USD 334.31 EUR 355.17 RUB 5.31
استانا:

نەگىزى، اكىم بولۋ ايەلدىڭ ەمەس، ەردىڭ ٴىسى – اكىم ايەل ەكسكليۋزيۆ

فوتو: автордікі

قازىردە ايەل زاتى ٴۇيدىڭ دە، ٴتۇزدىڭ دە جۇمىسىن قاتار الىپ جۇرۋگە قاۋقارلى. سونىڭ ٴبىرى قاراعاندىنىڭ وبلىس ورتالىعىنان شالعايدا ورنالاسقان قىزىلاراي اۋىلىنىڭ اكىمى شەكەر تولەپبەكوۆا. جاقىندا تەك اكىم عانا ەمەس، 4 بالانىڭ اناسى، ۇلكەن اۋلەتتىڭ كەلىنى بولىپ وتىرعان شەكەر مادەنيەتقىزىمەن baq.kz ٴتىلشىسى اڭگىمەلەسىپ قايتقان بولاتىن.

- قىزىلاراي سەلولىق وكرۋگىنىڭ اكىمى بولعانىڭىزعا ٴبىر جىل بولىپتى. اكىم ايەل دەگەن اتقا قالاي يە بولدىڭىز؟

- قازان ايىندا قىزىلاراي سەلولىق وكرۋگىنىڭ اكىمى بولىپ سايلانعانىما 1 جىل تولدى. بۇعان دەيىن 9 ايداي اكىمنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بولىپ جۇمىس ىستەدىم. وسى 9 ايدا اۋىلىمىزدان شىققان تالاي ازاماتقا «اكىم بولىڭىزشى» دەپ ٴوتىنىش جاسادىم. ەشكىم كەلىسپەدى. سودان كەيىن، سول ۋاقىتتاعى اقتوعاي اۋدانىنىڭ اكىمى نيقانباي ومارحانوۆتىڭ ۇسىنىسىمەن اكىمدىك قىزمەتكە كىرىستىم. بۇعان دەيىن 6 جىلداي اكىمشىلىكتە بۋحگالتەر، باس مامان قىزمەتتەرىن اتقاردىم. مەملەكەتىك قىزمەت سالاسىنداعى جيناقتاعان تاجىريبەمنىڭ ارقاسىندا ٴارى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مىنەز-قۇلقىن، مەنتاليتەتىن جاقسى بىلگەندىكتەن اكىم بولۋعا كەلىسىم بەردىم.

- وتباسى مەن جۇمىستى قاتار الىپ ٴجۇرۋ قيىن ەمەس پە؟ قالاي دەگەنمەن، 4 بالانىڭ اناسىسىز. اتا-ەنەڭىزگە دە كەلىندىك قىزمەت جاساۋىڭىز كەرەك دەگەندەي.

- ۇيدەن گورى تۇزدە كوپ جۇرەتىنىم راس. ەكى كۇننىڭ بىرىندە اۋدان ورتالىعىنا بارىپ تۇرۋ كەرەك بولادى. مىنە، وسىنداي ىس-ساپارلارمەن سىرتتا جۇرگەندە بالالارعا اتا-ەنەم مەن اكە-شەشەم قارايدى. ەگەر جولداسىم قولداۋ بىلدىرمەسە، اتا-ەنەم قارسى بولسا، تۋعاندارىم كومەكتەسپەسە، اكىم بولماس تا ەدىم. مەن، ٴتىپتى، بالالارىم دۇنيەگە كەلگەننەن كەيىن دە باسقا ايەلدەر سياقتى ٴۇش جىل دەكرەتتىك دەمالىستا وتىرىپ كورمەپپىن، ٴۇش ايدان كەيىن جۇمىسقا شىعىپ كەتەمىن. بالالار دا ۇيرەنىپ قالعان. مەنى ىزدەپ، جىلاپ جاتقاندارىن كورمەپپىن.

- 33-كە جاقىندا عانا تولىپسىز. قاراماعىڭىزداعى قىزمەتكەرلەر، جالپى اۋىلىڭىزدىڭ تۇرعىندارى جاس دەپ «باسىناتىن» كەزدەرى بولماي ما؟ اۋىلعا قاتىستى ماڭىزدى شەشىمدەردى قابىلداعاندا قينالمايسىز با؟

- مەن قىزىلارايدا ٴتۋىپ-وستىم. جولداسىم دا وسى اۋىلدىكى. بىلايشا ايتقاندا، قايىن جۇرتىمنىڭ دا، توركىن جۇرتىمنىڭ دا قولداۋىندامىن (كۇلدى). شىندىعىندا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ٴارقايسىسىنىڭ مىنەزىمەن جاقسى تانىسپىن. كەيدە ۇساق-تۇيەك نارسەگە بولا قاتتى اشۋلانىپ، شاعىم ايتىپ كەلگەن ۇلكەندەردى ەسىكتىڭ سىرتىنان كۇتىپ الىپ، قۇشاقتاپ، ەركەلەپ دەگەندەي اشۋلارىن باسۋعا تىرىسامىن. ال كەيبىر شارۋالار ۋاقىتىندا اتقارىلماي جاتسا، نەمەسە كەم-كەتىك كەتكەن جەرلەرى بولسا قاراماعىمداعى قىزمەتكەرلەرگە اشۋمەن ۇرسىپ تا الۋىم مۇمكىن. ال اۋىلعا قاتىستى ماڭىزدى شەشىمدەرى «اقساقالدار القاسىمەن»، «قوعامدىڭ كەڭەسپەن» بىرىگە وتىرىپ شەشەمىز.

- جۇمىس باراسىندا قانداي قيىندىقتار بولدى؟

- قىزىلارايدا الدىڭعى جىلى قىس قاتتى بولىپ، قار كوپ ٴتۇستى. كوكتەمدە ساي-سايدان اققان قىزىل سۋ اپاتتى جاعداي تۋعىزعان بولاتىن. سول كەزدە اۋىل ٴبىراز قيىندىق كوردى. اۋىل شەتىندەگى وزەندە ويناپ جۇرگەن ەكى ٴبۇلدىرشىن مۇز ويىلىپ، ابايسىزدا سۋعا ٴتۇسىپ كەتىپ، قازا بولدى. سول بالالاردىڭ ٴمايىتىن بالقاش قالاسىنان ارنايى تەحنيكا مەن ماماندار شاقىرتىپ ٴۇش كۇننەن كەيىن ازەر تاپتىق. سول ٴۇش كۇندە اۋىل ازاماتتارى ٴبىر ادامداي اياقتارىنان تىك تۇردى. مەن ول كەزدە اكىمنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بولىپ قىزمەت ىستەيتىن ەدىم. اۋىل ادامدارىمەن اياعىما رەزەڭكە ەتىك كيىپ مەن دە ٴجۇردىم. تاڭ اتا سالىسىمەن وزەنگە بارىپ، بالالاردىڭ ٴمايىتى تابىلىپ قالار دەپ ەكى كوزىم ٴتورت بولاتىن. كەش باتسا، ۇيگە اياعىم باسپايتىن. بالالار تابىلعانشا تەلمىرىپ وزەنگە قارادىم دا ٴجۇردىم.

اۋىلىمىز تاۋدىڭ ورتاسىندا ورنالاسقاندىقتان، قار كوپ تۇسەدى. بىلتىرعى جىلى دا بوراندى، قارلى قىس بولدى. جول جابىلىپ، اۋدان ورتالىعىمەن قاتىناسۋ قيىنعا ٴتۇستى. «جولعا شىقپا» دەگەن ەسكەرتۋگە قاراماستان جولاۋشىلاپ كەتكەن تۇرعىندار قار قۇرساۋىندا قالىپ، ولاردى، ٴتىپتى، اتپەن ىزدەۋگە تۋرا كەلدى. وسىعان بايلانىستى اۋدان اكىمىنەن كوپ ٴسوز ەستىدىم. «ادام شىعىنى بولسا نە ىستەيسىڭ، نەگە تۇرعىندارعا تۇسىندىرمەيسىڭ. ەگەر تۇسىنبەسە، اۋىلدان شىعار جولعا بارىپ كولدەنەڭىنەن جاتىپ ال. ٴبىراق ادامداردى اۋىلدان شىعارۋشى بولما!»، - دەپ ۇرساتىن سول كەزدەگى اۋدان اكىمى نيقانباي اعا. وسىنداي ۋاقىتتاردا، ارينە، ايەل ادامنىڭ اكىم بولعانى قيىن دەگەن ويعا كەلەمىن.

- بيلىكتە ايەلدىڭ قۇقىعى شەكتەۋلى دەپ جاتادى. جالپى، ٴسىز ايەل ادام رەتىندە قانداي دا ٴبىر شەكتەۋ بايقادىڭىز با؟

- ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى گەندەرلىك تەڭدىك ستراتەگياسى بار. وسىدان بولار، اكىمدىك قىزمەتىندە مەنى ايەل ادام رەتىندە الالاعان ەمەس. ٴتىپتى، وبلىس، اۋدان اكىمدىگىندەگىلەر مەنىڭ ايەل ەكەنىمدى ۇمىتىپ كەتەتىن سياقتى. ايەلسىڭ دەپ بوساڭسۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى.

ال اۋىلدىق جەردىڭ اكىمى رەتىندە ٴبىرقاتار شەكتەۋلەرگە تاپ بولىپ جاتاتىنىم جاسىرىن ەمەس. شىندىعىندا، اۋىل اكىمىنىڭ قولىندا ٴقازىر ەشتەڭە دە جوق دەپ ايتۋعا بولادى. ٴتىپتى، اۋىلدىق اكىمشىلىكتىڭ جەكەلەگەن بيۋدجەتى دە جوق. قورجىنىندا قارجىسى جوق اكىمدەر قانداي دا ٴبىر ماسەلەنى شەشۋگە قاۋقارسىز، حالىق الدىندا مارتەبەسى دە تومەن. ەلدى مەكەننىڭ تازالىعىن، كوشەلەردىڭ جارىقتاندىرىلۋىن، اباتتاندىرىلۋىن قاداعالاپ، شاعىن شارۋا قوجالىقتارىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋ سياقتى جۇمىستاردى وزدىگىڭشە اتقارعىڭ كەلەدى. الايدا، قارجىنىڭ جوقتىعى قول بايلاۋ بولادى.

- اۋىل اكىمدەرى ٴتورت جىلدا ٴبىر سايلاۋعا تۇسەدى ەكەن. كەلەسى سايلاۋدا ٴوز كانديداتۋراڭىزدى ۇسىناسىز با؟

- نەگىزى اكىم بولۋ ايەلدىڭ ەمەس، ەر ادامنىڭ ٴىسى. سەبەبى، كۇنى بويى جۇمىستا بولاسىڭ، ۇيگە كەلگەن سوڭ، وتباسىڭ بار، بالا-شاعاڭ بار دەگەندەي، ولارعا جاعداي جاساۋ كەرەك. ايەلدىڭ ۇيدەگى تىرلىگى بەلگىلى عوي. ونىڭ ۇستىنە، ٴبىر ۋاق وزىڭە قاراۋىڭ كەرەك. تۋعان-تۋىس بار. قارا شاڭىراق بولعان سوڭ كەلىمدى-كەتىمدى كىسى دە كوپ.مۇنىڭ ٴبارى قوسىمشا كۇش پەن ۋاقىتتى تالاپ ەتەدى. ال ەر ادامدارعا وڭايلاۋ، ارينە، كيىمى ۇتىكتەۋلى، تاماعى دايىن، ٴۇي جيناۋلى دەگەن سياقتى. سوندىقتان دا، ەگەر اۋىلىما شىنىمەن جانى اشيتىن، حالىق قۋانسا، بىرگە قۋانىپ، قايعىرسا، بىرگە قايعىراتىن ەر ازامات بولسا، مەنىڭ اكىمدىككە تالاسىپ نەم بار. تاعى دا قايتالاپ ايتقىم كەلەدى، ەگەر جۇبايىم قولداماسا، كومەكتەسپەسە، اكىم بولۋعا كەلىسپەس تە ەدىم.

- اۋىل تۇرعىندارى ٴسىز جايلى تەك جاقسى پىكىردە ەكەن. وسى جايلى نە ايتاسىز؟

- جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي، بۇلدىرشىندەردىڭ ٴولىمى، قىستاعى جول قيىندىعى، جاز باستالسا ٴورت. وسىنىڭ بارلىعى، اينالىپ كەلگەندە، مەنى شىڭداي ٴتۇستى. اتقارعان ازدى-كوپتى جۇمىسىمنىڭ ناتيجەسى بولسا، ول، ٴبىرىنشى كەزەكتە، حالىقتىڭ كومەگى مەن جاقسى نيەتىندە. دەگەنمەن، تاۋ قوپارىپ، قىرۋار ٴىس تىندىرعان جوقپىن دەپ ويلايمىن. اۋىلىمىزدا شەشىمىن تاپپاي جۇرگەن ماسەلەلەر بار. مىسالى، ٴالى دە بولسا ۇيالى بايلانىس قويىلماعان. وسى پروبلەمانى شەشۋ ٴۇشىن كۇش سالىپ جاتىرمىن. سونداي-اق، كەلەسى جىلى اۋىلىمىزدىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويىن دۇركىرەتىپ اتاپ وتپەكپىز. دايىندىقتى باستاپ تا كەتتىك. اتقارىلعان ىستەردىڭ باعاسىن حالىق بەرە جاتار دەپ ويلايمىن.

- سۇحباتىڭىزعا راحمەت! بويىڭىزعا كۇش-قۋات، ىسىڭىزگە ساتتىلىك تىلەيمىز!

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي