USD 334.89 EUR 361.61 RUB 5.28
استانا:

بالا تاربيەسىندەگى كەيبىر ولقىلىقتار

اتا-انالاردان: «ۇل-قىزدارىڭىزدى قالاي ٴوسىرىپ جاتىرسىزدار؟» دەپ سۇراساق، كوبىنە كوپ ەستيتىن جاۋابىمىز: «تاماعىن توق، كيىمىن كوك ەتىپ، ەشكىمگە جالتاقتاتپاي ٴوسىرىپ جاتىرمىز» بولىپ شىعادى. قازىرگى قوعامىمىزدا بالاعا ٴتاتتى تاماق، شىرىن سۋسىن بەرىپ، جىلى ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ونىڭ الدىنداعى قارىزدارىمىزدان قۇتىلعانداي بولىپ كورىنەتىن سەكىلدى. الايدا كيىمىن، ىشىپ-جەمىن، باسپاناسىن دۇرىستاۋىمىز پەرزەنتتەرىمىزدىڭ سوزدەرىن، قىلىقتارىن، ۇستانىمدارىن جانە ەكى دۇنيەگە دەگەن ۇستانىمدارىن وزگەرتىپ جاتقان جوق. كۇندەر ٴوتىپ جاتىر، ٴبىراق بالالارىمىز رۋحاني تولىقپاي وتىر.

اكەلەر: «مەن بالا-شاعامدى اسىراۋ ٴۇشىن كۇندىز-تۇنى ەڭبەك ەتىپ ٴجۇرمىن. ٴوزىم قينالسام قينالايىن، بالارىم جاقسى بولسىن دەپ ٴجۇرمىن» دەيدى. وسىلاي ٴجۇرىپ، بالالارىن تەك قانا ۇيىقتاپ جاتقان كەزدە عانا كورەتىندەرىن سول اكەلەر وزدەرى ايتادى. ٴبىراق وكىنىشكە قاراي، ولار وسىلاي ٴۇي بەتىن تەك تۇندە كورىپ جۇرگەندە، ۇل-قىزدارىنىڭ قانداي باعىتتا ٴوسىپ جاتقاندىعىنان بەيحابار قالىپ قويىپ جاتادى. مىسالى، مۇسىلمان وتباسى بولسا، بالالارىنىڭ نامازىن تولىق وقىپ جۇرگەنىن نەمەسە وتكىزىپ قويىپ جۇرگەنىن انىق بىلە المايدى. ايتاتىن سوزدەرى راس-وتىرىك ەكەنىن تاعى بىلمەيدى. ٴوزى جوقتا بالالارىنىڭ قانداي كىتاپ وقيتىنىن، نە ۇيرەنىپ جۇرگەنىن بىلمەيدى. كىمدەرمەن دوس بولىپ جۇرگەنىنەن دە حابارسىز. ال شىندىعىندا، ناعىز تاربيە وسى ساۋالداردىڭ ماڭىندا جاتىر. اتا-انا ۇل-قىزىنىڭ ىشكى رۋحاني قويماسىن نەمەن تولتىرىپ جاتقانىن ۇتىر-نۇكتەسىنە دەيىن جاقسى ٴبىلۋى ٴتيىس. كەرەك دەسەڭىز، بالانىڭ دوستارىنىڭ كىم ەكەنىن باقىلاۋدىڭ ٴوزى ارتىق ەمەس.

ال بالانىڭ اناسى: «مەن بۇگىن بالاما ەڭ ٴدامدى تاعامدى ساتىپ اپەردىم، ەڭ ٴتاتتى استى ٴپىسىرىپ بەردىم، ىشەتىن سۋسىنى شىرىن بولۋىن قاداعالادىم» دەيدى. وسىلايشا انانىڭ دا كۇندىك ۋاقىتى اسحانادا وتەدى.

بالا-شاعاسى مەكتەپتەن، بالا-باقشادان نەمەسە ويىننان كەلگەنىندە، ولاردىڭ نە ىستەگەنىن تاپتىشتەپ سۇراپ وتىرمايدى. كەيدە بالالار تەلەديداردىڭ الدىندا باقىلاۋسىز قالىپ جاتادى. ونداعى حابارلاردىڭ بالاسىنىڭ كەلەشەگىنە، ىشكى رۋحانياتىنا پايداسى بار ما، زيانى بار ما، مىنەز-قۇلقىنا قانداي اسەرى بار، كورىپ جاتقانى ادال ما، باسقا ما وعان نەمقۇرايلى قاراي سالادى. ايتەۋىر بالا-شاعا اۋىرتپاشىلىعىنان ٴوزىن امان ساقتاسا بولعانى. ٴبىراق سول انالار ٴوز بالالارىن وسىلاي قاراۋسىز قالدىرۋ ارقىلى ٴوز قولدارىمەن قاۋىپ-قاتەرگە تىگىپ جاتقانىن بۇگىندە بىرەۋ بىلسە، بىرەۋ بىلمەيدى.

ويتكەنى انا اكەگە قاراعاندا كوبىرەك ۇيدە وتىرادى دا، كەشكە كۇيەۋى بالا-شاعاسىنىڭ جاعدايىن سۇراسا، ۇندەمەي قويا سالادى نەمەسە ٴبىر سىلتاۋلاردى ايتىپ، تاقىرىپتى وزگەرتە سالادى. ٴتىپتى، كەيدە: «قۇدايعا شۇكىر، بالا-شاعاڭ جاقسى» دەپ تە قويادى. مىنە، وسى دۇرىس ەمەس. وسى دۇنيەدەگى نەمىر زۇلمات قىلمىستار بالالاردى وسىلاي قاراۋسىز قالدىرۋدىڭ ناتيجەسىندە بولىپ جاتقانىن ٴبىلۋىمىز كەرەك.

بالاسىنىڭ ۇيدە نەمەن اينالىسىپ وتىرعانىن بىلمەيتىن اتا-انا ولاردىڭ كوشەدە نە ىستەيتىنىن قايدان ٴبىلسىن؟ ۇرلىقپەن، اينالىسىپ ٴجۇر مە، بىرەۋدى قان قاقساتىپ جىلاتىپ ٴجۇر مە، قىزدارى جەڭىل جۇرىسپەن جۇكتى بولىپ، قولدان تۇسىك جاساتىپ جاتىر ما، اراق ٴىشىپ ماس بولىپ ٴجۇر مە – بىرەۋىنەن دە حابارسىز.

ەندى وسى ماسەلەلەرگە اسىل ٴدىنىمىز تۇرعىسىنان كەلەيىك. يسلام كوزقاراسى بويىنشا بالاعا تالىم-تاربيە بەرەتىن ەڭ العاشقى مەكتەپ، العاشقى مەدرەسە، العاشقى ۇيا وتباسى بولىپ سانالادى. ەگەر وتباسىندا بالانىڭ رۋحاني دامۋىنا، جەتىلۋىنە كوڭىل بولىنبەسە، وندا ول بالا ەرتەڭ باس اۋرۋىمىزعا، جۇرەگىمىزدىڭ ەڭ اۋىر قايعىسىنا اينالۋى مۇمكىن. دۇرىس تاربيە كورمەگەن ۇل-قىز تەك اتا-اناسىنىڭ عانا ەمەس، بۇكىل قوعامنىڭ، ەلدىڭ، ٴتىپتى ادامزاتتىڭ ەڭ ۇلكەن پروبلەماسىنا اينالۋى ابدەن ىقتيمال. كەشەگى اتا-بابامىز جاستاردىڭ بۇزىقشىلىعىن كورگەندە، ەڭ الدىمەن «بۇل بالانىڭ اتا-اناسى قايدا، نەگە بالاسىنا دۇرىس قارامايدى؟» دەپ بۇزاقىلىقتىڭ سەبەبىن اكە-شەشەدەن ىزدەيتىن. وسىعان كوپ كوڭىل ٴبولۋىمىز كەرەك. ولاي بولسا، بالا تاربيەسى - بۇل دۇنيەدەگى بارلىق ىستەن جوعارى تۇراتىن وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. سوندا نە ىستەۋ كەرەك؟

پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.ۋ.) ٴبىر حاديسىندە: «ادام بالاسى قايتىس بولعاندا، ونىڭ ٴۇش نارسەدەن باسقا امالدارى تۇگەل توقتايدى: «كوپشىلىكتىڭ يگىلىگى ٴۇشىن بەرىلگەن ساداقا، پايدالى ٴىلىم جانە ارتىنان دۇعا جاساپ تۇراتىن ىزگى ۇرپاق» دەلىنگەن.

وسى جەردەن قورىتىندى شىعارار بولساق، ٴسىز ۇلىڭىزعا ناماز ۇيرەتەتىن بولساڭىز، ونىڭ ٴاربىر وقىعان نامازىنان وزىنە بەرىلەتىندەي ساۋاپ سىزگە دە جازىلىپ وتىرادى. ال ەگەر ول ۇيلەنىپ، ٴوز بالاسىن دا سول ٴسىز ۇيرەتكەنگە باۋليتىن بولسا، ولارعا جازىلاتىن مول ساۋاپقا ٴسىز دە يە بولاسىز. بالامىزعا وزگە دە يگى ىستەردى ۇيرەتۋدىڭ وسى نامازعا ۇيرەتۋ سەكىلدى ساۋابى مول.

تاعى ٴبىر حاديسىندە اللانىڭ ەلشىسى (س.ا.ۋ.) بىلاي دەگەن: «كىم دە كىم تۋرا جولعا شاقىرسا، وعان سوڭىنان ەرۋشىلەردىڭ ساۋابىنداي ساۋاپ جازىلادى. ودان ٴبىر دە ٴبىر نارسە كەمىتىلمەيدى، ال كىمدە-كىم تەرىس جولعا باستاسا، وعان سوڭىنان ەرۋشىلەردىڭ كۇناسىنداي كۇنا جازىلادى، ودان ٴبىر دە ٴبىر نارسە كەمىتىلمەيدى».

ولاي بولسا، بالالار اكەسىنەن تەمەكى شەگۋ، ارسىز كينولاردى كورۋ، بىرەۋدى الداۋ سەكىلدى قىلىقتاردى ۇيرەنسە، وندا سول كۇنالار اكەگە بالاسىنا جازىلعانداي كولەمدە جازىلادى.

ٴيا، ەرتەڭ قيامەت كۇنى بولعاندا، الدىمەن بالا ەمەس، بالاسى جايلى اكە سۇرالادى. سوندىقتان بالا-شاعامىزدى ەش ۋاقىتتا قاراۋسىز، نازارسىز قالدىرماۋىمىز كەرەك. اتا-انا ۇل-قىزىنىڭ قانداي اۋامەن تىنىس الىپ جۇرگەنىنە دەيىن ٴوزىنىڭ بەس ساۋساعىنداي بىلۋگە ٴتيىس. بۇل ٴبىر. ەكىنشىدەن، پەرزەنتتەرىمىزگە يسلام ٴدىنىنىڭ نەگىزدەرىن جاستايىنان ۇيرەتۋىمىز كەرەك. ول ٴۇشىن الدىمەن اتا-انانىڭ ٴوزى ٴدىن مەن دىنسىزدىكتىڭ، يمان مەن يمانسىزدىقتىڭ، بۇل دۇنيە مەن ارعى الەمنىڭ پارقىن اجىراتا بىلەتىندەي ساۋاتتى بولۋعا ٴتيىس. ٴدىنىمىز ەر-ايەل مۇسىلماندارعا عىلىم ىزدەنۋدى پارىز ەتۋىندە ٴمان بار. اتا-انا كوپ ىزدەنۋى ٴتيىس. «جۇرەگىم تازا، ەشكىمنىڭ الا ٴجىبىن اتتاپ جۇرگەن جوقپىنمەن» كوپ ماسەلە شەشىلە قويمايدى. بۇگىن ٴبىز وسىلاي ويلاپ جايباراقات وتىرساق، ەرتەڭ وزگە بىرەۋلەر كەلىپ ٴبىزدىڭ الا ٴجىبىمىزدى اتتاۋى مۇمكىن. «بايىعىڭ كەلسە، ٴدىن ويلاپ تاپ» دەگەن ساياساتتى ۇستانىپ جۇرگەندەر بۇگىندە از ەمەس. اعىلشىن ٴتىلىن ۇيرەتەم، كومپيۋتەر ۇيرەتەم، «تازا ٴدىن» ۇيرەتەم دەپ ٴجۇرىپ، پەرزەنتتەرىمىزدى كورىنگەن كوك اتتى كەلىپ ٴوز توبىنا تارتىپ اكەتىپ جاتسا، بارماعىمىزدى شاينايتىن كەز سوندا. ٴبىراق ول كەزدە كەش بولادى.

ويتكەنى جاستاردىڭ جۇرەگىنە جازىلعان نارسە تاسقا قاشالعان جازۋمەن تەڭ. ونى تەك سىندىرىپ قانا وشىرۋگە بولادى. سوندىقتان ۇل-قىزدارىمىزدىڭ جۇرەگىنە ەڭ ٴبىرىنشى ٴدىني جازۋدى اتا-اناسى جازۋعا ٴتيىس. سوندا عانا ول بالانىڭ كەلەشەگىنەن ٴۇمىت ەتۋىمىزگە بولادى.

اسىلبەك اۋەزحان ۇلى

islam.kz

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي