويىزبەن جەتۋگە بولادى. بيلەت باعاسى دا قولجەتىمدى: پلاسكارت ۆاگون – 2800 تەڭگە بولسا، كۋپە – 4000 تەڭگە. سونىمەن قاتار، وسكەمەن – سەمەي – ٴۇرجار، الماتى – ٴۇرجار، استانا – ٴۇرجار باعىتىنا دەيىن ۇشاق رەيسى اشىلدى. جالپى، وبلىستىق بيۋدجەتتەن وسكەمەن – سەمەي – ٴۇرجار باعىتىنداعى رەيستى اشۋعا 2018 جىلى 162،1 ميلليون تەڭگە قاراجات ٴبولىندى»، - دەيدى شقو تۋريستىك اقپاراتتىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى سىمبات رامازانوۆ.

الاكولگە دەيىن وسكەمەن – بارلىق-اراسان، سەمەي – بارلىق-اراسان، وسكەمەن – الاكول، سەمەي – الاكول باعىتىندا تىكەلەي باراتىن 44 ورىندىق 4 اۆتوبۋس بار. بيلەت باعاسى – 2600-300 تەڭگە ارالىعىندا.

«تاعى ٴبىر جاڭالىق – tourist info» تۋريستىك-اقپاراتتىق ورتالىعى اشىلدى. جاڭادان قۇرىلعان ورتالىق قىزمەتكەرلەرى دەمالۋشىلارعا ٴبىر تەرەزە قاعيداتى بويىنشا انىقتامالىق-اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتىپ، ماماندار تەگىن كەڭەس بەرەدى. بۇعان قوسا «tourist info» ورتالىعىنان سول دەمالىس بازالارى مەن تۋرفيرمالاردىڭ بروشيۋرالارى مەن ارنايى كادەسىيلارىن الۋعا بولادى. اتالعان ورتالىق دەمالۋشىلارعا جاز بويى، اياعني ٴۇش اي بويى قىزمەت ەتەدى»، - دەيدى ول.

الاكول تۇبەگەيلى وزگەردى، وزگەرگەنىن كوز كوردى

الاكول جاعالاۋى تۇبەگەيلى وزگەرەتىنى تۋرالى بىلتىردان باستاپ ايتىلا باستادى جانە قانداي وزگەرىس بولىپ جاتقانى سول جاققا جىل سايىن بارۋشىلاردىڭ كوزىنە كورىنىپ تۇر.

«نەگە باسقا ەمەس، ٴدال وسى الاكولگە كەلىپ دەمالۋدى ٴجون سانايسىز؟ باستى ٴۇش سەبەبىن ايتىپ بەرە الاسىز با؟» - دەگەن سۇراققا تالعاتجان مۇحاماديەۆ ەسىمدى دەمالۋشى جاۋاپ بەردى.

«الاكولگە ەكىنشى مارتە كەلۋىمىز. 3 جىل بۇرىن بۇل جەرگە كەلگەندە مۇلدە باسقاشا ەدى. بىرىنشىدەن، الاكولدىڭ سۋى شيپالى. وسىندا دەرتىنە داۋا ىزدەپ كەلۋشىلەر كوپ. ەكىنشىدەن، بۇل جەردىڭ دەمالۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جاقسارعان. بيىل مۇندا دەمالۋعا كەلۋشىلەردىڭ سانى الدەقايدا كوپ ەكەنىن بايقادىم. ادام كوپ بولعانى سونداي، كەلمەس بۇرىن الدىن الا حابارلاسىپ، تۇراقتايتىن ورنىمىزدى انىقتاپ الدىق. ٴۇش جىل بۇرىن ولاي ەمەس ەدى. بۇل – دەمالىس ورىندارىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جاقسارعانىن ايقىنداي تۇسەتىن كورسەتكىش. ۇشىنشىدەن، كول جاعالاۋى كەرەمەت اباتتاندىرىلعان. كورىكتى ٴارى ساپالى ۇيلەر، دەمالىس ورىندارى سالىنىپ، جاقسىلاپ تىنىعۋعا جاعداي جاسالعان. ۇشىنشىدەن، اتى اڭىزعا اينالعان جەرگە كەلىپ، ونىڭ عانيبەتىن سەزىنىپ كورۋ – مىندەتىمىز دەپ تە ايتۋعا بولادى. جوڭعارلارمەن شايقاس كەزىندە قازاقتىڭ باتىرلارى الاكولدىڭ سۋىن ەمدەلۋ ٴۇشىن قولدانعان دەگەن اڭىز بار. ٴتىپتى، شىڭعىس حان وسى جەرگە تۇمەندەرىمەن كەلىپ، جاراقاتتانعان جاۋىنگەرلەر ەمدەلگەن دەگەن دە اقپارات بار. وسىنداي دەمالىس ورنى عانا ەمەس، تاريحي جەردى نەگە كەلىپ، كوزبەن كورىپ قايتپاسقا؟!»، - دەيدى ول.

«ال قانداي كەشىلىكتەرىن بايقادىڭىز؟»، - دەگەن سۇراققا دەمالۋشى ويلانباستان جول جاعدايى تۋرالى ايتتى.

«الاكولگە جەتۋ دە، كەتۋ دە – اۋرە. اۆتوبۋسپەن، دە پويىزبەن دە، ۇشاقپەن دە تىكەلەي الاكولگە جەتە المايسىز. الدىمەن ٴۇرجارعا نەمەسە باسقا ستانسيادا ٴتۇسىپ قالىپ، ارى قاراي تاكسي جالداپ باراسىز. جولدىڭ ساپاسى ناشار بولعاندىقتان، شارشاپ قالاتىنىڭ راس»، - دەيدى ول.


وسى ورايدا بۇل ٴسوزدىڭ جانى بار ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. الاكول – الماتى باعىتىنداعى، الاكول – وسكەمەن باعىتىنداعى اۆتوجولدار، جالپى الاكولگە الىپ باراتىن بارلىق جولدىڭ جاعدايى سىن كوتەرمەيدى. جاقىندا ٴدال سول جولدا كولىك اپاتى بولىپ، 4 ادام ومىرمەن قوش ايتىسقان بولاتىن، ونىڭ بىرەۋى – ٴسابي. قىرىق شۇڭقىر جولمەن جۇرگەندە جولاۋشىلار دا، كولىك جۇرگىزۋشىسى دە تاۋەكەلگە بەل بۋادى.

الاكول – عارىشكەرلەر ٴۇيى

كەڭەس وداعى كەزىندە الاكولدەگى جابىق ايماقتا عارىشكەرلەردى ەمدەۋ شارالارى جۇرگىزىلگەن ەكەن. «كوسموناۆتار ٴۇيى» اتالعان ايماقتا ايلاپ دەمالعان عارىشكەرلەردىڭ اعزاسى رادياسيادان تازالانىپ شىعاتىن كورىنەدى.

بيىل وسى ٴۇردىس جالعاسىن تاۋىپ، بيىل 22-24 ماۋسىم ارالىعىندا قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك عارىشكەرلەر الماتى وبلىسى اۋماعىنداعى الاكول جاعاسىنا دەمالۋعا كەلدى. ولاردىڭ ىشىندە، ارينە، حالىق قاھارمانى، قازاقستاننىڭ عارىشكەر-ۇشقىشى تالعات مۇسابايەۆ تا بار.

«الاكول تۇركيا جاعالاۋلارىمەن باسەكەگە تۇسەدى»

قالاي ايتساق تا، ٴبارى ۋاقىت وتە كەلە شەشىمى تابىلاتىن ماسەلەلەر. سول سەبەپتەن بولار، ايماق باسشىسى الاكولدىڭ بولاشاعىنا زور سەنىم ارتادى.

«بۇل جەرگە كەلەتىن دەمالۋشىلاردىڭ سانى جىلدان جىلعا ارتىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى. شەتەلدىكتەر دە دەمالۋدا. بيىل دا، كەلەسى جىلى دا جاعالاۋداعى قۇرىلىس جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرەمىز. قۇرىلىس اياقتالعاننان كەيىن وسىندا كەلەتىن تۋريستەر الاكول سۋىنىڭ ەمدىك قاسيەتى مەن قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا عانا ەمەس، تابيعاتىنا تامسانىپ، جالپى قازاقستان مەن سول ٴوڭىردىڭ تاريحىنا تەرەڭدەيتىن بولادى. وسىندا قاراعاي مەن شىرشا ەگەمىز. ايتقاندارىمنىڭ ٴبارى ورىندالعان جاعدايدا الاكول تۇركيالىق جاعالاۋلارمەن باسەكەلەسە الاتىن بولادى»، - دەيدى دانيال احمەتوۆ.

«ٴجۇز رەت ەستىگەنشە، ٴبىر رەت كورگەن ارتىق». ەندەشە، اتى اڭىزعا اينالعان الاكولگە بارىپ، عاجايىبىن ٴوز كوزىڭىزبەن كورىپ قايتىڭىز، وقىرمان!..

ٴبىزدىڭ انىقتاما

ارالدارمەن بىرگە ەسەپتەگەندە كولدىڭ اۋدانى – 2696 شارشى شاقىرىم، سۋ كولەمى – 58،56 كۋب شاقىرىم، ەنى – 52 شاقىرىم، ۇزىندىعى – 104 شاقىرىم، جاعالاۋ سىزىعىنىڭ ۇزىندىعى – 348 شاقىرىم. كولدىڭ ورتاشا تەرەڭدىگى – 22 مەتر، ەڭ تەرەڭ جەرى – 54 شاقىرىم.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي