BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 371.31 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 419.32 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.59
استانا:

كەلەسى كاسپيي ٴسامميتى تۇرىكمەنستاندا وتەدى

فوتو: Бауыржан Жуасбаев

2018 جىلعى 12 تامىزدا اقتاۋدا بەسىنشى كاسپيي ٴسامميتى ٴوتتى، وعان ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يلحام اليەۆ، يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى حاسان رۋحاني، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ، رەسەي فەدەراسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين، تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى گۋربانگۋلى بەردىمۇحامەدوۆ قاتىستى، دەپ حابارلايدى baq.kz اقپارات اگەنتتىگى اقوردانىڭ رەسميس ايتىنا سىلتەمە جاساپ.

اشحابادتا (2002)، تەگەراندا (2007)، باكۋدە (2010) جانە استراحاندا (2014) وتكەن كاسپيي سامميتتەرىنىڭ شەشىمدەرىن دامىتۋ ٴۇشىن كاسپيي تەڭىزى وڭىرىندەگى بەسجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ نەعۇرلىم ماڭىزدى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ، حالىقارالىق وزەكتى تاقىرىپتار بويىنشا پىكىر الماسۋ ٴداستۇرلى دوستىق، سەنىم جانە تاتۋ كورشىلىك جاعدايىندا ٴوتتى.

بەس مەملەكەت كوشباسشىلارىنىڭ ٴباتۋالاستىق جانە بارلىق تاراپتاردىڭ مۇددەلەرىن ٴوزارا ەسەپكە الۋ نەگىزىندە تۇجىرىمدالعان بازالىق حالىقارالىق شارتقا – كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنسياعا قول قويۋى جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋدىڭ باستى وقيعاسى بولدى. وسى نەگىز قالاۋشى قۇجات زاماناۋي تالاپتارعا ساي كەلەتىن جانە جاعالاۋ ماڭىنداعى ەلدەردىڭ جان-جاقتى ٴوزارا ٴىس-قيمىلىن ودان ٴارى قارقىنداتۋعا باعىتتالعان كاسپيي تەڭىزىنىڭ جاڭا قۇقىقتىق رەجيمىن قۇرادى.

كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنسيانى ٴتيىمدى ورىنداۋ جانە كاسپييدەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ ٴارتۇرلى اسپەكتىلەرىنە شولۋ جاساۋ ماقساتىندا پرەزيدەنتتەر سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرىنىڭ قامقورلىعىمەن سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ورىنباسارلارى/كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ وكىلەتتى وكىلدەرى دەڭگەيىندە تۇراقتى بەسجاقتى كونسۋلتاسيالار تەتىگىن قۇرۋ جانە كونۆەنسياعا قول قويىلعان كۇننەن باستاپ التى ايدان كەشىكتىرمەي العاشقى كونسۋلتاسيالار وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ٴبىرىنشى كەزەكتەگى تارتىپپەن تىكەلەي باستاپقى جەلىلەردى بەلگىلەۋ ادىستەمەسىنە قاتىستى كەلىسىم جوباسىن ازىرلەۋگە جانە كەلىسۋگە كىرىسۋ تاپسىرىلدى.

بەسىنشى كاسپيي سامميتىندە جاعالاۋ ماڭىنداعى مەملەكەتتەردىڭ ونەركاسىپتىك، ساۋدا، ەنەرگەتيكالىق، كولىكتىك-لوگيستيكالىق، يننوۆاسيالىق، تۋريستىك، اقپاراتتىق جانە مۇددەلىلىك تانىتاتىن باسقا دا سالالارداعى ٴوزارا ٴىس-قيمىلىن ودان ٴارى نىعايتۋعا جانە دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە جانە كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى كولىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋ تەرەڭ قاناعاتتانۋشىلىق سەزىممەن قابىلداندى. وسى كەلىسىمدەردى ىسكە اسىرۋ ٴۇشىن كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ قۇزىرەتتى ۆەدومستۆولارىنىڭ كەزدەسۋلەرى تۇراقتى نەگىزدە وتكىزىلەتىن بولادى. بەس ەلدىڭ كاسىپكەرلەرى مەن بيزنەس-قۇرىلىمدارى اراسىنداعى بايلانىستاردى دامىتۋ ماقساتىندا 2019 جىلى تۇرىكمەنستاندا ٴبىرىنشى كاسپيي ەكونوميكالىق فورۋمىن وتكىزۋ ۇسىنىلدى.

كاسپيي تەڭىزىندە تەڭىز كولىگى سالاسىندا ٴتيىمدى جانە ٴوزارا پايدالى ىنتىماقتىق جاساۋ ماقساتىندا جاعالاۋ ماڭى مەملەكەتتەرى تەڭىز اكىمشىلىكتەرىنىڭ بەسجاقتى تۇراقتى ٴوزارا ٴىس-قيمىلىن ۇيىمداستىرۋ ماڭىزدىلىعى باسا كورسەتىلدى. كاسپييدەگى تەڭىز كولىگى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى بەسجاقتى كەلىسىمدى دايىنداۋ قاجەتتىلىگى اتاپ ٴوتىلدى.

سامميت بارىسىندا كاسپيي تەڭىزىندەگى وقىس وقيعالاردىڭ الدىن الۋ تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويۋ مەملەكەتتەردىڭ ٴوزارا ٴىس-قيمىلىنىڭ بازالىق قاعيداتتارىن – ەگەمەندىكتى، اۋماقتىق تۇتاستىقتى قۇرمەتتەۋدى، ٴبىر-بىرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرمەۋدى، اسكەري قىزمەت سالاسىنداعى كەلىسىلگەن سەنىم شارالارىن ساقتاۋدى وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ جونىندەگى ورتاق كۇش-جىگەرگە سايكەس بولجامدىلىق جانە ترانسپارەنتتىلىك رۋحىندا ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان.

جاعالاۋ ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى مۇددەلەرىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا پرەزيدەنتتەر كاسپييدە تەڭىزدەگى اسكەري قىزمەت سالاسىنداعى كەلىسىلگەن سەنىم شارالارىن ازىرلەۋ جانە قابىلداۋ قاجەتتىگىن راستادى.

پرەزيدەنتتەر 2010 جىلعى 18 قاراشاداعى كاسپيي تەڭىزىندەگى قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە وزەكتى سىن-تەگەۋرىندەر مەن قاۋىپ-قاتەرلەرگە قارسى ٴىس-قيمىل جاساۋعا، سونداي-اق قۇقىققا قارسى قىزمەتتىڭ جولىن كەسۋگە باعىتتالعان تەرروريزمگە، ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەس سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى، شەكارا ۆەدومستۆولارىنىڭ ٴوزارا ٴىس-قيمىلى تۋرالى حاتتامالارعا قول قويۋدى قۇپتادى.

كوشباسشىلار كاسپييدەگى قورشاعان ورتانىڭ جاي-كۇيى ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. 2018 جىلعى 20 شىلدەدە ماسكەۋدە 2003 جىلعى 4 قاراشاداعى كاسپيي تەڭىزىنىڭ تەڭىز ورتاسىن قورعاۋ جونىندەگى نەگىزدەمەلىك كونۆەنسياعا قورشاعان ورتاعا ترانسشەكارالىق تۇرعىدان جاسالاتىن اسەردى باعالاۋ جونىندەگى حاتتاماعا قول قويۋ كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ وسى باعىتتاعى كۇش-جىگەرىنىڭ اسا ماڭىزدى قورىتىندىسى بولعانى اتاپ ٴوتىلدى. وعان قابىلدانعان حاتتامالاردىڭ كۇشىنە ەنۋى ٴۇشىن قاجەتتى مەملەكەتىشىلىك راسىمدەردى، سونداي-اق كونۆەنسيا حاتشىلىعىن كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ اۋماعىنا روتاسيالىق نەگىزدە ورنالاستىرۋ پروسەسىن اياقتاۋ تاپسىرىلدى.

مەملەكەت باسشىلارى 2014 جىلعى 29 قىركۇيەكتەگى استراحان سامميتىندە قول قويىلعان سۋ بيولوگيالىق رەسۋرستارىن ساقتاۋ جانە ۇتىمدى پايدالانۋ تۋرالى، توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردى جويۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى، سونداي-اق گيدرومەتەورولوگيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدەردىڭ كۇشىنە ەنۋىن قۇپتادى. وسى قۇجاتتاردى پراكتيكالىق ىسكە اسىرۋ كاسپيي تەڭىزىنىڭ تابيعي جانە تەحنوگەندىك سيپاتتاعى قاۋىپ-قاتەرلەردەن قورعالۋىن ارتتىرۋعا، ونىڭ بىرەگەي تەڭىز ورتاسى مەن بيولوگيالىق ارتۇرلىلىگى ٴۇشىن تاۋەكەلدەردى ازايتۋعا ىقپال ەتەدى.

پرەزيدەنتتەر كاسپيي تەڭىزىنىڭ بىرلەسكەن سۋ بيولوگيالىق رەسۋرستارىن ورنىقتى دامىتۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان سۋ بيولوگيالىق رەسۋرستارىن ساقتاۋ، ۇتىمدى پايدالانۋ جانە ولاردىڭ بىرلەسكەن قورلارىن باسقارۋ جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا جۇمىسىنىڭ باستالعانىن قاناعاتتانعانۋشىلىق سەزىممەن اتاپ ٴوتتى.

پرەزيدەنتتەر 2010 جىلعى 18 قاراشاداعى كاسپيي تەڭىزىندەگى قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا كاسپييدىڭ بالىق قورلارىنىڭ ساقتالۋىنا جاردەمدەسۋگە جانە براكونەرلىككە قارسى ٴىس-قيمىل جاساۋعا ارنالعان بيولوگيالىق رەسۋرستاردىڭ زاڭسىز كاسىپشىلىگىنە قارسى كۇرەس سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى حاتتامانى، سونداي-اق تەڭىزدە ٴجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى حاتتامانى كەلىسۋدى اياقتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ٴوتتى. ەسىرتكى قۇرالدارىنىڭ پسيحوتروپتىق زاتتار مەن ولاردىڭ پرەكۋرسورلارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەس تۋرالى حاتتامانى پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.

مەملەكەت باسشىلارى تەڭىز بەن ونىڭ جاعالاۋ ماڭى ايماعىنىڭ ەلەۋلى مادەني جانە رەكرەاسيالىق الەۋەتىن ەسكەرە وتىرىپ، كاسپيي وڭىرىندە ەكونوميكانىڭ تۋريستىك سەگمەنتىن دامىتۋ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٴوتتى. ٴتيىستى ورگاندارعا كاسپييدەگى تۋريزم تاقىرىبى بويىنشا بەسجاقتى كونسۋلتاسيالار وتكىزۋ تاپسىرىلدى.

پرەزيدەنتتەر وڭىرلىك دەڭگەيدەگى بايلانىستاردى، مادەني الماسۋلاردى، مەديا-فورۋمداردى، جاستار سلەتتەرىن، سپورتتىق جارىستاردى جانە باسقالارىن قوسا العاندا، كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ ٴارتۇرلى فورماتتارداعى ىنتىماقتاستىعىن جانداندىرۋعا قولداۋ ٴبىلدىردى.

پرەزيدەنتتەر كاسپيي تەڭىزىنىڭ بەيبىتشىلىك، كەلىسىم، تاتۋ كورشىلىك جانە ٴتيىمدى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق تەڭىزى بولىپ تابىلاتىندىعىن ەرەكشە اتاپ ٴوتىپ، بارلىق كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ اراسىنداعى ٴداستۇرلى دوستىق بايلانىستاردىڭ ودان ٴارى نىعاياتىنىنا جانە داميتىنىنا سەنىم ٴبىلدىردى.

بەسىنشى كاسپيي ٴسامميتىن جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرعانى جانە كورسەتكەن قوناقجايلىلىعى ٴۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ريزاشىلىق ٴبىلدىرىلدى.

كەلەسى كاسپيي ٴسامميتى كەلىسىلگەن مەرزىمدە تۇرىكمەنستاندا وتەدى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي