BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 364.35 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 419.95 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.56
استانا:

قاتتى ىستىقتا نە ىستەۋگە بولادى جانە بولمايدى — ۆۆس

فوتو: ашық дереккөзден

جازدا اۋا تەمپەراتۋراسى تىم جوعارى بولعان كەزدە ٴقايتىپ سالقىندايمىز دەگەن ماسەلە ٴبىرىنشى ورىنعا شىعادى. بۇعان قاتىستى بۇرىننان ايتىلىپ كەلە جاتقان كەڭەستەر بار. ٴبىراق ولاردىڭ ٴبارىن ۇستانۋعا بولا ما؟ ۆۆس future ٴوزىنىڭ ماقالاسىندا وسى ساۋالعا جاۋاپ ىزدەيدى، دەپ حابارلايدى baq.kz اقپارات اگەنتتىگى.

جاپونيادان ۇلىبريتانياعا، الجيردەن كاليفورنياعا دەيىن كۇن كۇيىپ تۇرعان قازىرگىدەي ۋاقىتتا سالقىنداۋدىڭ امالى تۋرالى كەڭەستەر دە كوبەيەدى. ايتسە دە ولاردىڭ قايسىلارىنا سەنۋگە بولاتىنى عىلىمي تۇرعىدا دالەلدەنگەن؟ تەكسەرىپ كورەيىك.

1. سۋىق سۋسىندى كوبىرەك، ىستىقتى ازىراق ٴىشۋ

كۇن قاتتى ىستىقتا سۇيىقتى كوبىرەك ٴىشۋ — دۇرىس نارسە: بۇل دەنەنىڭ سۋسىزدانباۋى، ٴسويتىپ بۇيرەكتى قورعاۋ ٴۇشىن اسا ماڭىزدى. بۇعان ٴبارى كەلىسەدى. الايدا، مۇزداي سۋىق سۋسىن ٴىشۋ كەرەك پە، الدە ىستىق پا دەگەن ساۋال توڭىرەگىندە كەلىسپەۋشىلىك بار.

ىستىق سۋسىن ٴىشۋ قاجەتتىگى تۋرالى پىكىر ىستىق سۋسىن ٴسىزدى ىشتەن قىزدىرىپ تەرلەتەدى، وسىلايشا سالقىندايسىز دەگەنگە سۇيەنەدى. ادام دەنەسى ساعاتىنا ەكى ليترگە دەيىن تەر بولە الادى، وسىنىڭ ارقاسىندا ٴسىز دەنە تەمپەراتۋاسىن اجەپتاۋىر تومەندەتەسىز.

الايدا، تەر بولىپ شىققان سۇيىقتىڭ ورنى تولماسا، كوپ ۇزاماي دەنە سۋسىزدانادى، وسى سەبەپتى كەيبىرەۋلەر ىستىق سۋسىندى مۇلدەم ىشپەگەن ٴجون دەپ ەسەپتەيدى. سونىمەن قاتار شاي نەمەسە كوفەنى تىم كوپ ىشپەۋ كەرەك، ويتكەنى ولاردىڭ قۇرامىندا دەنەنى سۋسىزدانۋعا اپاراتىن كوفەين بار دەگەن پىكىر ايتىلادى. دەگەنمەن، قالىپتى مولشەردەگى كوفەيننىڭ دەنەدەگى سۋدى قۋاتىنى تۋرالى مالىمەتتەر از.

ال كەي زەرتتەۋلەر ىستىقتا سۋىق سۋ ٴىشۋدىڭ پايدالى ەكەنىن دالەلدەيدى. ماسەلەن، ٴبىر زەرتتەۋ كەزىندە قاتىسۋشىلار اۋىر جاتتىعۋلار جاساپ، سوسىن ولاردىڭ سۋىق جانە ىستىق سۋسىن ىشكەن كەزدەگى دەنە تەمپەراتۋرالارى ولشەندى. ٴسويتىپ، سۋىق سۋ دەنەنى سالقىنداتۋعا ٴتيىمدى كومەكتەسەتىنى انىقتالدى.

ايتسە دە، بۇل ەكپەريمەنتتىڭ ٴبىر كۇماندى جەرى بار، ول — تەمپەراتۋرانى ولشەۋ ٴۇشىن قولدانىلعان ٴادىس.

كەي قاتىسۋشىلارعا رەكتالدى تەرمومەترلەر بەرىلدى. وتتاۆا ۋنيۆەرسيتەتى تەرمورەگۋلياسيا فيزيولوگياسىنىڭ اسپيرانتى وللي دجەي ايتقانداي، سۋىق سۋ ىشە سالىپ بىردەن اسقازانعا بارادى، ال ول قويىلعان رەكتالدى تەرمومەترگە جاقىن. ەندەشە تەمپەراتۋرانىڭ تەز تۇسكەنى تۇسىنىكتى نارسە. ال وللي دجەيدىڭ ٴوزى باستاعان كوماندا دەنەنىڭ ٴار بولىگىنە قويىلعان سەگىز تەرمومەتر ارقىلى دەنە تەمپەراتۋراسىن ولشەگەن كەزدە ىستىق سۋسىن دەنەنى كوبىرەك سالقىنداتاتىنى انىقتالدى، ويتكەنى، ول تەردى كوپ شىعاراتىنى بەلگىلى.

ەندەشە ىستىق سۋسىن ٴسىزدى جاقسىراق سالقىنداتادى. الايدا، ىستىق سۋسىن كومەكتەسە المايتىن جاعداي بار: ەگەر اۋا تىم دىمقىل بولسا نەمەسە ٴسىز تەر بۋلانا المايتىنداي بولىپ كيىنگەن بولساڭىز. مۇنداي كەزدە سۋىق سۋسىن ىشكەن دۇرىس.

قورىتىندى: ىستىق سۋ ٴسىزدى كوبىرەك سالقىنداتادى، تەك اۋا تىم دىمقىل بولماسا بولدى.

2. جەلدەتكىشتى قوسۋ

ۆەنتيلياتوردان سوققان جەلدىڭ ارقاسىندا ٴبىر راحاتتانىپ قالاسىز. ٴبىراق جەلدەتكىش اۋانى سۋىتپايدى، ول تەك اۋانى ارى-بەرى قۋالايدى دا، پايدا بولعان جەل تەردى كەپتىرۋ ارقىلى دەنەنىڭ سالقىنداۋىنا كومەكتەسەدى.

جەلدەتكىشتى ادامدار كوپ قولدانادى. ٴتىپتى، ىستىق ۇرىپ اۋىرعان ٴۇش ناۋقاستى تىكۇشاقتىڭ ۆەنتيلاتورىنان سوققان جەل ارقىلى سالقىنداتقانى تۋرالى اقپارات بار.

الايدا، جەلدەتكىشتىڭ كومەگىمەن سالقىنداۋدىڭ تيىمدىلىگىنە قاتىستى كۇمان دە ايتىلادى. كەيبىر عىلىمي زەرتتەۋلەر جەلدەتكىش اۋا تەمپەراتۋراسى سەلسيي بويىنشا 35 گرادۋسقا دەيىن بولسا عانا كومەكتەسەدى، ال ودان جوعارى بولسا كەرىسىنشە اسەر ەتەدى دەگەن قورىتىندى جاسادى.

سونىمەن قاتار اۋا دىمقىل بولسا جەلدەتكىشتىڭ تيىمدىلىگى تومەندەيدى. ويتكەنى، اۋا اينالىپ تۇرعانمەن، ول دىمقىل بولعاندىقتان تەردىڭ بۋلانۋى قيىندايدى.

ەندەشە ازىرگە بەلگىلى نارسە، جەلدەتكىش بارلىق جاعدايدا ٴبىزدى قۇتقارا المايدى. ماسەلەن، 1999 جىلى ىستىقتا سينسينناتيدە 17 ادام ٴولدى، ولاردىڭ 10-ى جەلدەتكىشتى قولدانعان — ولاردى ٴولى كۇيىندە تاپقان كەزدە جەلدەتكىش قوسىلىپ تۇردى. البەتتە، جەلدەتكىش بولماسا، ولار ەرتەرەك ٴولۋى مۇمكىن بە ەدى، بۇل جاعىن بىلمەيمىز.

قورىتىندى: جەلدەتكىشتىڭ تيىمدىلىگى تۋرالى عىلىمي دالەلدەر جەتىسپەيدى. ٴبىراق تەمپەراتۋرا 35 گرادۋستان اسىپ كەتسە، جەلدەتكىشتى وشىرگەن دۇرىس.

3. ىستىقتىڭ دەنساۋلىققا اسەرى كارى ادامداردى عانا مازالۋى ٴتيىس پە؟

كۇن قاتتى ىستىقتا اۋرۋحاناعا تۇسەتىندەر كوبەيەتىنى جانە ولاردىڭ باسىم بولىگى قارتتار بولاتىنى راس.

دەنە تەمپەراتۋراسى 36 مەن 37،5 گرادۋس ارالىعىندا بولعان كەزدە ادام ٴوزىن ەڭ جايلى سەزىنەدى. ەگەر اۋا تەمپەراتۋراسى نەبارى 1 گرادۋسقا كوتەرىلسە، ونى ادام تەرىسىندەگى تەرمورەسەپتورلار، تەرەڭ تكاندەر جانە ورگاندار بىردەن سەزەدى. اينالاداعى تەمپەراتۋرا دەنە تەمپەراتۋراسىنان جوعارى بولسا، ٴبىز سالقىنداۋ ٴۇشىن تەرلەي باستايمىز. سونىمەن قاتار جىلۋ ٴبولۋ ارقىلى دەنە قاندى قول مەن اياققا قاراي كوبىرەك ايدايدى، وسى سەبەپتى ٴبىز تۇندە قول-اياعىمىزدىڭ قىزىپ جاتقانىن سەزەمىز.

تەرمورەگۋلياسيانىڭ وسى ەكى ٴادىسى دە جۇرەكتىڭ قالىپتاعىدان بەلسەندى جۇمىس ىستەۋىن تالاپ ەتەدى، قارت ادامدار كەيدە جۇرەگى ۇستاپ نەمەسە ينفاركت الىپ جاتاتىن سەبەبى وسىدان. ادامداردىڭ كوبى ىستىقتان كۇن العاش قاتتى ىسىعان كۇندەرى ولەدى.

قارت ادامدارعا قاتىستى تاعى ٴبىر پروبلەما، ولار وزدەرىن ىستىق ۇرىپ جاتقانىن، دەنەسىندە سۋ قاتتى ازايىپ كەتكەنىن دەر كەزىندە بايقاي الماي قالۋى مۇمكىن.

الايدا، بۇدان كۇننىڭ قاتتى ىسۋى تەك قارت ادامدارعا ٴقاۋىپتى دەگەن قورىتىندى شىقپايدى. بالالار مەن سوزىلمالى اۋرۋى بار ادامدارعا نەمەسە قيمىل-قوزعالىسى قيىن بولعانى سەبەپتى تەرەزەنى اشۋعا، سۋسىن الىپ ىشۋگە قينالاتىن جانداردىڭ بارىنە قاتەرلى.

كۇندىز-تۇنى قاتتى ىستىق بولسا، ادام دەنەسىنىڭ سالقىنداۋى اسا قيىندايدى. كەي ەسەپتەر بويىنشا، 2003 جىلعى ىستىق ەۋروپادا 30 مىڭ ادامنىڭ، ال كەي مالىمەتتەرگە سەنسەك، 70 مىڭ ادامنىڭ ولىمىنە سەبەپ بولعان. فرانسيادا ولگەن 15 مىڭ ادامنىڭ ٴ1321-ىنىڭ جاسى 64-تەن تومەن بولعان.

قورىتىندى: تەك قارتتار ەمەس، بارلىق ادامدار ىستىقتا ساقتانۋى كەرەك.

4. تەرەزەلەردىڭ ٴبارىن اشىپ قويۋ

كۇن قاتتى ىسىعان كەزدە ٴبارىمىزدىڭ ٴبىرىنشى ارەكەتىمىز - تەرەزەلەردى اشۋ. ٴبىراق كۇنى بويى اشىق تۇرسا، ونىڭ اسەرى كەرىسىنشە بولۋى ىقتيمال.

سىرتتاعى اۋا تەمپەراتۋراسى ىشتەگىدەن سالقىنداۋ بولسا عانا تەرەزەنى اشۋىڭىز كەرەك، مۇنداي جاعداي كوبىنە تۇندە بولاتىنى بەلگىلى. ال اسا ىستىق كەزدەرى كۇندىز تەرەزەنى جاۋىپ قويۋ قاجەت، ويتكەنى، كولەڭكە بولعاندىقتان ىشتەگى اۋا سىرتتاعىعا قاراعاندا سالقىنداۋ بولادى. تەرەزەلەردى اشۋ ارقىلى اۋا الماسىپ، ازداعان جەل سوعادى دەپ ويلاۋىڭىز مۇمكىن، ٴبىراق سىرتتاعى اۋا تىم ىستىق بولسا، سالقىنداي المايسىز. ونىڭ ۇستىنە ەگەر اۋادا توزاڭ مولشەرى كوپ بولسا، تەرەزەنىڭ اشىق تۇرۋى اللەرگيانى قوزدىرادى.

قورىتىندى: سىرتتاعى تەمپەراتۋرا ىشتەگىدەن ىستىق بولسا، تەرەزەنى اشپاۋ كەرەك. ال تۇندە اشىپ قويسا، ىستىقتا ول جاقسى كومەكتەسەدى.

5. سىرا ٴىشۋ

1958 جىلى تۇسىرىلگەن ٴبىر فيلمدە سەر دجون ميللز وينايتىن كەيىپكەر شولدەگى اپتاپ ىستىقتان ازاپ شەگىپ مۇزداي سۋىق سىرانى اڭسايدى. ال سوڭىندا ٴدامحانادا وعان ٴبىر بوكال سىرانى بەرگەندە ول ٴبىر جۇتىپ الىپ «اڭساۋعا تۇرارلىق نارسە» دەپ وسى فيلم ارقىلى تانىمال بوپ كەتكەن ٴسوزدى ايتادى.

ٴسىز ٴبىر ستاكان سىرا ٴىشۋ سولتۇستىك افريكانىڭ ٴشول دالاسىن ٴجۇرىپ وتۋگە ٴماجبۇر ەمەسسىز. ٴبىراق ول سالقىنداۋعا كومەكتەسە الا ما؟ ٴيا دەۋ قيىن.

ٴبىر ستاكان سىرا سىزگە زيان بولماۋى مۇمكىن. ٴبىر زەرتتەۋلەردە عالىمدار قاتىسۋشىلارعا تەرلەگەنشە جاتتىعۋلار جاساتىپ، سوسىن ولارعا الكوگولدى جانە الكوگولسىز سىرا بەردى. 1985 جىلى وسىنداي ەكسپەريمەنت اسا دىمقىل ورتادا جاسالدى، ٴسويتىپ مۇندايدا ادام سىرا ىشسە، ونىڭ دەنەسى سۇيىقتى ۇستاپ تۇرا المايتىنى انىقتالدى. جانە الكوگولدى جانە الكوگولسىز سىرا ىشكەندەردى اراسىندا وزگەشەلىك تىم ازعانتاي عانا بولدى.

ال جاقىندا يسپان عالىمدارى جاساعان زەرتتەۋ دەنەدەن شىققان سۋسىننىڭ ورنىن تولتىرۋدا جاي سۋ مەن سىرانىڭ كومەگى بىردەي ەكەنىن كورسەتتى. وندا نەگە سىرا ىشكەن سوڭ ادامدار دارەتحاناعا ٴجيى باراتىنى بەلگىسىز. ٴبىر جورامالعا سەنسەك، ونىڭ سەبەبى، دەنە قۇرعاپ، سۋ تالاپ ەتكەن كەزدە ول سىرادان تەك وزىنە كەرەگىن الىپ، قالعانىن ٴبولىپ شىعارادى.

الايدا، بۇل شاعىن زەرتتەۋدە دەنە تەمپەراتۋراسى قالاي وزگەرگەنى قارالماعاندىقتان، «سىرا دەنەنى سالقىنداتا ما، سالقىنداتسا قانشالىق؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرىلمەدى. دەگەنمەن، ول ٴبىر نەمەسە ەكى سىرا دەنەدەگى سۇيىقتى ايداماۋى، شىققان سۇيىقتىڭ ورنىن تولتىرۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتتى.

قورىتىندى: ٴبىر نەمەسە ەكى ستاكان عانا سىرا بولسا، ول سالقىنداۋعا كومەكتەسۋى ىقتيمال.

ماڭىزدى اقپارات: بۇل ماقالادا تەك جالپىلاما مالىمەتتەر ايتىلعان، سوندىقتان ونى دارىگەر نەمەسە باسقا دا مامان كەڭەسىنىڭ ورنىنا پايدالانباۋ كەرەك. ۆۆس جانە ماقالانى اۋدارىپ جاريالاعان baq.kz سايت ماتەريالدارى نەگىزىندە جاسالعان دياگنوزدار ٴۇشىن موينىنا جاۋاپكەرشىلىك المايدى. ەگەر ٴسىزدى دەنساۋلىعىڭىز مازالاسا، وندا دارىگەرگە بارۋىڭىز قاجەت.

اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان التىناي قۋانىشبەك


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي