BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 366.43 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 420.11 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.58
استانا:

كاسپييگە قاتىستى ماسەلەنى شەشۋگە بەس مەملەكەت بىردەي جوعارى كۇش سالادى – ساراپشى

فوتو: интернеттен

12 تامىزدا اقتاۋدا وتەتىن مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ٴسامميتى كاسپيي تەڭىزىنىڭ مارتەبەسىن انىقتايتىن شەشۋشى شارا بولماق. بارلىق بەس ەلدىڭ ديپلوماتتاردىڭ كۇشىن سارقيتىن بەينەتتى جۇمىس سوڭىنا تاياپ كەلە جاتىر. بۇل تۋرالى قر پرەزيدەنتى جانىنداعى قسزي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، س.ع.ك. سانات كوشكىمبايەۆ baq.kz تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا مالىمدەدى.

ول 25 جىلدىڭ ىشىندە ازەربايجان، يران، قازاقستان، رەسەي، تۇرىكمەنستان ٴۇشىن حالىقارالىق قۇقىقتىڭ ٴارتۇرلى مەحانيزمدەرى ارقىلى كاسپييدى ٴبولۋدىڭ بىرنەشە نۇسقاسى ۇسىنىلعانىن اتاپ ٴوتتى.

«بيىل قول قويۋعا دايىندالىپ جاتقان كونۆەنسيا نۇسقاسى ادىلدىك قاعيداسىنا نەگىزدەلەدى. بارلىق تاراپ كەلىسسوزدەر بارىسىندا ٴوز پوزيسيالارىن قايتا قارايدى، دەگەنمەن بۇل ٴباتۋاعا كەلۋ ٴۇشىن قاجەتتى بولىپ وتىر. كاسپييدىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن انىقتاۋ مەن كونۆەنسيانى قابىلداۋ بارلىق بەس كاسپيي ماڭى ەلى ٴۇشىن ٴوز قۇزىرەتىندە جانە كوپ قىرلى دەڭگەيدە مۇناي جانە گاز كەن ورىندارىن دايىنداۋ، ەنەرگورەسۋرستاردى ترانزيتتەۋ (سونىڭ ىشىندە كاسپيي تەڭىزىندە قۇبىر وتكىزۋ توسەمدەرى)، بيورەسۋرستاردى پايدالانۋ سەكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ارينە، مەملەكەتتەرگە قابىلدانعان قۇجات نەگىزىندە شەشۋگە بولاتىن ماسەلەلەر قاتارى قالا بەرمەك، ٴبىراق مۇنى ىستەۋ الدەقايدا وڭاي بولماق» ، - دەدى كوشكىمبايەۆ.

ساراپشى كاسپيي تەڭىزىنىڭ مارتەبەسىن انىقتاۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر پروسەسىندە حالىقارالىق تەڭىز قۇقىعى نورمالارىنا جەتەكشىلىك ەتە وتىرىپ قازاقستاننىڭ ٴاردايىم كونسترۋكتيۆتىك پوزيسيادا تۇرعانىن مالىمدەدى.

«2007 جىلى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆ كاسپيي زوناسىنىڭ 25 تەڭىز ٴميلىن مەملەكەتتىك شەكارا دەپ ساناپ، وسى شەكارادان الىستاعى بوس تەڭىزدى ورتاق پايدالانۋعا قالدىرىپ، ال تەڭىزدىڭ ٴتۇبىن سەكتور بويىنشا ٴبولۋدى ۇسىندى. شىنىندا، كونۆەنسيا جوباسىندا كەيبىر ەسكەرتپەلەرمەن وسى قاعيدالارعا نەگىزدەلگەن شەشىمدەر ۇسىنىلماق»، - دەدى قسزي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.

ونىڭ ايتۋىنشا بۇگىندە قازاقستان كورشىلەرىمەن بىرگە تەڭىز ٴتۇبىن بەلگىلەۋ پروسەسىن اياقتادى (رف-پەن بىرگە شارتقا 1998 جىلى قول قويىلدى، ازەربايجانمەن 2011 جىلى، ال تۇرىكمەنستانمەن 2014 جىلى). دەگەنمەن بۇل پروسەسس تولىقتاي اياقتالۋى ٴۇشىن قازاقستان، تۇرىكمەنستان جانە ازەربايجان اراسىنداعى شەكارالاردىڭ تۇيىسكەن جەرى تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋدى تالاپ ەتەدى; تەڭىزدىڭ ٴتۇبىن دەليميتاسيالاۋ بويىنشا سوڭعى كەلىسسوزدەر ٴالى جالعاسىپ جاتىر.

«قازاقستان ٴوز تارابىنان كاسپييگە قاتىستى ماسەلەلەردى شەشۋگە جوعارى كۇش سالادى، سونىڭ ىشىندە بەس ەلدىڭ كەلىسسوزدەر پروسەسىندە پوزيسيالارىن جاقىنداستىرۋعا جاردەمدەسۋ بولىپ وتىر. قازاقستان العاشىندا كاسپيي تەڭىزىن قارۋسىزداندىرۋدى جاقتادى. سول كەزدە كاسپيي بويىنشا ەكى سەرىكتەس رەسەي مەن يران وزدەرىنىڭ اسكەري قاتىسۋلارىن ساقتاپ قالۋعا تىرىستى. ولار مۇنى «ٴۇشىنشى ەلدىڭ» ۇلتتىق مۇددەلەرىنەن، تەرروريستىك قاۋىپ-قاتەرلەردەن، قارۋلانعان شيەلەنىستەر وشاعى بار ايماقتان قورعاۋ قاجەتتىگى دەپ ٴتۇسىندىردى. اقش-پەن سەرىكتەستىك باسقا كەز كەلگەن ارىپتەستەرمەن قازاقستاننىڭ كاسپيي بويىنشا پوزيسياسىنا ەشقانداي اسەر ەتپەيدى; يران مەن رەسەيدىڭ قاۋىپتەنۋى ٴتىپتى نەگىزسىز ەدى، سەبەبى اقش پەن ناتو ٴدال سونداي ترانزيتتىك قىزمەتتەردى سوڭعى رەت 2014 جىلعا دەيىن كورسەتتى»، - دەدى ول.

كوشكىمبايەۆ رەسەي مەن يراننىڭ قانداي دا ٴبىر دالەلى بولماسا دا كونۆەنسيانى قابىلداۋ پروسەسىن تەزدەتۋ ماقساتىندا قازاقستان قوس مەملەكەتتىڭ ٴباتۋاعا كەلۋى ٴۇشىن بارىنشا كۇش سالاتىنىن اتاپ ٴوتتى.

«كاسپيي تەڭىزىندە ورناتىلاتىن رەجيمنىڭ قۇقىقتىق شەڭبەرى بەستىكتىڭ سەرىكتەستىك ورناتۋىنا جانە ٴارى قاراي، ٴتىپتى ترانزيتتىك جانە قازىرگى ۋاقىتتا داۋلى بولىپ وتىرعان كەن ورىندارىن قۇرۋ سياقتى كاسپييدىڭ قارقىندى قىزمەتىنە سەبەپ بولماق. بۇدان بولەك، بيوالۋانتۇرلىلىكتى قورعاۋ پروسەسى رەتتەلەتىن بولادى. ەكونوميكالىق سۇراقتار لەگى مەن كاسپيي تەڭىزىندە ٴجۇزۋ پروبلەمالارى كاسپييدىڭ مارتەبەسىن ٴبىرجولا انىقتاۋدى كۇتەدى جانە كونۆەنسياعا بەس تاراپتىڭ قول قويىپ، راتيفيكاسيالاۋىنان سوڭ شەشىلەتىن بولادى. سونداي-اق، قازاقستان تارابىندا ەدىل ارقىلى مەن قارا تەڭىزگە شىعاتىن «ەۋرازيا» كەمە جۇزەتىن ارنانىڭ قۇرىلىسى جانە يران ارقىلى تەمىر جول جانە اۆتوترانسپورتپەن پارسى شىعاناعىنا شىعۋ سياقتى بىرنەشە ۇسىنىس بار. كولىك باعىتتارىن ٴارتاراپتاندىرۋ مەن ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋ – قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ٴبىرى بولىپ وتىر. كاسپيي ماسەلەسىن رەتتەۋ قازاقستانعا الەمدىك مۇحيتقا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بالامالى مارشرۋتتاردى تابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىڭ ىشىندە يران اۋماعى ارقىلى تاراپتارعا ٴتيىمدى بولماق»، - دەپ ٴسوزىن تۇيىندەدى ول.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي