USD 334.89 EUR 361.61 RUB 5.28
استانا:

ەكسترەميزم ٴۇشىن سوتتالعانداردى جەكە ۇستاۋ كەرەك

فوتو: ҚМДБ баспасөз қызметі

ەكسترەميزم جانە ٴدىني كوزقاراتارى بويىنشا ٴىستى بولىپ، سوتتالعانداردى جەكە ۇستاۋ كەرەك. ويتكەنى، بۇل – يدەولوگيا، دەگەن پىكىر ايتتى، باس ٴمۇفتي ەرجان قاجى مالعاجى ۇلى. بيىل جىل باسىنان بەرى تۇزەتۋ مەكەمەلەرىندە ٴدىني ماسەلەلەر بويىنشا جۇرگىزىلگەن جۇمىستار قورىتىندىلاندى، دەپ حابارلايدى baq.kz.

قازاقستان مۇسىلماندارى ٴدىني باسقارماسىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ٴبىرى – تۇزەۋ مەكەمەلەرىندەگى ٴدىني ەكسترەميزم بويىنشا سوتتالعان ازاماتتارمەن جۇمىس. اقتوبەدە جانە الماتىدا بولعان تەرروريستىك وقيعالار ٴبىزدىڭ ەلدەگى ٴدىني احۋالدىڭ اسا جاقسى ەمەسىن كورسەتكەن بولاتىن. جەدەل تۇردە ٴدىن ىستەرى كوميتەتى مەن قمدب تاراپىنان ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ، ەلدەگى تەلوگتار مەن يمامدار قىزۋ جۇمىسقا كىرىسكەن ەدى. كەشە ٴدىن ىستەر كوميتەتى مەن قمدب ەل اۋماعىنداعى تۇرمەلەردە جۇرگىزىلگەن جۇمىستارىنىڭ العاشقى قورىتىندىسىن شىعاردى.

باس ٴمۇفتيدىڭ العاشقى ۇسىنىسى «اتاسى بولەكتى» اباقتىدا دا بولەك ۇستاۋ كەرەك.

«ٴدىني باسقارمانىڭ جانە مەنىڭ جەكە كوزقاراسىم - ەكسترەميزم، تەرروريزم، جالپى ٴبىر ٴدىني كوزقاراسپەن وتىرعان ادامدى جەكە ۇستاۋ كەرەك. ويتكەنى، ول - يدەولوگيا. كەڭەستىك كەزدە پوليتزاكليۋچەننىي دەگەندەر بولعان، ولار لەنينگرادتا جەكە اباقتىدا وتىرعان. مىناۋ دا، ٴدال سول سياقتى»، - دەيدى قمدب باس ٴمۇفتيى ەرجان قاجى مالعاجى ۇلى.

ٴقازىر ەل اۋماعىنداعى 67 تۇزەۋ مەكەمەسى بار. وندا 400-دەن استام ازامات تەرروريزم جانە ەكسترەميزم بويىنشا جازالارىن وتەپ جاتىر. ولارمەن كۇندەلىكتى قمدب-نىڭ 96 قىزمەتكەرى ٴتۇسىندىرۋ، وڭالتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ كەلەدى. بيىل وسىنداي جۇيەلى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە 186 ازاماتتىڭ كوزقاراسى وزگەرىپ، ٴداستۇرلى دىنگە قايتا بەت بۇرعان. 96 راديكالدى پيعىلدا بولعان ازامات، رايىنان اينىپ، ويىن وزگەرتكەن.

جيىنعا قاتىسقان ٴدىن ىستەرى كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى عالىم شويكين بۇل رۋحاني كۇرەستە تەولوگتار مەن يمامداردىڭ ەڭبەگى ەرەن ەكەنىن اتاپ ٴوتتى.

«قازاقستان قوعامىندا ٴدىني تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋدا سىزدەردىڭ جۇمىستارىڭىز ماڭىزدى دەپ بىلەمىن. تۇزەۋ مەكەمەلەرىندە سوتتى بولعان ازاماتتاردى دۇرىس ٴدىني باعىتقا قايتارۋ ٴۇشىن ٴبىزدىڭ ارنايى ساراپشى ماماندارىمىز دا ىقپال جاسايدى. ٴدىني اعىمدارعا قارسى كۇرەستىڭ ناتيجەلى بولۋى ٴۇشىن مەملەكەت جان-جاقتى قولداۋ كورسەتەدى»، - دەدى عالىم نۇرماعامبەت ۇلى.

2015 جىلى قمدب جانىنان ٴدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزم باپتارى بويىنشا جازاسىن وتەۋشى ازاماتتارمەن جۇمىس ىستەيتىن ارنايى ٴبولىم اشىلعان بولاتىن. ٴقازىر ەلىمىزدىڭ ٴار وڭىرىندە باس ٴمۇفتيدىڭ بۇيرىعىمەن تاعايىندالعان ارنايى وكىلدەر جۇمىس ىستەيدى. بيىلعى جۇمىس قورىتىندىسى بويىنشا اباقتىدا وتىرعان «اداسقانداردىڭ» دەنى ٴدىني ساۋاتسىزدىقتىڭ قۇرباندارى ەكەنى انىقتالعان. ونىڭ ۇستىنە، تەرىس اعىمنىڭ رەسمي تىركەلمەۋى، ولاردى زاڭدىق تۇرعىدان اۋىزدىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرمەي وتىر.

«ارنايى ٴدىني ٴبىلىمى جوق، ٴدىني ساۋاتىن رەسمي كوزدەردەن الماعاندىعى، سالافيزم يدەولوگياسىن ۇستانعاندىعى انىقتالدى. الايدا، سۇحبات بارىسىندا ٴسالافيزمنىڭ يدەولوگيالىق قىرلارىن مەڭگەرمەگەندەرى بەلگىلى بولدى. ياعني، بۇل ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ورتا توپتان شىققان، ٴوزىنىڭ ٴدىني ۇستانىمدارىن تولىققاندى ايقىنداماعان»، - دەيدى ٴدىن ماسەلەلەرى جونىندەگى عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تالداۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشى مامانى مارلەن ٴمۇسلىموۆ.

«سالافيتتىك اعىمداعى تۇلعانى ٴداستۇرلى دىنگە وتكىزۋدىڭ باستى ەرەكشەلىكتەرىنىڭ ٴبىرى - ونىڭ كۇردەلىلىگىندە ٴارى قيىندىعىندا. بۇل اعىم ٴدىني بىرلەستىك رەتىندە تىركەلمەگەن. ياعني وعان زاڭمەن تيىم سالۋ دا مۇمكىن ەمەس»، - دەيدى رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق ناسيحات توبىنىڭ مۇشەسى، يمام ەركەبۇلان قاراقۇلوۆ.

وسىعان دەيىن «ٴدىن مەملەكەتتەن بولەك» دەگەن ساياسات ۇستانىپ كەلدىك. ونىڭ «جەمىسىن» بيىل جازدا جەدىك. «ەشتەن كەش جاقسى». كەشتە بولسا دا، ٴوز قاتەلىگىمىز بەن سالعىرتتىعىمىزدان تاپقان جارامىزدى ٴوزىمىز جازىپ، ەندىگىلەردىڭ الدىن الۋ ماڭىزدى. جات اعىمدار جاتپايدى، سول سەبەپتى، ٴدىن ىستەرى كوميتەتى ارقىلى مەملەكەتتىك ساياسات جۇرگىنگەن ابزال.

حان ق.

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي