BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 367.06 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 416.17 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.56
استانا:

بۇرىمدى بوكسشىلار ەكى جىل بۇرىنعى جەتىستىكتى قايتالاي الا ما؟ ساراپتاما

استانا، baq.kz ٴتىلشىسى. بوكستان ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتى بيىل ٴۇندىستاننىڭ نيۋ-دەلي قالاسىندا وتەدى. وعان قازاقستاننىڭ بۇرىمدى بوكسشىلارى دا قاتىسادى. ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتى وسىمەن ونىنشى مارتە ۇيىمداستىرعالى وتىر. بىلايشا ايتقاندا مەرەيتوي. ەندەشە، الدىمەن تاريحىنا ٴۇڭىلىپ كورسەك.

ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتى قاشان باستالدى؟

ەڭ العاش رەت الەم چەمپيوناتى 2001 جىلى اقش-تىڭ سكرانتون قالاسىندا ٴوتتى. قىزدار 12 سالماق دارەجەسىندە باق سىنادى. تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلعان چەمپيوناتقا 30 ەلدەن 125 سپورتشى كەلىپ قاتىستى. جالپى كوماندالىق ەسەپتە رەسەي قۇراماسى توپ جاردى.

ودان كەيىن 2002 جىلى الەم چەمپيوناتىن تۇركيانىڭ انتاليا قالاسى قابىلدادى. ەڭ جەڭىل سالماقتا ٴۇندىستان مەري كومنىڭ ارقاسىندا العاشقى التىنىنا يە بولدى. ول ٴبىر جىل بۇرىن كۇمىسپەن شەكتەلگەن ەدى. بۇدان كەيىن كوم تاعى ٴتورت رەت الەمدە وزىنە تەڭ كەلەتىن قارسىلاس تاپپاعان ەدى. 2014 جىلى ٴۇندىستاندا مەري جايلى كوركەم فيلمدە ٴتۇسىرىلدى. باستى ٴرولدى سپورتشىنىڭ ٴوزى ويناعان.

تۇركياداعى چەمپيوناتتا قاتىسۋشىلاردىڭ سانى 185-كە دەيىن ارتتى. جالپى كوماندالىق ەسەپتە بۇل جولى سولتۇستىك كورەيا جەڭىسكە جەتتى (2 التىن، 2 كۇمىس، 1 قولا). 2005 جىلى رەسەيدىڭ پودولسكە قالاسىنداعى چەمپيوناتتا جارىس قوجايىندارى التىن الۋدان رەكورد جاڭارتتى. سولتۇستىك كورشىمىزدىڭ قۇراماسى 7 التىن، 1 كۇمىس، 4 قولا مەدال جەڭىپ الدى. ٴبىر قىزىعى، بۇل چەمپيونات 13 سالماق بويىنشا ٴوتتى. ٴبىراق قاتىسۋشىلار سانى تۇركياداعى بىرىنشىلىكپەن سالىستىرعاندا از بولدى (152 بوكسشى).

قازاقستاندا ايەلدەر بوكسشى قالاي پايدا بولدى؟

قازاقستان ايەلدەر قۇراماسى رەسمي تۇردە 2005 جىلى جاساقتالدى. ەڭ العاش رەسپۋبليكالىق تۋرنير اتىراۋ قالاسىندا وتكەن. وعان بار-جوعى 22 بوكسشى قىز قاتىسسا، كەلەسى جىلى شىمكەنتتەگى سايىستا 46 ارۋ باق سىنادى. ال 2007 جىلى كوكشەتاۋداعى چەمپيوناتتان تىپتەن سانى ارتىپ، 83-كە جەتتى. ەڭ العاش الەم چەمپيوناتىنا قازاقستان قۇراماسى 2005 جىلى باردى. ەل نامىسىن گۇلنار ازيزوۆا، ماريام بيالوۆا جانە ەلۆيرا تاشيم قورعادى. قازاقستاننىڭ بوكستان ايەلدەر قۇراماسىنىڭ نەگىزىن باس باپكەر ۆاديم پريسياجنيۋك قالادى. ونىڭ قىزدارمەن جۇمىس ىستەۋدە تاجىريبەسى كوپ. قازاقستانعا كەلگەنشە، ۆەتنامداعى قىزداردى دا جاتتىقتىرعان.

«مەن قازاقستانعا ەرلەردى جاتتىقتىرۋ ٴۇشىن كەلگەنمىن. ٴبىراق ماعان قىزداردى دايىنداۋدى تاپسىردى. ٴوزىم دە تاڭقالدىم. الايدا، ارتقا شەگىنەتىن جول بولعان جوق. ٴسويتىپ، ارۋلاردى جاتتىقتىرۋدى باستاپ كەتتىم»، دەيدى ۆاديم پريسياجنيۋك «prosports» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا.

2005 جىلى ۆاديم پريسياجنيۋكتىڭ قازاقستانعا ورالۋىنا سول كەزدەگى سپورت جانە تۋريزم اگەنتتىگىنىڭ ٴتوراعاسى داۋلەت تۇرلىحانوۆ سەپتىگىن تيگىزدى.

نازگۇل بورانبايەۆ – تۇڭعىش جۇلدەگەر

الەم چەمپيوناتىنداعى العاشقى جۇلدە دە كوپ كۇتتىرگەن جوق. قازاق قىزدارى اراسىندا بوكستان الەم چەمپيوناتىنىڭ تۇڭعىش جۇلدەسى نازگۇل بورانبايەۆاعا تيەسىلى. ول 2006 جىلى ٴۇندىستاننىڭ نيۋ-دەلي قالاسىندا 46 كەلى سالماقتا ونەر كورسەتىپ، قولا مەدالعا قول جەتكىزدى. جارتىلاي فينالدا قانداسىمىز رۋمىنيانىڭ اتاقتى بوكسشىسى ستەلۋتا دۋتادان ۇتىلدى.

وسى رەتتە ٴبىر دەرەكتى كەلتىرە كەتۋگە بولادى. نازگۇل اۋەلى كيكبوكسينگپەن اينالىسقان. اپالارى ٴاليا مەن نۇرگۇل دە ٴدال سولاي. ٴوزى سپورتتا ٴجۇرىپ، ەلىمىزدىڭ تانىمال بوكسشىلارىنىڭ ٴبىرى قانات ابۋتالىپوۆكە تۇرمىسقا شىققان. بۇدان كەيىن دە جۇلدەسىز قالعان جوقپىز. ارادا ەكى جىل وتكەندە قىتايدىڭ نينبو قالاسىندا 70 كەلى سالماقتاعى ەلەنا كولسوۆا ٴۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. جارتىلاي فينالدا ول قىتاي­لىق يانگ تينتينگە شاماسى جەتپەدى.

ال 2010 جىلى بىردەن ەكى بوكسشىمىز قۋانتتى. باربادوستاعى الەم چەمپيوناتىندا 81 كەلىدە قاتىسقان مارينا ۆولنوۆا فينالعا دەيىن جەتتى. تەك شەشۋشى تۇستا برازيليالىق روزەلي فەيتوزاعا جول بەردى. نازگۇل بورانبايەۆا (48 كەلى) وسىدان 4 جىل بۇرىنعى جەتىستىگىن قايتالاپ، تاعى قولا الدى. بۇل جولى دا ول ستەلۋتا دۋتادان جەڭىلدى.

2012 جىلعى لوندون وليمپياداسىنىڭ باعدارلاماسىنا العاش رەت ايەلدەر بوكسى قوسىلدى. ٴدال وسى وليمپيادانىڭ الدىندا ليسەنزيالىق الەم چەمپيوناتى سينحۋانداودا ٴوتتى. قىتايداعى چەمپيوناتتا 70 ەلدەن كەلگەن 305 بوكسشى 10 سالماق بويىنشا جۇلدەلەردى ساراپقا سالدى. قازاقستاننان جۇلدىز ماماتقۇلوۆا (+81 كەلى) كۇمىس السا، نازىم قىزاي­باي (48 كەلى) قولا مەدالدى ەنشى­لەدى. ەكەۋى دە قىتايلىق بوكسشىلارعا ەسە جىبەردى.

نازىم قىزايباي تاريحتىڭ جاڭا بەتىن اشتى

قازاق قىزدارى الەم چەمپيوناتىندا 2006-2012 جىلدار ارالىعىندا جۇلدەسىز قايتقان ەمەس. ٴبىراق التىن بۇيىرماي جۇرگەن. سول ولقىلىقتىڭ ورنىن 2014 جىلى نازىم قىزايباي تولتىردى. وڭتۇستىك كورەيانىڭ چەدجۋ قالاسىنداعى چەمپيوناتتا 48 كەلى سالماقتا باق سىناعان نازىم قىزايباي فينالدا ٴۇندىستان بوكسشىسى شامدجەتسابام ساردجۋبالادان باسىم ٴتۇسىپ، توپ جاردى. تورەشىلەردىڭ ۇشەۋى دە جەڭىستى قازاق قىزىنا بەردى. ەسەپ – 3:0 (39:37، 39:37، 39:37).

«وسى جولى چەمپيون اتانۋعا ەرەكشە دايىندالدىم. 2012 جىلى قولا جۇلدەگەر اتانعان سوڭ، «التىنعا» ۇلكەن ٴۇمىت ارتتىم. جارىسقا دايىندىق بارىسىندا بىزبەن جۇمىس ىستەگەن پسيحولوگتىڭ ٴبىر جيىندا «نەگە الەم چەمپيونى اتانعى­لارىڭ كەلەدى؟»، – دەپ سۇراعانى بار. «قا­زاقستاننان شىققان تۇڭعىش الەم چەم­پيونى اتانعىم كەلەدى. ەلىمە كوپ كۇتكەن جەڭىستى الىپ كەلەمىن»، – دەپ كەسىپ ايتتىم. نەگە ەكەنى، سول كەزدە كوكەيىمدە ٴبىر سەنىم سايراپ تۇردى»، دەيدى نازىم قىزايباي «ايقىن» گازەتى بەرگەن سۇحباتىندا.

چەدجۋدەگى چەمپيوناتتى قىزايبايدان بولەك، 81 كەلىدە سىنعا تۇسكەن ٴلاززات كۇنگەيبايەۆا دا فينالعا دەيىن جەتىپ، كۇمىس مەدالعا قول جەتكىزدى. ٴسويتىپ، قازاقستان ٴبىر التىن، ٴبىر كۇمىس جۇلدەمەن العاش رەت جالپى كوماندا ەسەپتە ٴتورتىنشى ورىنعا كوتەرىلدى.

استانا التىنمەن اپتالعان كۇن

2016 جىلى قازاقستان قىزدار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىن وتكىزدى. دالىرەك ايتساق، استانا ليسەنزيالىق الەم چەمپيوناتىن قابىلدادى. الەم چەمپيوناتى «بارىس-ارەنا» سپورت كەشەنىندە ٴوتتى. بايراقتى باسەكەگە 67 مەملەكەتتەن 285 سپورتشى قاتىستى. بۇل سىندا ەل قۇراماسى تولىق قۇرامدا ونەر كورسەتتى. ولار: نازىم قىزايباي، جاينا شەكەربەكوۆا، دينا جولامان، ايجان قوجابەكوۆا، ريمما ۆولوسەنكو، زارينا سولوەۆا، ۆالەنتينا حالزوۆا، يۋلدۋز ماماتكۋلوۆا، ٴلاززات كۇنگەيبايەۆا.

استانا شارشى الاڭىندا الەمنىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى يرلانديالىق كەتي تەيلور مەن ٴۇندىستاندىق مەري كوم دا جۇدىرىقتاستى. ودان بولەك امەريكالىق كلارەسسۋ شيلدس، ۇلىبريتانيالىق نيكولا ادامس، قىتايلىق رەن كانكان سەكىلدى وزگە تانىمال بوكسشى قىزدار كەلدى. سونىمەن قاتار، بۇل چەمپيوناتقا يوردانيا، موزامبيك، سەررا-لەونە سىندى ەلدەردىڭ سپورتشىلارى العاش رەت قاتىستى.

ەڭ جەڭىل سالماقتا سىنعا تۇسكەن الەم چەمپيونى نازىم قىزايباي ٴوز اتاعىن قورعاۋ ٴۇشىن تىڭعىلىقتى دايىندىقپەن كەلگەنىن العاشقى كەزدەسۋدەن باستاپ بايقاتتى. ٴبىرىنشى جەكپە-جەگىندە نازىم ٴوزىنىڭ پولشالىق قارسىلاسى اندجەليكا گرونسكتەن باسىم ٴتۇستى. نىساناعا ٴدال تيگەن نازىمنىڭ سوققىلارىنان پولشالىق بوكسشىنىڭ بەتىن قان جۋدى. ودان كەيىن شۆەسيالىق ليز ساندەربەردى 3:0 ەسەبىمەن جەڭدى. شيرەك فينالدا ٴۇندى قىزى سارجۋبالى شامجەتساباماندى جەڭدى. جارتىلاي فينالدا وڭتۇستىك كورەيا وكىلى يون گۋم ۋدى توقتاتتى. التىن جۇلدە ٴۇشىن تالاستا قىتايلىق يۋان ۆانمەن كەزدەسىپ، 3:0 (40:36، 39:37، 39:37) ەسەبىمەن تازا جەڭىسكە جەتتى. وسىلايشا جەرلەسىمىز قازاق قىزدارىنىڭ اراسىنان العاش بولىپ، بوكستان ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى اتاندى.

ال وليمپيادالىق سالماق سانالاتىن 51 كەلىدە ونەر كورسەتكەن جاينا شەكەربەكوۆا ەل سەنىمىن اقتاپ، استاناداعى بىرىنشىلىكتىڭ قولا جۇلدەسىنە يە بولدى. بۇل سالماقتا الەمنىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى ٴۇندى قىزى مەري كوم، وليمپيادا چەمپيونى نيكولا ادامستار ونەر كورسەتتى.

وسى الەم چەمپيوناتىنىڭ جاڭالىعى دەپ 54 كەلىدەگى دينا جولاماننىڭ چەمپيون اتانۋىن ايتۋعا بولاتىن شىعار. اقمولا وبلىسىنىڭ جاقسى اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن دينا استانادا ٴوزىڭ جان-جاقتى قىرىنان تانىتتى. ول الدىمەن نەمىس قىزى ورنەللا ۆاگنەردى جارىس جولىنان شىعاردى. ودان كەيىن اسا تارتىستى وتكەن كەزدەسۋدە قىتايلىق بوكسشى ليۋ پياوپياونى ۇتتى. وتانداسىمىز فينالدا بولگاريا بوكسشىسى ستويكا پەتروۆادان 3:0 ەسەبىمەن باسىم ٴتۇستى. ٴتورت راۋند بويى ۇزدىكسىز شابۋىلداعان قازاق بوكسشىسى ٴوزىنىڭ بارلىق مۇمكىندىگىن تولىق پايدالانىپ، الەم ۇزدىگى اتاندى.

«مەن كوپ جاعدايدا ٴوزىمنىڭ فيزيكالىق مۇمكىندىگىمە كوبىرەك سەنىم ارتامىن. جاقىن جانە ورتا قاشىقتىقتا وتە اگرەسسيۆتى تۇردە جۇدىرىقتاسامىن. شىن مانىندە مەن وسى دارەجەگە ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىم. ايتپەسە، ونداي تالانت جوق. كەيبىر باپكەرلەر «اعاش»، «جولاماندا تەحنيكا جوق» دەپ ايتقان بولاتىن. مەنەن بوكسشى شىقپايدى دەگەندەر دە كەزدەستى. سونداي سوزدەردى ەستىگەندە قانشاما رەت كوز جاسىما ەرىك بەردىم. ٴبىراق مۇنىڭ ٴبارى ماعان جىگەر بەردى. بۇگىنگى كۇنى الەم چەمپيوناتىنداعى جەڭىسىممەن قۇتتىقتاپ جاتقاندار كوپ. ال وسى بيىككە جەتۋ ٴۇشىن قانشاما كۇش سارقىلىپ، جۇيكە جۇيەمە سالماق تۇسكەنىن كوبىسى بىلە بەرمەيدى»، – دەگەن ەدى دينا جولامان چەمپيوناتتان كەيىن «ۇلان» گازەتىنىڭ تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا.

ايتپاقشى، دينا اراعا 16 جىل سالىپ، اقمولا وبلىسىنىڭ قورجىنىنا الەم چەمپيوناتىنىڭ التىنىن سالدى. سوڭعى رەت بۇل وبلىستان الەم چەمپيوناتىندا 1999 ترياتلونشى دميتريي گااگ جەڭىسكە جەتكەن ەدى.

كەزىندە قازاقستاننىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى بولعان تالانتتى بوكسشىلارىمىزدىڭ ٴبىرى ەلدوس سايدالين كەيىنگى جىلدارى قولعابىن شەگەگە ٴىلىپ، ماشاقاتى كوپ باپكەرلىك جۇمىستى باستاپ كەتكەن ەدى. سول جاس شاكىرتى 57 كەلىدەگى ايجان قوجابەكوۆا استانادا ٴۇشىنشى ورىنعا قول جەتكىزدى.

ٴۇشىنشى التىندى قورجىنعا 69 كەلىدە ونەر كورسەتەتىن ۆالەنتينا حالزوۆا سالدى. ول الدىمەن كورەيالىق حيمين نومەندى جەڭدى. شيرەك فينالدا وزبەك قىزىن قاپى قالدىردى. جارتىلاي فينالدا گەرمانيا سپورتشىسى نادين اپەتسپەن جۇدىرىقتاستى. كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندىق بوكسشى 3:0 (40:36، 40:36، 40:36) ەسەبىمەن ايقىن جەڭىسكە جەتتى. فينالدا جەرلەسىمىز قىتاي بوكسشىسى حونگ گۋدى 2:1 ەسەبىمەن جەڭىپ، چەمپيون اتاندى. شارشى الاڭدا ٴتورت راۋند بويى قارقىندى شابۋىلداعان ۆالەنتينا قارسىلاسىنا قاراعاندا جىلدام بولدى.

اسا اۋىر سالماقتاعى استانالىق ٴلاززات كۇنگەيبايەۆا جارىستى شيرەك فينالدان باستادى. ٴلاززات الدىمەن ٴۇندى قىزىن سيما پۋنيانى وڭاي جەڭدى. جارتىلاي فينالدا ول قىتايدان كەلگەن ۆانگ ٴشيجيندى تىزە بۇكتىردى. فينالدا امەريكالىق گرين شاداسيانى ەش قيىندىقسىز ۇتتى. تارتىستى وتكەن جەكپە-جەك بارىسىندا تورەشىلەر ٴبىر اۋىزدان ونى جەڭىمپاز دەپ تانىدى. جانكۇيەرلەردىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا جىگەرلى قىز وزىنە ارتىلعان سەنىمدى اقتاي الدى.

وسىلايشا، استاناداعى الەم چەمپيوناتى تابىستى اياقتالدى. بۇرىمدى بوكسشىلار اراسىنداعى باسەكەدە جارىس قوجايىنى قازاقستان قۇراماسى جالپى كوماندالىق ەسەپتە ەشكىمگە دەس بەرگەن جوق. ۆاديم پريسياجنيۋك شاكىرتتەرى 4 التىن 2 قولا مەدال جەڭىپ الدى. جالپى كوماندالىق ەسەپتە قازاقستاننان كەيىنگى ەكىنشى ورىنعا قىتاي قىزدارى تۇراقتادى.

ٴۇندىستاندا ەكى جىل بۇرىن جەتىستىكتى قايتالاي الامىز با؟

قىزدارىمىز استاناداعى جەڭىستىڭ كەزدەيسوق ەمەس ەكەندىگىن ٴۇندىستانداعى الەم چەمپيوناتىندا دالەلدەۋلەرى ٴتيىس. جارىس وسى ايدىڭ 13-25 ارالىعىندا وتەدى.

جاقىندا وسى چەمپيوناتقا قاتىساتىن قۇراما انىقتالدى. ەل نامىسىن ايگەرىم قاسەنايەۆا (48 كەلى)، جاينا شەكەربەكوۆا (51 كەلى)، دينا جولامان (54 كەلى)، نازىم يششانوۆا (57 كەلى)، كارينا يبراگيموۆا (60 كەلى)، ميلان سافرونوۆا (64 كەلى)، اقەركە باقىتجان (69 كەلى)، ايدا ونداش (75 كەلى)، فاريزا شولتاي (81 كەلى)، ٴلاززات كۇنگەيبايەۆا (+81 كەلى) قورعايدى.

«ٴبىز ىرىكتەۋ وتكىزدىك. الەم چەمپيوناتىنا قاتىساتىن قۇرامانى جاساقتاۋ كەزىندە ولاردىڭ جىل بويعى ناتيجەلەرىن جانە جەكەلەگەن سپاررينگتەگى ونەرىن ەسكەردىك. مىسالى، كارينا يبراگيموۆا (60 كەلى) تۋرنيرلەردە ٴوزىن جاقسى جاعىنان كورسەتتى. داريعا شاكىموۆا (75 كەلى) وكىنىشكە قاراي، الەم چەمپيوناتىنا قاتىسپايدى. ول جاتتىعۋ كەزىندە الماتىدا تىزەسىنەن جاراقات الىپ قالدى. ونىڭ سالماعىندا ايدا ونداش باق سىنايدى. سونداي-اق 51، 57، 60 كەلىدە ازيا ويىندارىنا بارعان نازىم قىزايباي، ٴسانيا سۇلتانقىزى، ريمما ۆولوسەنكولاردىڭ ورنىنا باسقالاردى اپاراتىن بولدىق. الەم چەمپيوناتىنا الماتىدا دايىندالدىق (1-21 قازان ارالىعىندا). تاۋدا جالپى فيزيكالىق جاتتىعۋلار جاسادىق. ەندى 12 قاراشاعا دەيىن استانادا سوڭعى دايىندىعىمىزدى پىسىقتايمىز. سوسىن ٴۇندىستانعا ۇشىپ كەتەمىز»، – دەيدى باس باپكەر ۆاديم پريسياجنيۋك قازاقستان بوكس فەدەراسياسىنىڭ ٴباسپاسوز قىزمەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا.

ازيا ويىندارىندا ٴۇش قىزىمىز دا جۇلدەسىز قالدى. جالپى العاندا، 2018 جىلى بۇرىمدى بوكسشىلار ٴساتتى بولا قويعان جوق. ەندى الەم چەمپيوناتىندا جانكۇيەرلەردى قۋانتادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. الدا وليمپيادا ويىندارى الىس ەمەس. قازىرگى كەزدە قىزدار بوكسىنا ەرەكشە كوڭىل ٴبولىنىپ جاتىر. 2020 جىلى توكيودا بەس سالماق بويىنشا جۇلدەلەر ساراپقا سالىنادى.

«ارينە، شامامىز كەلگەنشە كوپ مەدال الۋعا تىرىسامىز. نەگىزىنەن، قارسىلاستارىمىز ازيا ەلدەرى، رەسەي جانە اقش دەپ ايتۋعا بولادى. باسقالاردى دا ەسەپتەن شىعارىپ تاستاۋعا بولماس. ٴقازىر باسەكەلەستىك وتە جوعارى. چەمپيوناتتا ٴار بوكسشى سوڭىنا دەيىن جۇدىرىقتاسىپ، جەڭىسكە جەتۋ ٴۇشىن ايانىپ قالمايتىن بولادى»، – دەيدى ۆاديم پريسياجنيۋك قازاقستان بوكس فەدەراسياسىنىڭ ٴباسپاسوز قىزمەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي