USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

قازاقستان – ٴدىنارالىق سۇحباتتاستىق پەن رۋحاني كەلىسىم الاڭى

قازاقستان 1991 جىلى تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەندە ەلىمىزدەگى ىشكى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ٴۇشىن ٴدىنارالىق ٴھام ۇلتارالىق ماسەلەلەردى وڭ رەتتەۋ مىندەتى اسا ماڭىزعا يە-تىن. سول كەزدەگى جوعارعى كەڭەس 1992 جىلى «ٴدىني سەنىم بوستانداعى جانە ٴدىني بىرلەستىكتەر» تۋرالى زاڭدى قابىلداپ، ەل ازاماتتارىنىڭ ٴدىندى ۇستانىپ-ۇستانباۋىنا ەركىندىك جاريالادى.

سونىمەن بىرگە قازاقستاندا جۇزدەن استام ۇلتتاردىڭ دياسپورالارى ٴومىر سۇرەتىن. تاريحي تاعدىر باس قوستىرعان وسى ۇلىستار بەيبىت قارىم-قاتىناستا بولۋى ٴۇشىن ال، ۇلتارالىق ماسەلەلەردى رەتتەۋ ٴۇشىن ەلباسىمىز 1995 جىلى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇردى.

جالپى، جەر بەتىندەگى حالىقتاردىڭ تالاس-تارتىسىنا تۇزدىق بولىپ كەلە جاتقان وزەكتى تاقىرىپتاردىڭ ٴبىرى – ٴدىني ٴارالۋاندىلىق ەكەندىگى تاريحتان ٴمالىم. ٴارتۇرلى ٴدىني ۇستانىمدار ادامزاتتىڭ اركەلكى ٴومىر ٴسۇرۋ فورماسىن قالىپتاستىراتىنى ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس. ٴدىني نانىم – جاراتۋشىنى وزىندىك تۇرعىدان تانىتىپ قانا قويمايدى، قوعامدىق قاتىناس بارىسىنداعى بەلگىلى-بىر ولشەمدەر مەن قاعيداتتاردى تۋدىراتىن فاكتور. وسىنىڭ نەگىزىندە الاجاڭقا (پليۋراليزم) كوزقاراستار مەن ۇستانىمداردىڭ قايشىلىعى ورىن الىپ جاتاتىنىن جوققا شىعارا المايمىز. ياعني، ادامزات بالاسى تالاس-تارتىسپەن ەمەس تاتۋلىقپەن، ىمىراسىزدىقپەن ەمەس ىنتىماقپەن كۇن كەشۋى ٴۇشىن ٴدىنارالىق سۇحباتتاستىق پەن ٴدىني توزىمدىلىكتىڭ ناسيحاتى اۋاداي قاجەت-اق.

شىنتۋايتىندا، وتكەن عاسىردا قۇرىلعان ەكۋمەنيستىك قوزعالىستىڭ يەلەرى الەمدەگى حريستيان ٴدىنىنىڭ ىقپالىن ارتتىرۋ ٴۇشىن دىندەردىڭ سۇحباتتاستىق الاڭىن قۇرۋعا تالپىنىپ كوردى. ٴبىراق، باقاي ەسەپتى بۇل جوبا ٴوزىن-وزى اقتاعان جوق. باتىس كۇشتەرىنىڭ ٴدىنارالىق ديالوگ قوزعالىسىنىڭ اقىر-اياعى سيىرقۇيىمشاقتانىپ، باسقا دىندەردى بىلاي قويعاندا، حريستياندىق باعىتتاردىڭ وكىلدەرى ورتاق بايلامعا كەلە الماي، ىمىراسىزدىققا ۇرىندى. ال، ٴۇشىنشى مىڭجىلدىقتىڭ باسىندا استانادا شىمىلدىعىن تۇرگەن الەمدىك جانە ٴداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى ترانسپارەنتتى ۇستانىمىنىڭ ارقاسىندا ٴوزىنىڭ ومىرشەڭ پلاتفورما ەكەنىن ايگىلەي الدى. بۇل پلاتفورما اياسىندا الەمدىك جانە ٴداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ ايدىك ٴتورت باسقوسۋى جوعارى دەڭگەيدە وتكىزىلدى.

ٴبىزدىڭ ەلىمىز ەلباسىمىز ن.نازاربايەۆتىڭ باستاماسىمەن الەمدىك جانە ٴداستۇرلى دىندەردىڭ بەيبىت قارىم-قاتىناسىنىڭ التىن كوپىرى بولا الدى. مىسالى، تۇڭعىش رەت 2003 جىلى تۇڭلىگىن تۇرگەن العاشقى سەزدە دەلەگاتتار تاراپىنان ٴدىنارالىق ٴسامميتتى ۇدايى وتكىزىپ تۇرۋ ٴسوز بولىپ، ونىڭ جۇمىس ورگانى – سەزد حاتشىلىعىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. اراعا ٴۇش جىل سالىپ بارىپ وتكىزىلگەن الەمدىك جانە ٴداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ ii سەزى «ٴدىن، قوعام جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك» اتتى تاقىرىپتىڭ قوياسىن كوتەردى. وسى جولعى سەزد ەلوردا تورىندە بوي كوتەرگەن بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم سارايىندا ٴوتتى. فورۋم جۇمىسىنا الەم ەلدەرىنەن 43 دەلەگاسيا قاتىسىپ، جيىن سوڭىندا «ٴدىنارالىق سۇقباتتىڭ قاعيداتتارى» اتتى ماڭىزدى قۇجاتتى قابىلدادى. سونداي-اق، سەزد سوڭىندا مادەنيەتتەر مەن دىندەردىڭ حالىقارالىق ورتالىعىن اشۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتىلدى. كەلەسى الەمدىك جانە ٴداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ iii سەزى 2009 جىلى «تولەرانتتىلىق، ٴوزارا قۇرمەت جانە ىنتىماقتاستىققا نەگىزدەلگەن الەمدى قالىپتاستىرۋداعى ٴدىني ليدەرلەردىڭ ٴرولى» اتتى تاقىرىپتىڭ اياسىندا وتكىزىلدى. بۇل جولى سەزدىڭ پلاتفورماسى كەڭەيىپ، باسقوسۋعا الەمنىڭ 77 ەلىنەن دەلەگاسيا قاتىستى. سەزدى وتكىزۋ بارىسىندا وزگە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ارىپتەستىك ورناتۋ تۋرالى باستاما كوتەرىلىپ، ەلباسىمىز ن.نازاربايەۆ ٴدىن جەتەكشىلەرىنىڭ كەڭەسىن قۇرۋدى ۇسىندى. سوڭعى الەمدىك جانە ٴداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ iv سەز 2012 جىلى «بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم-ادامزات تاڭداۋى» اتتى تاقىرىپتىڭ اياسىندا ٴوتتى. بۇل فورۋمعا الەم ەلدەرى مەن حالىقارالىق ۇيىمداردان 87 دەلەگاسيا قاتىستى. پرەزيدەنت ن.نازاربايەۆ سەزدە جاساعان بايانداماسىندا الەم ەلدەرىنىڭ بەيبىت قارىم-قاتىناسىنا سىنا قاعىلماس ٴۇشىن جاھاندىق ترانسپارەنتتىلىكتى قالىپتاستىرۋ تۋرالى وي قوزعادى. وسى تۇرعىدا ەلباسىمىز g-clobal رەسۋرسىن قۇرۋدى قولعا الاتىنىن پاش ەتتى. سەزد دەلاگاتتارى دا ٴتۇرلى قۇندى ويلارىن ورتاعا سالىپ، قاتىسۋشىلار تاراپىنان قىزۋ تالقىعا ٴتۇستى. وسىلايشا، استانا الەمدىك جانە ٴداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ اشىق پىكىر ايتاتىن التىن تۇعىرىنا اينالۋدا.

ٴدىن – وتە نازىك تاقىرىپ بولعاندىقتان، بۇدان بۇرىنعى وتكىزىلگەن سەزدەردە ٴداستۇرلى ٴدىن جەتەكشىلەرىن ٴبىر ۇستەلدىڭ باسىنا وتىرعىزىپ، بىرىن-بىرىنە عالامدا ورىن الىپ وتىرعان ورتاق تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى سەزىندىرۋ كوزدەلدى. ٴۇمىتىمىز جانىپ، ٴداستۇرلى ٴدىن كوشباسشىلارى بىرتىندەپ ٴبىر-بىرىن جاتسىنباي، تولعاقتى تاقىرىپتاردىڭ شەشىمىنە قاتىستى ورتاق ويلار ايتا باستادى. زادىندا، تاريحتا عاسىرلار بويى ٴبىرىن-بىرى تەرىسكە شىعارىپ كەلگەن ٴدىن وكىلدەرىنىڭ تەڭ دارەجەدە سۇقباتتاستىق جاساۋى، تاريحتا بۇرىن-سوڭدى بولماعان جاعداي ەدى. البەتتە، بۇل قازاق ەلىنىڭ ۇلكەن جەتىستىگى ەدى.

پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ) 622 جىلى مەككەدەن ٴماديناعا قونىس اۋدارعاندا بۇل قالانى مەكەندەيتىن قاينۇقا، قۇرايزا، ٴنادير ياھۋدي تايپالارىمەن ورتاق ٴتىل تابىسا وتىرىپ مەملەكەت قۇرعان ەدى. قاسيەتتى قۇران كارىم مەن اللا ەلشىسىنىڭ (س.ا.ۋ) سۇننەتىندە كىتاپ يەلەرىمەن بەيبىت قارىم-قاتىناس جاساۋ جونىندە ناسيحاتتار ايتىلعان. دەمەك، ەلباسىمىزدىڭ قازاقستاندى ٴدىنارالىق سۇحباتتاستىق جانە رۋحاني كەلىسىم الاڭىنا اينالدىرۋى كەمەڭگەرلىكتىڭ كورىنىسى. وسى جولداعى ەڭبەگىمىز جانىپ، الەمدە بەيبىتشىلىك ۇستەم بولعاي!

ەرمەك مۇقاتاي،

قمدب-نىڭ وسكەمەن ٴوڭىرى بويىنشا وكىل يمامى، شىعىس قازاقستان وبلىستىق «حاليفا التاي» مەشىتىنىڭ باس يمامى

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي