BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 370.49 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 421.06 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.54
استانا:

لاتىن گرافيكاسىن ەنگىزۋدە ازەربايجاندىقتاردىڭ تاجىريبەسى تالقىلاندى

استانا، baq.kz. نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوسەنتى جازيرا اعابەكوۆا مەن شاياحمەتوۆ اتىنداعى «ٴتىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەلەرى لاتىن الىپبيىنە نەگىزدەلگەن ازەربايجان ٴتىلى ەملە ەرەجەلەرى جوباسىمەن تانىسۋ، زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ، تاجىريبە الماسۋ ماقساتىندا ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ باكۋ قالاسىندا بولدى.

ٴىسساپاردا ناسيمي اتىنداعى ٴتىل ٴبىلىمى ينستيتۋتىنداعى ٴازىربايجان ٴتىلى ەملە ەرەجەلەرىن زەرتتەگەن ەلچين يبراحيموۆ، شابحام حاسالى كاريبوۆا سياقتى بەدەلدى ورفوگراف، فونەتيست عالىمدارىمەن جانە اينەل ەنۆار مەشاديەۆا، مايىل ۆينناتوعلى اسقاروۆ، يسمايىل ٴمامادلى، ت.ب. سالا ماماندارىمەن كەزدەسىپ، سۇحبات جۇرگىزدى.

پىكىر الماسۋ بارىسىندا ازەربايجان حالقىنىڭ جاڭا الىپبيگە ٴوتۋ تاجىريبەلەرى، ەملە ەرەجەلەرىندەگى وزگەرىستەر، تۇركى حالىقتارىنا ورتاق تاڭبالار ماسەلەلەرى تالقىلاندى.

«ەملە تۇزۋدە بار قيىندىق باسقا تىلدەن ەنگەن كىرمە سوزدەر مەن كۇردەلى سوزدەردى ورفوگرافيالاۋدا بولادى» - دەيدى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى، اكادەميك موحسۋن ناگيسوعلى.

ورىس ٴتىلى ارقىلى ەنگەن شەتتىلدىك سوزدەردى ازەربايجان ٴتىلىنىڭ ارتيكۋلياسياسىنا سايكەس يگەرىپ جازۋ 1960 جىلى كيريل گرافيكاسىمەن شىققان 117 تارماقتان تۇراتىن ەملە ەرەجەلەرىندە بار ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. ماسەلەن، كيريلدىڭ يۋ تاڭباسىنا بالاما رەتىندە ٴۇ ٴارپى قولدانىلعان. مىسالى، ٴبۇرو، بۇللەتەن ت.ب. سول سياقتى كيريلدىڭ س ٴارپىنىڭ ورنىنا ٴسوز باسىندا س-مەن كونسەرت، پروسەس، ال ٴسوز ورتاسىندا تس-مەن كۋزنەتسوۆ، موتسارت ت.ب. ٴتىپتى ەت قوسىمشاسىمەن اياقتالاتىن ورىس سوزدەرىن ازەربايجان ٴتىلىنىڭ دىبىستىق اۋەزىنە سايكەس فاكۇلتا، كوميتا دەپ جازىلعان. ياعني، ازەربايجان ٴتىلى ەملە ەرەجەلەرىندە ورىس ٴتىلى ارقىلى ەنگەن شەتتىلدىك جانە ەۋروپا سوزدەرى 1960 جىلدان باستاپ ۇلت ٴتىلىنىڭ دىبىستىق ەرەكشەلىگىنە سايكەس يگەرىپ جازۋدى باستاعان. سودان كەيىنگى 2013، 2018 جىلعى ەملە ەرەجەلەرىندە قايتا تولىقتىرىلعان. شەتتىلدىك سوزدەردى يگەرۋدە ازەربايجان ٴتىلى مەن قازاق ٴتىلى ەملە ەرەجەلەرىندەگى ٴوزارا ورفوگراممالىق ۇقساستىقتارى بارى انىقتالدى. بۇل ەندى كەزەكتە ورتاق تۇركى جازۋىن قالىپتاسترۋعا نەگىز بولاتىنى ٴسوزسىز.

ەكىنشى كۇنى ينستيتۋت ماماندارى ناسيمي اتىنداعى ٴتىل ٴبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ 13 بولىمىمەن جانە سالا ماماندارىنىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرىمەن تانىستىردى. ينستيتۋتتا ازەربايجان لينگۆيستيكاسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى ماسەلەلەرىنە ارنالعان 600-دەن استام مونوگرافيالار مەن ۇجىمدىق ەڭبەكتەر، جۋرنالدار جاريالانعان. قازىرگى تاڭدا ينستيتۋت – ازەربايجان ٴتىلىنىڭ فۋندامەنتالدىق زەرتتەۋلەرى ورتالىعى. ونداعى لينگۆيستەر ٴتىلى بىلىمنە قاتىستى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ، ەلدەگى تىلدىك احۋالدى، لينگۆيستيكاداعى وزەكتى ماسەلەلەردى ۋاقىتىلى انىقتاۋ جانە ونىڭ شەشىمىن كورسەتۋدى ماقسات ەتكەن.

قازىرگى ازەربايجان ٴتىلى تازالىعى ماسەلەسىمەن قىزۋ اينالىساتىن – مونيتورينگ ٴبولىمى بولدى. بۇل ٴبولىم ازەربايجان ٴتىلىنىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ، مەملەكەتتىك ٴتىل تازالىعىن ساقتاۋ جانە باق جانە قازىرگى كورنەكى اقپارات ت.ب. ماتىندەرىنىڭ، ەل الدىندا جۇرەتىن ادامداردىڭ (ٴارتىس، ٴانشى، قوعام قايراتكەرلەرى، جۋرناليستەر، عالىمدار) ازەربايجان ٴتىلى نورماسىنا سايكەس قولدانىلۋىن، فونەتيكالىق جانە گرامماتيكالىق قاتەلەردىڭ بولماۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان. قازىرگى تاڭدا ٴبولىم ەل پرەزيدەنتىنىڭ «ازەربايجان ٴتىلىنىڭ تازالىعىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى» جارلىعى نەگىزىندە ٴوز الدىنا دەربەس «مونيتورينگ ورتالىعى» رەتىندە قۇرىلماق. وسى ورتالىققا ەل پرەزيدەنتىنىڭ ٴوزى تىكەلەي ٴتوراعالىق ەتەدى. ٴتىل تازالىعىن ساقتاۋ تۋرالى جارلىقتى بۇزعان جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارعا زاڭ بويىنشا ايىپپۇل سالىنىپ، ٴتيىستى اكىمشىلىك شارالار قولدانىلاتىن بولادى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي