BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 356.54 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 419.43 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.42
استانا:

ٴادىل ماياساروۆ: تازى تۇقىمىن ساقتاۋ بويىنشا سەلەكسيا جاسايتىن مامان جوق ەكسكليۋزيۆ

فوتو: Ержан Жаубай

قازاق ٴۇشىن جەتى قازىنانىڭ ٴبىرى اتانعان اسىل تۇقىمدى تازىلار بۇگىندە جوقتىڭ قاسى. وسىعان وراي تازى وسىرۋمەن سوڭعى 20 جىلدان بەرى تۇراقتى اينالىسىپ كەلە جاتقان ٴادىل بايسالوۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. قازاقتىڭ ناعىز قۇماي تازىلارىنىڭ قانىن تازارتىپ، سەلەكسيا جاساۋمەن اينالىسىپ جۇرگەن ازامات بۇگىندە تازا قاندى تازىلار قالمادى دەيدى.

- ٴقازىر اسىل تۇقىمدى ناعىز قازاقى تازىلار بار ما؟

- بۇگىنگى كۇنى بۇرىن ٴبىز بالا كۇنىمىزدە كورىپ وسكەن تازىلار جوق. ارينە، تازى قۇرىپ كەتتى دەپ ايتۋعا بولمايدى، ٴبىراق تازا تازىلاردى ٴوز باسىم ىزدەپ ٴجۇرمىن، ٴالى كۇنگە دەيىن كەزدەستىرگەن جوقپىن.

- ٴوزىڭىز تازى ۇستايسىز با؟

- ۇستايمىن. ٴبىر كەزدە قازاق ەنسيكلوپەدياسىنا كىرگەن «تۇيعىن» اتتى تازىنىڭ تۇقىمدارىن ٴوسىرىپ كەلەمىن. سول تازىنىڭ كۇشىگى بولعان، سودان جالعاسىپ، تۇقىمى ۇزىلمەي كەلەدى. «تايماس»، «اققۇس» اتتى يتتەرىم دە بولدى.

- تازىنىڭ بابى قيىن با؟

- تازىنىڭ بابى تىم قيىن ەمەس. ٴبىراق ٴقازىر ەشكىم اتقا ٴمىنىپ الىپ، تازىنى ەرتىپ ٴجۇرىپ سەيىل قۇرمايدى عوي. ال تازىنى سوناردان باسقا ۋاقىتتا سەيىلدەتىپ، سەرگىتىپ، جۇگىرتىپ ٴجۇرۋ كەرەك.

- قاسقىر الاتىن تازى بار ما؟

- قاراعاندى وبلىسىنىڭ شەت اۋدانىنا قاراستى ايعىرجال دەگەن اۋىل بار. سول اۋىلدا اشىربەكوۆ ٴامىرجان دەگەن ازاماتتىڭ «تۇيعىن» دەگەن تازىسى بولدى. سول تازى جالعىز ٴوزى ٴبىر قاسقىردى العان. قازىرگى كەزدە بۇل جاعداي اڭىز اڭگىمە سەكىلدى بولىپ كەتتى، دەگەنمەن مەن بىلەتىن جالعىز ٴوزى قاسقىر العان تازى سول عانا.

- تازىلارعا سەلەكسيا جاساۋعا بولماي ما؟

- تازى تۇقىمىن ساقتاۋ بويىنشا سەلەكسيا جاسايتىن مامان جوق. سوندىقتان دا العىر تازىلاردان تۇقىم قالماعان. وزىمىزدەن ۇلكەن اعالارىمىز دا سۇراپ جاتادى كەيدە «نەگە تازى قۇرىپ كەتكەن، نەگە كەزىندە سەلەكسيا جاساپ قالماعانسىڭدار؟» دەپ. ول كەزدە قازاق تازىسى قۇرىپ كەتەدى دەگەن تۇسىنىك بولماعان. سەبەبى ەكىنىڭ بىرىندە تازى بار ەدى. سول سەبەپتى قازاقى تازىلارعا ونشا ٴمان بەرىلمەدى. سونىڭ سالدارىنان نەبىر قاسقىر الاتىن العىر تازىلاردىڭ، نەبىر شالىمدى جۇيرىك تازىلاردىڭ، ٴبىر اۋىلدى ٴبىر ٴوزى اسىراعان ايگىلى تازىلاردىڭ تۇقىمىنان ايرىلىپ قالدىق. ەشكىم كوڭىل بولمەگەندىكتەن كورىنگەن يتپەن شاعىلىسىپ، دۇرەگەيى كوبەيدى. سەلەكسيا جاساۋ بىلاي تۇرسىن، قولىنداعى تازىنىڭ قانداي يتپەن ىلىعىپ، قانداي يتپەن شاعىلىسىپ جۇرگەنىنە ٴمان بەرمەدى حالىق. «بالاپان باسىندا، تۇرىمتاي تۇسىندا» دەگەندەي، جەتى قازىنانىڭ ٴبىرى دەسە دە، ٴيتتى قويىپ ادامعا كوڭىل ٴبولۋدىڭ ٴوزى مۇڭ بولدى عوي. سول قاتەلىكتەن بولىپ، ٴقازىر تازا قاندى تازىلار قۇرىپ كەتۋدىڭ الدىندا تۇر. ەندى اباي اتامىز ايتقانداي «قولىمىزدى مەزگىلىنەن كەش سەرمەپ» وتىرمىز. دەگەنمەن «ەشتەن كەش جاقسى» دەگەندەي، قازىرگى بار تازىنىڭ قانىن تازارتىپ، قازاقى تازا قاندى تازىلاردى شىعارساق دەگەن ويىمىز بار.

- تازىنىڭ كوبى دۇرەگەي بولىپ كەتتى دەدىڭىز عوي. سوندا قانى بۇزىلىپ كەتكەن بولىپ وتىر عوي ٴيا؟

- ٴيا، ورىستىڭ، اۋعاننىڭ يتتەرىمەن شاتىسىپ كەتتى. ٴوزىمىزدىڭ الابايمەن دە قانى ارالاسىپ كەتتى. ٴقازىر تازى عانا ەمەس، بۇرىنعى كەزدىڭ ٴداۋ توبەتتەرى دە جوق بولىپ كەتتى عوي.

نەگىزى تازى دەگەن قازاقتىڭ برەندى بولۋى كەرەك ەدى. ٴوزىمىز قادىرىنە جەتە المادىق. بۇكىل قازاق بولىپ جابىلىپ تازىنى دارىپتەسە دە ارتىق بولماس ەدى. سول ٴۇشىن ەل بولىپ جۇمىلىپ جۇمىس ىستەۋ كەرەك. ٴاربىر قازاق، «مەندە ٴۇش تازىم بار، مەندە بەس تازىم بار» دەپ ٴوزى جەتەلەگەن يتىمەن ماقتانعانشا، سونىڭ ەلگە تانىلۋىنا، حالىقتىڭ سوعان دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتۋعا جۇمىس ىستەۋلەرى كەرەك. ٴتىپتى، كەرەك بولسا، قازاق تازىسىن حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعارسىن. سوندا عانا ول ۇلتتىڭ برەندىنە اينالادى، سول ٴۇشىن جۇمىس ىستەگەن بولادى.

- وسى بويىنشا ٴوزىڭىز نە ىستەپ ٴجۇرسىز؟

- مەن انانى ىستەدىم، مىنانى ىستەدىم دەۋدەن اۋلاقپىن. دەگەنمەن، ٴوز مۇمكىندىگىم جەتكەنشە وسى تازى تۇقىمىن تازارتۋعا تەر توگىپ كەلەمىن. ناتيجەسى دە جامان ەمەس. الىس-جاقىن شەتەلدەگى جىگىتتەرمەن دە وسى سالا بويىنشا بايلانىس ورناتۋدىڭ ٴساتى ٴتۇستى. 20 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە سەلەكسيا جاساپ كەلەمىن. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدەگى تازىعا قىزعاتىن جىگىتتەردىڭ كوبى مەنىڭ قۇمايلارىمنىڭ ٴقادىرىن بىلەدى. جاڭا جوعارىدا ايتقان «تايماس»، «اققۇس» دەگەن تازىلارىممەن قاسقىر دا العىزدىم. ٴتىپتى، قاسقىردى ۇستاپ، باسىپ جاتقان جەرىنەن تىرىدەي بايلاپ، قاسقىردى اۋىلعا الىپ كەلگەن كەزدەرىم بولدى.

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي