USD 335.61 EUR 361.32 RUB 5.26
استانا:

ەسەك تەرىسى ايەلدەر كوسمەتولوگياسىندا پايدالانىلادى

سوڭعى بىرەر جىلدان بەرى جۇرتتىڭ نازارى كادىمگى ەسەككە قاتتى اۋا باستادى. كەي اۋىلداردا بەلگىسىز ادامداردىڭ ەسەكتى سويىپ، تەرىسىن سىپىرىپ اكەتكەن وقيعالارى تۋرالى تالاي مارتە جازعانبىز.

بۇل شارۋامەن اينالىساتىندار جاسىرىن تىرلىك ىستەيتىندىكتەن «ەسەك تەرىسىن قىتايعا وتكىزىپ جاتىر ەكەن»، «ٴبىر ەسەكتىڭ تەرىسى 100 مىڭ تەڭگە تۇرادى ەكەن»، «قۇلاعىنان كۇشتى ٴدارى جاسايدى ەكەن» دەگەن سياقتى ٴتۇرلى الىپقاشپا سوزدەر تارال­عان ەدى. كەشەگى اپتادا «ەسەك تەرىسىن قابىلدايمىز» دەپ ورىس تىلىندە جازىلعان جارنامانى كورگەن ٴبىز ونداعى تەلەفون ارقىلى حابارلاسىپ، جارناما بەرۋشىگە جۇرتتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن سۇراقتاردى قويدىق.

قۇلاعىمەن قوسا قابىلدانادى ەكەن

– جارناما بويىنشا حابارلاسىپ تۇر ەدىك. ەسەك تەرىسىن قانشادان قابىلدايتىندارىڭىزدى بىلگىمىز كەلەدى.

– 15 – 17 مىڭ تەڭگەنىڭ ارالىعىندا قابىلدايمىز.

– نەگە ارزان؟ جۇرت ەسەك تەرىسى 50 مىڭ، ٴتىپتى 100 مىڭ تەڭگە تۇرادى ەكەن دەپ ٴجۇر عوي؟

– ايتا بەرەدى. وعان سەنبەڭىز. ويلانىپ قاراساڭىزشى، ٴتىرى ەسەكتىڭ ٴوزى ارى كەتسە 10 – 15 مىڭ تەڭگە تۇرادى ەمەس پە؟

– سوندا دا ارزان سياقتى كورىنەدى ەكەن...

– سىزدە قانشا تەرى بار؟ بىرنەشەۋ بولسا، كەلىسىپ، ۇستەمە اقى قوسا الامىز.

– تەرى ەمەس، ەسەك بار. ٴبىراق ونى تىرىدەي ساتساق دەپ ەدىك.

– تىرىدەي المايمىز. ٴبىر «القاشتى» مىڭ تەڭگەگە جالداساڭىز، ادەمىلەپ سويىپ، تەرىسىن سىپىرىپ بەرەدى عوي.

– باس تەرىسىمەن، قۇلاقتارىمەن تۇگەل بولۋى كەرەك دەگەندى ەستىگەن ەدىك. ەكىنىڭ ٴبىرى تەرىنى ونداي ەتىپ سىپىرا المايتىن شىعار...

– ونىڭ تۇك تە قيىندىعى جوق. كادىمگى مال باۋىزداعان سياقتى تاماق استىنان ورىپ، تەرىسىن تۇمسىعىنان جوعارى قاراي جانە موينىنان تومەن قاراي سىدىرىپ الادى.

– ال تەرى قابىلداعاندا قانداي تالاپ قويىلادى؟ مىسالى، ونى سىدىر­عان كەزدە ٴتىلىپ، جارالاپ العان بولسا، باعاسىن تومەنگە ۇرىپ اۋرەلەمەيسىزدەر مە؟ ەركەك ەسەك پەن ۇرعاشى ەسەكتىڭ، قودىق، تايقارلاردىڭ تەرىلەرى ٴارتۇرلى باعالانادى دەيدى عوي؟ جالپى، وتكىزىلەتىن تەرىنىڭ كولەمى قانداي بولۋى كەرەك؟

– بىردەن ايتا كەتەيىن، تەرى جاسى 3-تەن اسقان ەسەكتىكى بولۋى ٴتيىس. ودان كىشى ەسەكتەردى سويۋعا رۇقسات جوق. جالپى، قودىقتاردىڭ تەرىسى ارزانعا باعالانادى. ەرەسەك ەسەكتەردىڭ تەرىلەرىنىڭ باعاسى بىردەي. «رازمەر» ولشەمەيمىز.

– تەرىنى قايدا قابىلدايسىزدار؟

– وسى تەلەفونعا حابارلاسىڭىز، مەن ٴتيىستى ادامدارىما ايتامىن، ولار وزدەرى بارىپ اكەتەدى.

– الىس اۋىلداردا، ٴتىپتى باسقا وبلىستا بولسا شە؟

– ٴبارىبىر. بىزگە قاي جەردەن اكەتۋ كەرەگىن ايتساڭىز بولدى، جىگىتتەر وزدەرى بارادى. ايتپەسە كەلىسىپ، اۆتوبۋسقا سالىپ جىبەرەسىز، جىگىتتەر كۇتىپ الىپ، اقشاسىن سول اۆتوبۋستان بەرىپ جىبەرەدى. ەسەپتەسۋدە پروبلەما بولمايدى.

...مىنە، ەسەك تەرىسىن قابىلدايتىن اداممەن ارادا وسىنداي اڭگىمە بولدى. ايتۋىنشا، بۇل ازاماتتىڭ ٴوزى الماتى وبلىسىنىڭ ٴبىر اۋىلىندا تۇرادى ەكەن. ونىڭ قاي اۋىل ەكەنىن، وزدەرىنىڭ جينالعان تەرىنى قايدا اپارىپ وتكىزەتىنىن ايتقىسى كەلمەدى.

وسىدان كەيىن ٴبىز ەسەك تەرىسىن الاتىنداردى ٴوز بەتىمىزبەن ىزدەپ كوردىك. ٴبىر قىزىعى، شىمكەنتتەگى تەرى الاتىن ٴبىراز نۇكتەلەرگە بارعانىمىزدا ونداعىلار ەسەك تەرىسىن قابىلدامايتىندارىن ايتتى. «ەسەك تەرىسىن ەشكىم دە المايدى. ول اشەيىن جۇرتتىڭ اۋزىنداعى الىپقاشپا ٴسوز عوي»، – دەگەن جاۋاپ ەستىدىك.

ەسەككە ەرەكشە قۇمارلار بار

ال ەسەك تەرىسىنىڭ ٴوتىمدى تاۋارعا اينالۋ سىرىن ٴبىز عالامتوردان بىلدىك. ونى راسىندا دا قىتايعا وتكىزەتىن سياقتى. «ازاتتىق» راديوسىنا بەرگەن سۇحباتىندا قىتايداعى «كونفۋسيي» ينستيتۋتىنىڭ مينچجوۋ لينين ەسىمدى قىزمەتكەرى بۇل ەلدە ەسەكتىڭ ەتى مەن تەرىسى ەجەلدەن شيپالىق قاسيەتى بار دەپ سانالاتىنىن ايتىپتى. ياعني ونىڭ تەرىسىنەن دارىلىك زاتتار الاتىن كورىنەدى، ال ەتى ۆيتاميندەر مەن مينەرالدارعا باي قۇنارلى ازىق سانالادى ەكەن.

«قىتاي ەمشىلەرى وسىدان ەكى مىڭ جىلداي بۇرىن ەسەك تەرىسىنەن الىنعان دارىلەر قان ازدىقتان قورعايتىنىن، اعزانىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىراتىنىن انىقتاعان، – دەپتى لينين. – ونى بەدەۋ ايەلدەرگە قولدانۋعا دا كەڭەس بەرىلەدى. اسىرەسە بىزدە «ەسزياو» دەپ اتالاتىن دارىگە سۇرانىس كۇشتى. ول نەگىزىنەن ايەلدەر كوسمەتولوگياسىندا پايدالانىلادى، تەرىنى جاقسارتىپ، جاسارتادى. ونى قۇرعاق جوتەلگە، باس اينالۋىنا قارسى، سۋىقتاپ اۋىر­عاندا پايدالانۋعا دا بولادى».

تۇسىنگەنىمىز، بۇگىندە جوعارىدا اتالعان ەسزياو قىتايدا شىعارىلاتىن وسىمدىك شايلارىنىڭ كوبىنىڭ قۇرامىندا بولادى ەكەن. ال ونى ٴوندىرۋ ٴۇشىن قىتايدا كوپتەگەن ەسەك فەرمالارى اشىلىپتى. الىن­عان ٴونىم بۇگىندە شىعىس ازيا، ەۋروپا ەلدەرىنە، اقش-قا كوپتەپ ەكسپورتتالادى دەسەدى. جىل سايىن تورت-بەس توننا ەسزياو شىعارىلادى، ول ٴۇشىن جىلىنا 1 ميلليونعا جۋىق ەسەك سويىلادى ەكەن. سوندىقتان بۇل ەلدە ەسەك باسى كەمىپ كەتكەن. وسىعان وراي ەسەكتىڭ قۇنى دا ارتقان. مىسالى، قىتايدا ٴقازىر ٴبىر ەسەكتىڭ قۇنى 3000 يۋان (463 دوللار) تۇراتىن كورىنەدى. سول سەبەپتى بۇرىن جىلقى، سيىر وسىرۋمەن شۇعىلدانىپ كەلگەن ٴبىراز فەرمالار ەندى شارۋاشىلىق باعىتىن وزگەرتىپ، ەسەك باعۋعا كوشىپتى. ولار تەرى وتكىزۋدەن بولەك، ەسەك ەتى مەن ٴسۇتىن وڭدەۋدى جولعا قويۋدا.

وسى ورايدا قىتايعا وتكىزىلەتىن ەسەك يمپورتى دا قىزىپ تۇر ەكەن. وعان ٴۇندىستان مەن پاكىستاننان ەسەكتى تىرىدەي وتكىزسە، رەسەيدەن، ۋكراينادان، تاجىكستاننان، قازاقستان مەن قىرعىزستاننان تەرى وتكىزۋ جولعا قويىلعان. ال ىرگەمىزدەگى قىرعىزستاندا ەسەك شارۋاشىلىعىمەن ٴۇش فيرما ارنايى اينالىسۋدا، ونىڭ ەكەۋى قىتايلىق كاسىپكەرلەرگە تيەسىلى ەكەن.

دەرەككوز: zamana.kz

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي