BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 360.71 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 411.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.38
استانا:

فرانسيا دارىگەرلەرىنەن گيپپوكرات انتىن قابىلدايتىن قازاق قىزى

تانىمال جۋرناليست، قازاق جۋرناليستيكاسىنا ۇزاق جىل ەڭبەك سىڭىرگەن ارداگەر، بۇگىندە زەينەت دەمالىسىنداعى گۇلماريا بارمانبەكوۆانىڭ جاھان قازاقتارى جايلى جازعان ماقالالارى، جولجازبالارى ٴبىر بۇل ەمەس. دەگەنمەن فرانسيادا تۇرىپ، قازاق ۇلتىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ، مارتەبەسىن كوتەرىپ جۇرگەن جانارا تورەبايەۆا جايلى جازباسى كوپكە وي سالار، قازاق قىزىنىڭ ارى مەن يباسىن، تەكتىلىگى مەن بىلىمدىلىگىن تانىتار جازبا ەكەن. جاھان قازاقتارىن تۇگەندەۋدە baq.kz اقپارات اگەنتتىگى دە وزىندىك باعىت-باعدارىن قالىپتاستىرىپ ۇلگەردى. سول ٴىزىمىزدى جالعاپ، گۇلماريا بارمانبەكوۆانىڭ جازباسىن جاريالاۋدى ٴجون كوردىك.

زەينەتكە شىققالى بەرگى ەرمەگىم – ەل ارالىپ، جەر كورۋ. ەۆروپاعا جىل سايىن بارىپ قايتام. بيىلعى (2018 ج) ساپارىمنىڭ ٴجونى بولەك بولدى. بەلگيانىڭ انتۆەرپەن قالاسىندا 31- ناۋرىز كۇنى وتكەن ەۆروپا قازاقتارىنىڭ جانە 1- ماۋسىم كۇنى پاريجدە وتكەن فرانسيا قازاقتارىنىڭ ناۋرىز تويىنا قاتىستىم. شەتەلدە تۇرىپ جاتقان قانداستارىمىزدىڭ تىنىس-تىرشىلىگى مەنى قاشاندا قىزىقتىراتىن.

وسى ساپارىمدا كورگەن قىزىقتار جەتكىلىكتى. باسقاسىن قويا تۇرىپ، مەن سىزدەرگە مىنانى ايتايىن. پاريجدە عايىپتان ٴبىر عاجايىپ جاندى كەزدەستىردىم! عايىپتان ەمەي نەمەنە، ٴوزىن بۇرىن-سوڭدى كورگەن ەمەسپىن. ول دا مەنى كورمەگەن. مەن ونىڭ قايدا جۇرسە دە، تەك قانا قازاق دەپ سوعاتىن «الىپ جۇرەگىنىڭ» ٴدۇرسىلىن بىردەن تانىدىم. جۇرەگى قانشالىقتى «الىپ» بولسا، جانى سونشالىقتى نازىك ەكەن. مەيىرىم مەن سۇيىسپەنشىلىكتەن جارالعان با دەرسىڭ. پاريجدەن 400 شاقىرىم قاشىقتىقتا جاتقان رەنن قالاسىنان بۇرىن-سوڭدى كورىپ-بىلمەگەن جانمەن ٴبىر جۇزدەسىپ، قازاقي بولمىستىڭ جۇپارىنا ٴبىر ماۋقىن باسىپ قايتۋ ٴۇشىن كىم كەلەدى، ٴوزىڭىز ايتىڭىزشى؟ مەن ايتىپ وتىرعان عاجايىپ جان ەكى وكپەسىن قولىنا الىپ جەتتى! ايتپاقشى ونىڭ ەسىمى جانارا، تەگى تورەبايەۆا. كادىمگى ٴوزىمىزدىڭ الماتى وبلىسىنداعى شەلەك اۋىلىنىڭ تۋماسى. جۇمىسىن، بالا-شاعاسىن، باسقا دا مىڭ-ميلليون شارۋالارىن ىسىرىپ تاستاپ جەتىپتى. مىڭ-ميلليون دەيتىندەي بار، ول ٴجاي ٴبىر جۇرگەن ٴۇي شارۋاسىنداعى ايەل ەمەس. فرانسيا مەديسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. فرانسيا دارىگەرلەرى جوعارعى اتتەستاسيالىق كەڭەسىنىڭ كەڭەسشىسى. بۇل ناعىلعان قىزمەت دەرسىز. بۇل وسى ەلگە ٴتان دارىگەر اتاۋلى ماماندىق يەمدەنگەن ساتتە قازاقتىڭ قارا قىزىنىڭ الدىندا گيپپوكرات انتىن قابىلدايدى دەگەن ٴسوز. انە، ماسەلە قايدا جاتىر! قازاق قىزى وڭاي شاعىلا سالاتىن جاڭعاق دەپ كىم ايتىپتى؟ جانارانىڭ ٴومىرباياندىق انكەتاسىن الىپ قاراساڭىز، جارىق دۇنيەگە كوزىن تىرناپ اشقاننان ٴبىلىمنىڭ سوڭىنا شام الىپ تۇسكەن بە دەرسىز. بىرنەشە ٴتىلدى جەتىك بىلەتىنىن ايتپاعاندا وقىماعان وقۋى، ۇيرەنبەگەن ماماندىعى قالماعان. تەراپەۆت، ەندوكرينولوگ، گەرونتولوگ، oنكوگەرياتر، پاللياتيۆتىك تەراپەۆت دەي مە، قۇداي-وۋ؟ ٴتىپتى، كەيبىر ماماندىق اتاۋلارىنا ٴتىلىمىز جەتسە دە، تەرەڭىنە ميىمىز جەتە بەرمەيدى. ٴبىر ماماندىقتىڭ ٴوزىن شالا-پۇلا ٴتامامداپ، قۇدايدىڭ قۇلاعىن ۇستاعانداي بوپ جۇرەتىندەر تولىپ جاتقان جوق پا وسى؟ انانىڭ ٴبارىن مەڭگەرۋ ٴۇشىن جانارا قىز از وقىماعانى انىق. سوندا دا بولدىم-تولدىم دەپ تۇرعان جاندى كورمەدىك. قاراپايىم عانا قازاقتىڭ قارا دومالاق قىزى. قۇراق ۇشىپ جۇگىرىپ ٴجۇر. ۇلىق بولساڭ، كىشىك بول دەگەن وسىندايدا ايتىلاتىن بولار! دارىندى جاننىڭ قازاقستاننان باستالعان ٴبىلىم جولى پەتەربوردا جالعاسىن تاۋىپ، ودان فرانسياعا بارىپ شارىقتاۋ شەگىنە جەتىپتى. سوسىن سول ەلدە تۇراقتاپ قاپتى. سەبەبى ناقتى. ٴعىلىم-بىلىمى جاڭا بۇرشىك جارىپ كەلە جاتقان قازاقستاندا ٴجۇرىپ، ٴداپ بۇگىنگىدەي دارەجەگە جەتۋى، قالاي دەسەڭىز دە مۇمكىن ەمەستىگىن مويىنداماسقا بولماس.

جوعارىدا «قازاق دەپ سوققان جۇرەك» جايلى ايتىپ قالدىق ەمەس پە. ەندى نەگە سولاي دەگەنىمىزدىڭ ٴمان-جايىنا توقتالايىق. بۇگىندە جانارا قىزىمىزدىڭ فرانسيا سەكىلدى ازۋىن ايعا بىلەگەن الىپ ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىن اۋزىنا قاراتىپ وتىرعانى بىلاي تۇرسىن، ەندىگى جەردە وسىناۋ دامىعان وركەنيەت جۇرناعىن اتامەكەنىنە جۇعىستى ەتۋ ماقساتىندا تەر توگىپ جۇرگەن جايى بار ەكەن. قارا باسىنىڭ ۇپايى تۇگەل، اتاق-داڭق دەگەن جەتەدى، قارنى توق، كويلەگى كوك، قاعاناعى قارق، ساعاناعى سارق، سونشاما جانىن جەيتىندەي نە باسىنا كۇن تۋىپتى دەرسىز. جوق، بۇل وعان از! قازاعىنىڭ قامىن ويلاپ ٴجۇرىپتى! بارماقتاي بولىپ اپ بالەكەتىن قاراي گور ٴوزىنىڭ! قانىنا تارتپاعاننىڭ قارى سىنسىن دەۋشى مە ەدى قازاق؟ دالادان تاپقان ٴبىر تال ٴدانىن قىنداي بەلى قايىسا ىنىنە تاسيتىن قۇمىرسقانىڭ ارەكەتى ەمەس دەپ كورىڭىزشى مۇنى! گەرونتولوگيا سالاسىنداعى فرانسيانىڭ وزىق تاجىريبەسىن قازاقستانعا ەنگىزبەك نيەتىمەن ارنايى جوبا جاساپتى قىزىمىز. ونى استاناداعى اتاعى جەر جاراتىن ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ بىرىنە تاپسىرعانىنا ٴبىرشاما جىلداردىڭ ٴجۇزى بوپتى. وسى ارادا اتتەڭ دەپ، بارماعىڭدى تىستەمەسكە لاج جوق. قازاق حالقىنىڭ جاسىن ۇزارتۋعا بايلانىستى جوبانىڭ ماڭىزدىلىعى جەرگىلىكتى شەنەنۋنىكتەردىڭ جەتەسىنە ۇزاق ۋاقىت بويىنا جەتە الماي جاتقان كورىنەدى. الدە باسقا دا سەبەپتەرى بار ما ەكەن، كىم ٴبىلسىن... ال ٴسىزدىڭ قازاق قىزىنىڭ فرانسيادا نەسى بار، نەگە ەلگە كەلىپ قىزمەت ەتپەيدى دەگەن بۇلىكشىل سۇراقتىڭ كومەكەيىڭىزدە بۇلكىلدەپ تۇرعانى ايدان انىق.

جانارا قىزدىڭ تاعى ٴبىر يگى جۇمىسىن ايتپاي كەتۋگە قاقىمىز جوق. الماتى مەن ٴوزى تۇرىپ جاتقان رەنن قالالارىن باۋىرلاس قالالار ەتۋگە كوپ ەڭبەكتەنىپتى. ٴوزى سول ماقساتتا قۇرىلعان ارنايى كوميتەتتىڭ پرەزيدەنتى بولا ٴجۇرىپ، رەنن قالاسىنان اباي ساياباعىن اشۋعا ات سالىسىپتى. وعان ۇلى اقىننىڭ ٴمۇسىنىن قويعىزۋعا مۇرىندىق بوپتى. انە، جات جۇرتتا جۇرگەن قازاق قىزىنىڭ ارەكەتى! ٴوز ەلىمىزدە الشاڭ باسىپ ٴجۇرىپ نە تىندىردىم وسى دەگەن وي ميىڭنىڭ مىڭ-سان قاتپارىن شارلاپ ٴوتىپ، كەۋدە تۇسىڭا تىعىن بوپ تىرەلەدى ەكەن وسىندايدا. ناعىز قازاق – افريكادا دا قازاق دەگەنىمىزدىڭ سىرى وسىندا جاتىر!

گۇماريا بارمانبەكوۆا، ارداگەر جۋرناليست

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي