USD 334.89 EUR 361.61 RUB 5.28
استانا:

سايلاۋ باتىرشا ۇلى: 1991 جىلى ەلباسىنىڭ كورەگەندىگىنىڭ ارقاسىندا ۇلكەن سوعىستان امان قالدىق ەكسكليۋزيۆ

فوتو: Шыңғыс Қаппаров

مەملەكەتتىڭ قالىپتاسىپ، دامۋىندا سىرتقى ساياسات ماڭىزدى ٴرول اتقارادى. ال قازاق ديپلوماتياسىنىڭ تامىرى عاسىرلار تەرەڭىنەن باستاۋ الاتىنى بەلگىلى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى سىرتقى ساياسات مۇلدەم جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلىپ، حالىقارالىق ارەناداعى ەلىمىزدىڭ بەدەلى مەن حالقىمىزدىڭ ابىرويىن كوتەرۋدە ەلەۋلى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك. قازىرگى ۋاقىتتا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن قازاقستان حالىقارالىق ىستەرگە باتىل ارالاسىپ ٴجۇر. قازاق ديپلوماتياسىنىڭ تاريحى مەن سىرتقى ساياساتتىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى اياق الىسى جونىندە قر ديپلوماتياسىنا ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر، ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى سايلاۋ باتىرشا ۇلىمەن سۇحباتتاستىق.

قازاق دالاسىنداعى ديپلوماتيالىق ٴداستۇردىڭ تامىرى تەرەڭدە جاتىر. ۇلان-عايىر جەرىمىزدى ساقتاپ قالۋعا بابالارىمىزدىڭ سارابدال ساياساتى سەپ بولعانى داۋسىز. سايلاۋ باتىرشا ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، بايتاق جەرىمىزدى نايزانىڭ ۇشى، بىلەكتىڭ كۇشىمەن عانا ەمەس، ەل بيلەۋشىلەرىنiڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ پاراساتتىلىعىمەن دە قورعاپ قالدىق.

«كورشىلەرىمىز مىقتى بولدى، ولاردى بىلەكتىڭ كۇشىمەن، نايزانىڭ ۇشىمەن جەڭە المايمىز. سوندىقتان حاندارىمىز ديپلوماتيا جۇرگىزگەن. بىرەۋمەن كەلىسسوزدەر جاساسا، ەندى بىرەۋىمەن ساۋدا جاسايدى، مىنامەن قىز الىسىپ، قىز بەرىسەدى. باتىرلارىمىزدىڭ ايەلدەرى جوڭعاردىڭ قىزدارى بولعانى تاريحتان بەلگىلى. سوندىقتان نايزانىڭ ۇشىمەن، بىلەكتىڭ كۇشىمەن جانە حاندارىمىزدىڭ مىقتى سىرتقى ساياساتىمەن جەرىمىزدى قورعاپ قالدىق دەپ ايتقان دۇرىس بولادى»، - دەيدى س.باتىرشا ۇلى.

پروفەسسور سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ تاريحىن قازاق حاندىعىنان باستاعان دۇرىس دەپ ەسەپتەيدى. ال حاندارىمىزدىڭ ديپلوماتياعا جۇگىنگەنىن دالەلدەيتىن قۇجاتتار ابىلاي حاننىڭ تۇسىنان كوپ تابىلىپ وتىر. ابىلايدىڭ قىتاي بيلەۋشىلەرىمەن الماسقان حاتتارى سول كەزدەگى حالىقارالىق قارىم-قاتىناستان ٴبىراز ماعلۇمات بەرەدى.

ال كەڭەستىك داۋىردە 12 ٴساۋىر 1944 جىلى قازاق كسر سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى قۇرىلدى. ارينە، ونىڭ وكىلەتتىگى شەكتەۋلى بولدى. 1965 جىلدان بەرى ديپلوماتيادا جۇرگەن بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى سايلاۋ باتىرشا ۇلى كەڭەستىك كەزەڭدە ديپلوماتيانىڭ اياسى تار بولعانىمەن، ىستەگەن ەڭبەگى كوپ ەكەنىن ايتادى.

«وداقتاس رەسپۋبليكالاردا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى 1944 جىلى قۇرىلدى. جالپى سىرتقى ساياساتتى كسرو سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جۇرگىزدى. ال وداقتاس رەسپۋبليكالار وزىنە بەرىلگەن فۋنكسيالاردى ورىنداپ وتىردى. مينيسترلەر كەڭەسى ٴتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى سىرتقى ىستەر ٴمينيسترى قىزمەتىن قوسا اتقاردى. مينيسترلىك ەلدە تۇرىپ جاتقان شەتەل ازاماتتارىمەن جۇمىس ىستەدى. كونسۋلدىق قىزمەتتەردى تولىق اتقاردى. سونداي-اق قىتاي، موڭعوليا سەكىلدى ەلدەرمەن ساۋدا قارىم-قاتىناسى جاسالدى. شەتەلدىك دەلەگاسيالاردى كۇتىپ الدىق. ٴۇندىستان پرەمەر-مينيسترى دجاۆاحارلال نەرۋ، يندونەزيا پرەزيدەنتى احمەد سۋكارنو، يراننىڭ شاحى موحامماد رەزا پەحلەۆي جانەباسقا شەت ەلدىك باسشىلار بىزدە بولدى. بۇدان بولەك، قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى ب.بولتىرىكوۆا، م.يسيناليەۆ، ا.ارىستانبەكوۆا بۇۇ باس اسسامبلەيا سەسسياسىنا قاتىستى»، - دەپ اڭگىمەلەدى ديپلومات.

سايلاۋ باتىرشا ۇلى تاۋەلسىزدىك الار تۇستا 1990 جىلعى تاريحي وقيعاعا كۋا بولادى. وسى جىلى وداقتاس رەسپۋبليكالار مەملەكەتتىك ەگەمەندىك تۋرالى دەكلاراسيالار قابىلداي باستايدى. قازاق كسر-ى دەكلاراسيانى 25 قازاندا جاريالايدى. بۇل قۇجاتتا قازاقستان ٴوزىن «حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ دەربەس سۋبەكتىسى بولۋعا، سىرتقى ساياساتتى ٴوز مۇددەلەرىنە ساي بەلگىلەۋگە، حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتىنە قاتىسۋعا قۇقىعى بار» ەگەمەن مەملەكەت دەپ ايقىندادى. وسىلايشا، ەلىمىز ٴوز دامۋىنىڭ دەربەس جولىنا ٴتۇستى. وسى وقيعاعا وراي پروفەسسور مىنا ٴبىر جايتتى اتاپ كورسەتۋدىڭ زور ماڭىزىن ايتادى:

«دەربەستىك الۋىمىزعا رەسەي فەدارسياسى ۇلكەن ۇلەس قوستى. رەسەي فەدەراسياسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ ٴتوراعاسى بوريس ەلسين 1990 جىلى 12 ماۋسىمدا مەملەكەتتىك ەگەمەندىك تۋرالى دەكلاراسيا قابىلدادى. ٴسويتىپ، كرەملدە وتىرعان گورباچەۆكە باعىنباي كەتتى. وسى كەزدە ماسكەۋدە ەكى بيلىك بولدى. ەلسين وداقتاس رەسپۋبليكالاردىڭ ەگەمەندىك الۋىن قولدادى. سوندىقتان «تاۋەلسىزدىك جولىنداعى ديپلوماتيا» ەستەلىك كىتابىمدا ب.ەلسينگە بارلىق وداقتاس رەسپۋبليكالاردىڭ تاۋەلسىزدىك ٴۇشىن العىس ايتۋى قاجەتتىگىن جازدىم. شىنىندا، سول ۋاقىتتا ەلسين كونبەي، قايتادان كەڭەس وداعىن قۇرىپ، رەسپۋبليكالاردى جىبەرمەيمىن دەسە، ماسكەۋدىڭ اسكەرى ەشكىمدى تىرپ ەتكىزبەيتىن ەدى».

سايلاۋ باتىرشا ۇلى 1990 جىلدان باستاپ سىرتقى ىستەر ٴمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ەتەدى. وسى ۋاقىتتا ول ماسكەۋدە وداقتاس رەسپۋبليكالاردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ماڭىزدى جيىنعا قاتىسادى. وسى باسقوسۋدا ديپلوماتتار سىرتقى ساياساتتا تولىقتاي دەربەستىكتى تالاپ ەتكەن. كەيىن ماسكەۋگە حابارلاماي، 15 وداقتاس رەسپۋبليكانىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى تاعى دا جينالىپ، حالىقارالىق قارىم-قاتىناستاعى تاۋەلسىزدىك ماسەلەسىن كوتەرەدى. «بۇل كەڭەس وداعىنان شىعۋدىڭ ٴبىر جولى ەدى»، - دەپ ەسكە الادى ديپلومات.

سونىمەن، كەڭەس وداعى ىدىراپ، وداقتاس رەسپۋبليكالار تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعاننان كەيىن 1991 جىلى 21 جەلتوقساندا قازاقستان پرەزيدەنتى 11 ەلدىڭ باسشىسىن الماتىدا جينايدى. ولار تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىن (تمد) قۇرۋ تۋرالى حاتتاماعا قول قويادى. بۇل تاريحي ايتۋلى وقيعا بولدى. ارداگەردىڭ ايتۋىنشا، نۇرسۇلتان نازاربايەۆ وسى جەردە ۇلكەن كورەگەندىلىك تانىتىپ، رەسپۋبليكالار اراسىندا ۇلكەن ازاماتتىق سوعىسقا جول بەرمەدى.

«بۇرىنعى وداقتاس رەسپۋبليكالار مەملەكەتتىك شەكارا تۋرالى، ەكونوميكالىق، مادەني-گۋمانيتارلىق، ادامي بايلانىستاردى ٴارى قاراي دامىتۋ جونىندە كەلىستى. ۆيزاسىز جۇرەتىن بولدىق. بۇل ۇلكەن ٴىس بولدى. وسىلايشا، قازاقستان تىنىش قانا، بەيبىت تۇردە يمپەريانى تاراتۋعا ىقپال ەتتى. تاريحتان بىلەتىنىمىزدەي، الىپ يمپەريالار ىدىراعان ۋاقىتتا بيلىككە، شەكاراعا، بايلىققا تالاسىپ، جىلدار بويى سوعىستى. ٴبىر قىرعىن باستالسا ونىڭ اياقتالۋى قيىن. بۇل ٴبىزدىڭ پرەزيدەنتتىڭ كورەگەندىلىگى بولدى. وسى تۋرالى رەسەي دە، باسقا مەملەكەتتەر دە ايتا قويمايدى. ٴبىراق، شىن مانىندە بۇل جەردە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ەڭبەگى زور بولدى. ۇلكەن سوعىس بولعان جوق. اراسىندا ارمياندار مەن ازەربايجاندار، ورىستار مەن گرۋزيندەر سوعىسىپ قالدى. ٴبىراق ۇلكەن سوعىستان امان قالدىق. بۇل ۇلكەن جەتىستىك»، - دەيدى پروفەسسور.

تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاعاننان كەيىن ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ٴبىرى جاڭا ەڭسە كوتەرگەن ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىن جولعا قويۋ بولدى. ويتكەنى ەگەمەن ەل رەتىندە قالىپتاسىپ، دامۋ ٴۇشىن ديپلوماتيا وتە ماڭىزدى ٴرول اتقاراتىنى بەلگىلى. ەڭ الدىمەن، ٴبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى الەم مەملەكەتتەرى مويىنداۋى كەرەك. قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىن ەڭ ٴبىرىنشى بولىپ تۇركيانىڭ مويىنداعانى ٴمالىم. وسىعان سايلاۋ باتىرشا ۇلى تىكەلەي اتسالىسقان ەكەن. مۇنىڭ قالاي بولعانىن ديپلومات بىلاي اڭگىمەلەيدى:

«تاۋەلسىزدىك الماي تۇرىپ 1991 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتىن سەنەگالدىڭ استاناسى داكار قالاسىندا وتەتىن يسلام كونفەرەنسياسى ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋىنە شاقىردى. مەملەكەت باسشىسى بارا الماعاندىقتان، قازاقستان اتىنان قاتىسۋدى ماعان تاپسىردى. تاۋەلسىزدىگىن بىزدەن بۇرىن جاريالاعان وزبەكستان، قىرعىزستان، تاجىكستان، تۇرىكمەنستان قاتىسۋدان باس تارتقان ەدى. وسى ساپار بارىسىندا ارنايى شاقىرۋ بويىنشا تۇركيا پرەزيدەنتى تۇرعىت وزالدىڭ قابىلداۋىندا بولدىم. مەنىمەن بىرگە ازەربايجان دەلەگاسياسى قاتىستى. «قازاقستان كسرو-دان قاشان شىعادى؟» دەپ سۇرادى تۇركيا باسشىسى. «ٴبىزدىڭ جاعدايىمىز باسقا رەسپۋبليكالارمەن سالىستىرعاندا ەرەكشە. ەلدە باسقا كوپتەگەن ۇلت وكىلدەرى تۇرادى. جاعدايىمىزعا وراي تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاۋعا دايىندالىپ وتىرمىز»، - دەدىم. تۇرعىت وزال تۇركيا سىرتقى ىستەر ٴمينيسترى چەتيندى شاقىرىپ الىپ، «قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن تۇركيا ەڭ ٴبىرىنشى بولىپ مويىنداپ، قۇتتىقتاۋى كەرەك» - دەپ تاپسىرما بەردى. 16 جەلتوقساندا كەشكە تاۋەلسىزدىك جاريالادىق. ٴبىر ساعاتتان كەيىن انكارادان «تۇركيا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن مويىندايدى، مەملەكەتتىك قارىم-قاتىناس ورناتۋعا دايار» دەگەن جەدەلحات كەلىپ ٴتۇستى».

ٴسويتىپ، ٴبىر ايدىڭ ىشىندە ٴبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى 50-دەن استام مەملەكەت، ٴبىر جىلدىڭ ىشىندە 100-دەن اسا ەل مويىنداعان. بۇل ديپلوماتتاردىڭ اتقارعان ۇلكەن جۇمىسى. قازاقستان ديپلوماتياسى ٴوز قالىپتاسۋىنىڭ العاشقى كەزەڭىن 1991-1992 جىلدارى باستان وتكەردى. تاۋەلسىز ەلدىڭ سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆوسىن قايتا قۇرۋ پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن جۇرگىزىلدى. بۇل كەزەڭدە رەسپۋبليكانىڭ كاسىبي ديپلوماتياسىن جاساقتاۋ ماسەلەسى وتكىر تۇردى. ەڭ قيىنى قازاقستاندا ديپلوماتتار دايارلايتىن بىردە-بىر مامانداندىرىلعان وقۋ ورنىنىڭ جوقتىعى ەدى. ال كسرو سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ورتالىق اپپاراتىندا، شەتەلدىك ميسسيالارىندا جۇمىس ىستەگەن قازاقستاندىق ديپلوماتتاردىڭ ەلگە ورالۋى كادر تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋگە كومەكتەستى.

«ماسكەۋدە قىزمەت ەتكەن ديپلوماتتاردى شاقىرتتىق. ولاردىڭ قاتارىندا قاسىم-جومارت توقايەۆ، ەرلان ىدىرىسوۆ، بولات نۇرعاليەۆ، يبراگيم امانعاليەۆ، قايىر وماروۆ، ۆياچەسلاۆ عيزاتوۆ ٴتارىزدى كاسىبي ديپلوماتتار بار. ولاردىڭ تاجىريبەسى مول، شەتەلدە ىستەگەن. ديپلوماتيانى دامىتۋعا ماسكەۋدە ىستەگەن كادرلىق ديپلوماتتاردىڭ جاردەمى كوپ بولدى»، - دەيدى س.باتىرشا ۇلى.

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى ەكى جىلىندا شەتەلدە قازاقستاننىڭ 17 ەلشىلىگى اشىلدى. كاسىبي ديپلوماتتاردىڭ تاپشىلىعىنان ەلشىلىك جۇمىسقا ٴتۇرلى قىزمەتتەردە مەيلiنشە ىسىلعان، كوپشىلىككە بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى، عالىمدار جىبەرىلگەن. ماسەلەن، مادەنيەت ٴمينيسترى قانات ساۋدابايەۆ تۇركياعا، ەكونوميكا ٴمينيسترى تىلەۋحان ٴقابدىراحمانوۆ فرانسياعا، تالدىقورعان وبلىسىنىڭ اكىمى ساعىمباي تۇرسىنوۆ گەرمانياعا، اقىن مۇحتار شاحانوۆ قىرعىزستانعا، مەملەكەت قايرەتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ يرانعا، عالىم مۇرات اۋەزوۆ قىتايعا، عالىم مۇحامەدجان يسايەۆ ٴۇندىستانعا، يبراگيم امانعاليەۆ ٴازىربايجانعا، بولاتحان تايجان ەگيپەتكە، ٴسالىم قۇرمانعوجين ۆەنگرياعا، ال سايلاۋ باتىرشا ۇلى وزبەكستانعا ەلشى بولىپ كەتتى. بۇل تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ العاشقى ەلشىلەرىنىڭ قاتارىندا تەك سوڭعى تورتەۋى عانا ارنايى ديپلوماتيالىق ٴبىلىمى مەن تاجىريبەسى بار كاسىبي ماماندار ەدى.

العاشقى جىلدارى الەمدىك قاۋىمداستىق تاۋەلسىز قازاقستاندى پرەزيدەنتتىڭ جانە ۇكىمەت دەلەگاسيالارىنىڭ شەت ەلدەرگە رەسمي ساپارلارى كەزىندە تانىپ ٴبىلدى. 1991-1992 جىلدارى قازاقستان پرەزيدەنتى الەمنىڭ 19 ەلىنە رەسمي ساپار جاساپ، حالىقارالىق 11 باسقوسۋعا قاتىسقان.

«بۇگىندە قازاقستان الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ بارلىق ەلدەرىمەن دوستىق جانە ٴوزارا ٴتيىمدى ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا نيەتتى ەكەنىن بارشا الەمگە پاش ەتىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باتىل باستامالارىنىڭ ارقاسىندا تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ مەرەيى مەن بەدەلى ۇستەم بولدى. قازاقستان بۇگىنگى تاڭدا جاھاندىق يادرولىق قارۋسىز الەم قوزعالىسىنىڭ كوشباسشىسىنا اينالدى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسى 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ٴىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى رەتىندە جاريالاۋ تۋرالى قازاقستاننىڭ باستاماسىن قولدادى. ازياداعى ٴوزارا ىقپالداستىق جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ جۇمىسىن ىلگەرىلەتىپ جاتىرمىز. حالىقارالىق ارەناداعى سوڭعى جەتىستىگىمىز رەتىندە قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقسىز مۇشەسى بولىپ سايلانۋىن اتاپ وتۋگە بولادى»، - دەيدى سايلاۋ باتىرشا ۇلى.

2009 جىلى 2 شiلدە قازاقستاندا ديپلوماتيالىق قىزمەت كۇنi بەكiتiلدi. بۇل كۇن كەزدەيسوق تاڭدالماعان: ٴدال وسى كۇنى 1992 جىلى مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترىگى تۋرالى»، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلشىلىگى تۋرالى» جانە «قر وكىلەتتى جانە توتەنشە ەلشىسىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى مەن قۇقىقتارى تۋرالى» ەرەجەلەردى بەكىتكەن ەدi. ديپلوماتتاردىڭ كاسiبي مەرەكەسiن بەكiتۋگە دە سايلاۋ باتىرشا ۇلى تiكەلەي ارالاسقان.

«تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن شەتەلدە ٴبىراز جىلدار جۇمىس اتقارىپ، قايتىپ كەلسەم، ديپلوماتتاردىڭ كاسىبي مەرەكەسى ٴالi جوق. بۇل ماسەلەنى سول كەزدەگi سىرتقى iستەر مينيسترi مارات تاجينگە ايتتىم. ابىلاي حاننىڭ قىتايمەن حات الماسقانىن دالەلدەيتiن قۇجاتتار بار. مەن وسىدان باستاۋدى ۇسىندىم. بiراق رەسمي داتا 2 شiلدە بولىپ بەكiتiلiپ كەتتi»، - دەيدi پروفەسسور.

تۇپتەپ كەلگەندە، 25 جىل iشiندە الەمدىك ارەناداعى بەدەلىمىزدى نىعايتىپ، حالىقارالىق قوعامداستىقتا ۇلتتىق مۇددەمىزدى قورعاي الاتىنداي دەڭگەيگە جەتتiك. بiراق مۇنىمەن توقتاپ قالۋعا استە بولمايدى. سايلاۋ باتىرشا ۇلى ەندiگi جەردە وسى قاستەرلi دە قاسيەتتi تاۋەلسiزدiگiمiزدi ساقتاپ قالۋ، ونى باياندى ەتۋ، ماڭگi ەتۋ ٴۇشiن ايانباي كۇرەسۋ قاجەت دەگەن سەنiمدە.

«بۇگiنگi الەمدەگi جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ، بiز شەكارامىزدى بەكiتۋiمiز كەرەك، قارۋلى كۇشتەرiمiزدi نىعايتىپ، بiرلiگiمiزدi بەكەمدەۋiمiز قاجەت. تاۋەلسiزدiگiمiزدi ساقتاي بiلۋ، مەملەكەت ٴۇشiن كۇرەسە بiلۋ كەرەك. نۇرسۇلتان نازاربايەۆ بىلاي دەدi: «تاۋەلسiزدiك الۋ وڭاي بولعان جوق، ال تاۋەلسiز مەملەكەتتi قۇرۋ ودان دا قيىن بولادى». مۇنىڭ ٴبارi قازiر قازاق حالقىنىڭ، قازاقستان ازاماتتارىنىڭ موينىنا ٴتۇسiپ وتىر. وسىنى ەش ۋاقىتتا ۇمىتپاۋعا تيiسپiز»، - دەپ اڭگiمەسiن تۇيiندەدi سايلاۋ باتىرشا ۇلى.

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي