BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 375.9 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 423.56 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.55
استانا:

كونۆەنسياعا قول قويۋ 20 جىلعا سوزىلعان كەلىسسوزدەردى تۇيىندەيدى - قايرات ٴابدىراحمانوۆ

فوتو: ашық дереккөзден

اقتاۋدا وتەتىن كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ٴسامميتى قارساڭىندا قر سىرتقى ىستەر ٴمينيسترى قايرات ٴابدىراحمانوۆ كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى انىقتالاتىن كەزدەسۋ تۋرالى ٴوز پىكىرىن ٴبىلدىردى، دەپ حابارلايدى baq.kz اقپارات اگەنتتىگى قازاقپاراتقا سىلتەمە جاساپ.

- مينيستر مىرزا، اقتاۋدا وتەتىن كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ٴسامميتىن تاريحي كەزدەسۋلەردىڭ قاتارىنا جاتقىزۋعا بولادى. سەبەبى، وندا كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى انىقتالادى. جيىرما جىلدان استام ۋاقىت بويى تەڭىزدىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنسيا جوباسىن ازىرلەگەن ساراپشىلاردىڭ ەڭبەگىن قالاي باعالار ەدىڭىز؟

- ساراپشىلاردىڭ جۇمىسىنا جاقىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ٴوزى باعا بەرگەن بولاتىن. بۇل اسا كۇردەلى جانە كوپجاقتى جۇمىس. ونىڭ ناتيجەسى اقتاۋ سامميتىندە قاراستىرىلادى. كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنسيا جوباسىن ازىرلەۋ بەسجاقتى فورماتتا جۇرگىزىلدى جانە وندا كورسەتىلگەن بارلىق تۇجىرىمدامالار مەن ەرەجەلەر كونسەنسۋس نەگىزىندە قابىلداندى. ٴبىزدىڭ پىكىرىمىزشە، بۇل قۇجات وتە تەڭدەستىرىلگەن جانە وندا كەلىسسوزدەر پروسەسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنىڭ مۇددەلەرى ەسكەرىلگەن.

- قۇجاتقا ٴالى قول قويىلعان جوق جانە پارلامەنتتەر راتيفيكاسيالاعانشا، ونى جاريالاۋعا بولمايدى. دەگەنمەن، كونۆەنسيانىڭ نەگىزگى مازمۇنى تۋرالى ايتىپ بەرە الاسىز با؟

- ەڭ باستىسى، مەملەكەت باسشىلارى وزدەرىنىڭ ساياسي ەرىك-جىگەرى، ديپلوماتيالىق كۇش-قايراتى، ٴتيىمدى شەشىمدەردى ىزدەستىرۋگە ۇمتىلۋى ارقىلى كاسپيي تەڭىزىندەگى ىنتىماقتاستىق تۋرالى بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا كونسەنسۋسقا قول جەتكىزدى. وعان پرەزيدەنتتەردىڭ قول قويۋىنا ۇسىنىلعان كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنسيا جوباسى دالەل. كونۆەنسيا كاسپيي تەڭىزىن، سونىڭ ىشىندە ونىڭ سۋىن، ٴتۇبىن، جەر قويناۋىن، تابيعي رەسۋرستارى مەن ونىڭ ۇستىندەگى اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋعا قاتىستى كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىنە قاتىستى بارلىق ماسەلەلەردى شەشۋگە ارنالعان جانە بۇل قۇجات تۇتاس كاسپيي ايماعىنىڭ قاۋىپسىزدىگى، تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ كەپىلى بولۋى ٴتيىس. تەڭىز اكۆاتورياسى ىشكى سۋلار، ەنى 15 تەڭىز ٴميلى بولاتىن اۋماقتىق سۋلار، 10 ميلدىك بالىق اۋلاۋ ايماقتارى مەن ورتاق سۋ ايدىنى سىندى ٴارتۇرلى رەجيمدەرمەن مەجەلەنەدى. تەڭىز ٴتۇبى مەن جەر قويناۋىن مەجەلەۋگە كەلەر بولساق، بۇل پروسەسس ىرگەلەس جانە قارسى جاتقان مەملەكەتتەر اراسىنداعى ۋاعدالاستىق ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. مۇندا تەڭىز ٴتۇبى مەن جەر قويناۋى رەسۋرستارىن يگەرۋگە بايلانىستى حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپىعا تانىلعان قاعيداتتارى مەن نورمالارى ەسكەرىلەدى.

- ال تەڭىز بەن ونىڭ اينالاسىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرى قالاي جۇمىس ىستەيدى؟

- بۇل ٴبىزدىڭ ىنتىماقتاستىقتاعى وتە ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ٴبىرى. مۇندا كوپتەگەن الۋان ٴتۇرلى اسپەكتىلەر بار، ولاردىڭ ەڭ باستىسى - زاڭعا قايشى ارەكەتتەرمەن كۇرەس. كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ الداعى كەزدەسۋى اياسىندا تەرروريزمگە، ۇيىمداسقان قىلمىسقا، بيورەسۋرستاردى زاڭسىز اۋلاۋعا جانە ەسىرتكى زاتتارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەس بويىنشا ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ جوسپارلانعان. ودان بولەك، اسكەري ٴىس-قيمىلداردى جۇزەگە اسىرۋ، وقيعالاردىڭ الدىن الۋ، تەڭىزدە ٴجۇزۋ قاۋىپسىزدىگى، سونداي-اق تاراپتاردىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنىڭ، ونىڭ ىشىندە شەكارا ۆەدومستۆولارىنىڭ ٴوزارا ارەكەتتەستىگىنە قاتىستى ماسەلەلەر كوتەرىلەتىن بولادى. سامميت قورىتىندىسى بويىنشا 2010 جىلدىڭ 18 قاراشاسىندا بەكىتىلگەن كاسپيي تەڭىزىندەگى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق كەلىسىمىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە كاسپييدەگى قاۋىپسىزدىك پەن زاڭسىز ارەكەتتەرمەن كۇرەستى قامتاماسىز ەتۋدەگى ىنتىماقتاستىقتى ودان ٴارى دامىتۋعا نەگىز بولاتىن ٴبىرقاتار ۇكىمەتارالىق قۇجاتتارعا قول قويۋ جوسپارلانعان. كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنە تيەسىلى ەمەس بوتەن قارۋلى كۇشتەردى تەڭىزگە قاتىناستىرماۋ دا - جەكەلەگەن ماسەلە. بۇل ۇستانىم 2014 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە استراحاندا وتكەن ٴتورتىنشى كاسپيي ٴسامميتىنىڭ قورىتىندىسىندا قول قويىلعان ازەربايجان، يران، قازاقستان، رەسەي جانە تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتتەرىنىڭ مالىمدەمەسىندە بەكىتىلگەن. سونداي-اق بۇل ۋاعدالاستىق كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنسيادا دا جازىلعان. جالپى العاندا، كونۆەنسياعا قول قويۋدىڭ كاسپيي تەڭىزىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى جيىرما جىلدان استام ۋاقىتقا سوزىلعان كەلىسسوزدەردى تۇيىندەيتىنىنە جانە تەڭىز ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ ٴوزارا حالىقارالىق، ساياسي، ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ مەن نىعايتۋى ٴۇشىن مىزعىماس قۇقىقتىق نەگىز بولارىنا سەنىمدىمىن.

- قۇندى پىكىرىڭىز ٴۇشىن راحمەت!


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي