BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 367.06 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 416.17 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.56
استانا:

قازالى كىتاپحاناسىندا سەميونوۆ-تيان-شانسكييدىڭ ٴوز قولىمەن تاپسىرعان كىتاپتارى ساقتاۋلى

فوتو: Автор

قىزىلوردا، baq.kz ٴتىلشىسى. قىزىلوردا وبلىسى قازالى قالاسىنداعى كىتاپحانادا پ.پ.سەميونوۆ-تيان-شانسكييدىڭ ٴوز قولىمەن تاپسىرعان كىتاپتارى ساقتاۋلى تۇر.

سىر بويىنداعى كىتاپحانالاردىڭ العاشقىسى ٴدال وسى قازالى قالاسىندا 117 جىل بۇرىن ىرگەسىن تۇرگەن. مادەني وشاق ورتا ازيا مەن قازاقستاننىڭ تابيعاتىن، تاريحىن زەرتتەۋدى ماقسات تۇتقان ورىس ساياحاتشىلارى جاناشىرلىعىمەن جۇمىس باستاعان. يگى باستاماعا جەر اۋدارىلىپ كەلگەن سوسيالدىق-دەموكراتيانىڭ وكىلدەرى دە ۇلەسىن قوسىپتى. 1901 جىلدىڭ 2 جەلتوقسانىندا العاشقى وقىرماندارىنا 437 دانا كىتاپ قورىمەن ەسىك اشقان ورىننىڭ سول جىلدارى جۇزدەن استام وقىرمانى بولعان ەكەن.

كىتاپحانا مەڭگەرۋشىسى گۇلنار پىرىمبەتوۆانىڭ ايتۋىنشا، قازالىداعى كىتاپحاناعا ارنايى ات باسىن بۇرعان اكادەميك ا.س.بەرگ بىرنەشە عىلىمي كىتاپتارى مەن جازبالارىن قالدىرعان. ال، پ.پ.سەميونوۆ-تيان-شانسكيي مۇندا تابان تىرەگەندە جەكە كىتاپحاناسىنان 200 كىتاپتى قولتاڭباسىمەن سىيعا تارتقان.

«بەرگ، سەميونوۆ-تيان-شانسكيي تاپسىرعان كىتاپتاردىڭ كوبىسى زامانىندا جوعالىپ كەتكەن. ٴقازىر 80-گە جۋىعى عانا قالدى. ولار «التىن قور» سورەسىندە. سولاردىڭ قاتارىندا سوزدىكتەر مەن ەنسيكلوپەديالار، ەتنوگرافيالىق جانە گەوگرافيالىق كلاسسيكالىق، ادەبي كىتاپتار بار. اتاپ ايتساق، 1864 جىلى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا باسىلىپ شىققان 3 تومدىق ۇستەل انىقتامالىق سوزدىگى، 1899-1901 جىلى جارىق كورگەن «شاعىن ەنسيكلوپەديالىق سوزدىكتەر» بار. العاشقىلارى سول كەزدەگى ٴبىلىمنىڭ بارلىق سالاسى اقپاراتتارىن قامتىسا، سوڭعى سوزدىكتە ادام ٴومىرى مەن تابيعات قۇبىلىستارىنا قىسقاشا مالىمەت بەرەدى. 1903 جىلى جارىق كورگەن «ۇلكەن ەنسيكلوپەديا» اتالاتىن كوپ تومدىقتىڭ ونىنشى تومىنان قازالى ۋەزى تۋرالى مالىمەتپەن ۇشىراستىق. م.ارسەننىڭ رەداكسيالاۋىمەن باسىلعان «جاڭا ەنسيكلوپەديالىق سوزدىكتىڭ» 20 تومىندا 1911-1914 جىلدارداعى قازالى قالاسىنىڭ العاشقى قۇرىلعان جىلى، تۇرعىنداردىڭ ۇلتتىق قۇرامى، ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى كورسەتىلگەن»، – دەيدى كىتاپحانا مەڭگەرۋشىسى.

سونىمەن قاتار، كىتاپحانانىڭ «التىن قورىندا» ۆ.ٴدالدىڭ « ۇلى جازۋشىلار كىتاپحاناسى» توپتاماسىندا 1902-1903 جىلدارى س.ا.ۆەنگەروۆانىڭ رەداكسيالاۋىمەن باسپالانعان ۋ.شەكسپيردىڭ 5 تومدىعى مۇقيات، ٴوز رەتتىلىگىمەن جينالىپتى. كىتاپحاناشىلار بۇل تومدىقتارعا كلاسسيكتىڭ ٴتول تۋىندىلارىمەن قاتار اۆتورعا تانىلىپ جۇرگەن شىعارمالار دا ەنگەنىن ايتىپ ٴوتتى. بۇل قاتاردان بايروننىڭ تۇڭعىش ورىس تىلىنە ٴتارجىمالانعان شىعارمالار جيناعىن دا كەزدەستىردىك. ن.ۆ.گەربەل جيناقتاعان «ورىس اقىندارى» كىتابىنىڭ ٴۇشىنشى باسىلىمىندا ٴحvىىى-حىح عاسىر اقىندارى شىعارمالارى ەنگەن.

سورەدەگى ك.شتەرنەنىڭ «دۇنيە دامۋى» كىتابىندا دۇنيەننىڭ جاراتىلۋى جايىنان دەرەك بەرسە، ۆ.مەيەردىڭ «دۇنيەتانىم» ەڭبەگى اسپان دەنەلەرى تۋرالى ٴىلىمدى وقىرمانىنا ايقىن مازمۇن، تارتىمدى، تۇسىنىكتى تىلمەن جەتكىزگەن. لاۆيسس جانە رامبو اتتى اۆتورلار بىرىگىپ جازعان «ٴحىح عاسىر تاريحى» اتتى كوپ تومدىقتاردا باتىس ەۋروپا مەن ەۋروپادان تىس مەملەكەتتەردىڭ تاريحى باياندالىپ، حالىقتىڭ ساياسي كوزقاراستارى تارتىمدى باياندالعان.

وسىنداي عىلىمي، تاريحي مازمۇنى تەرەڭ، ماڭىزى جوعارى قۇندى جاۋھارلار بۇگىنگى تاڭدا قازالى قالاسىنداعى كىتاپحانادا ساقتاۋلى تۇر.

«بۇعان قوسا، ٴبىزدىڭ كىتاپحانا تاريحي عيماراتتا – 19 عاسىردىڭ سوڭىندا سالىنعان نوعاي مەشىتىندە ورنالاسقان. كىتاپحانامىزدا الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن، ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن عىلىمي زەرتتەۋ، ىزدەنىستەرمەن اينالىساتىن ازاماتتار ٴجيى بوي كورسەتەدى. كەرەكتى ماعلۇماتتارىن الادى. مۇندايدا ٴبىز كومەكتەسۋگە ىقىلاستىمىز. ونىڭ ۇستىنە، سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپتاردى ساقتاۋ كىتاپحاناشىلارعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى»، – دەيدى تاجىريبەلى كىتاپحاناشى نۇرجامال قوجانوۆا.

فوتو: اۆتور


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي