BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 369.36 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 431.3 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.45
استانا:

رەسەيدە قازاق ٴتىلى شەت ٴتىلى رەتىندە وقىتىلادى ەكسكليۋزيۆ

فوتو: Автор

رەسەيدە قانداستارىمىز كوپ شوعىرلانعان ەلدى مەكەندەرىندە قازاق ٴتىلى ەكىنشى شەت ٴتىلى رەتىندە وقىتىلا باستادى. كورشىلەس مەملەكەتتەگى قازاقتاردىڭ ٴتىل توڭىرەگىندەگى تۇيتكىلدەرى ومبى قالاسىندا وتكەن شەكارالاس ايماقتار قوعامدىق بىرلەستىكتەرىنىڭ فورۋمىندا تالقىلاندى، دەپ حابارلايدى baq.kz ٴتىلشىسى.

رەسەيدىڭ ومبى وبلىسى قازاقتاردىڭ كوپتىگى جاعىنان ورىنبور مەن استراحاننان كەيىنگى ٴۇشىنشى ورىندا. رەسمي دەرەك بويىنشا، ياعني 2010 جىلعى ساناقتىڭ ناتيجەسىنە كوز سالساق، 78 مىڭ قاراكوزىمىز تۇرادى. ال رەسمي ەمەس مالىمەتتەر ٴالى دە ٴجۇز مىڭعا جۋىق قازاق تۇرىپ جاتقانىن كورسەتەدى. كوپتىگى جاعىنان ورىستاردان كەيىنگى ەكىنشى ورىندا تۇر. بۇل ەلدە پاسپورتقا ۇلتى جازىلمايتىندىقتان، كىمنىڭ كىم ەكەنىن اجىراتۋ ٴسال قيىنداۋ. دەگەنمەن شۇباركول اۋدانى تۇرعىندارىنىڭ 19،9 پايىزى، نوۆوۆارشاۆ جانە پاۆلوگراد اۋداندارىنىڭ 16،6 پايىزى قازاقتار ەكەنى ٴمالىم. كوشپەندى قازاقتىڭ ۇرپاعى تارىداي شاشىلىپ، ومبى وبلىسىنىڭ 200 ەلدى مەكەنىندە تۇرىپ جاتىر.

نوۆوۆارشاۆ اۋدانىندا كارازيۋك دەگەن شاعىن اۋىل بار. قازاقشالاساق – قاراوزەك. قۇرىلعانىنا 325 جىل تولعان بۇل ەلدى مەكەندى اتام زاماننان بەرى قازاقتار مەكەن ەتەدى. بۇگىندەگى ٴجۇز شاقتى شاڭىراق ٴتۇتىن تۇتەتىپ وتىرعان اۋىلدا تىڭ يگەرۋ جىلدارى قونىستانعان جالعىز ورىس وتباسى بار، قالعاندارى تۇگەل قاراكوزدەر. الايدا 50 بالا ٴبىلىم نارىمەن سۋسىنداپ جۇرگەن مەكتەپتىڭ وقىتۋ ٴتىلى – ورىسشا. مەكتەپ ديرەكتورى شولپان سەكسەنبايەۆانىڭ ايتۋىنشا، قازاق ٴتىلى 1985 جىلدان باستاپ تەك ۇيىرمە رەتىندە قوسىمشا وقىتىلىپ كەلەدى. سوڭعى جىلدارى ٴبىلىم باعدارلاماسىنا ەكىنشى شەت ٴتىلى ەنگىزىلگەن. وقۋشىلاردىڭ اتا-انالارىمەن اقىلداسا كەلە قازاق ٴتىلىن ەكىنشى شەت ٴتىلى رەتىندە وقىتۋ ۇيعارىلىپتى.

«وقۋشىلار قازاق ٴتىلىن اپتاسىنا ەكى رەت قانا وقيدى. بۇل وتە از. جاس وتباسىلار ۇيلەرىندە دە قازاقشا سويلەمەيدى. سول سەبەپتى بالالاردىڭ كوبى انا تىلدەرىن مۇلدەم بىلمەيدى دەسە دە بولادى. ٴپان ٴمۇعالىمى پەتروپاۆلداعى م.قوزىبايەۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتكە بارىپ، بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ كەلدى. بارىن سالىپ، وقىتىپ جاتىر. ناتيجەسى دە جامان ەمەس. قازاق تىلىنەن قاراعاندىدا وتكەن حالىقارالىق وليمپيادادا وقۋشىمىز ارنايى جۇلدەگە يە بولدى»، - دەگەن شولپان ٴىلياسقىزى، وكىنىشكە قاراي، ٴوزى دە قازاقشاعا شورقاق ەكەنىن جاسىرمادى.

از ۇلتتاردى جويىپ جىبەرە جازداعان كەشەگى كەڭەس وداعى تۇسىندا قازاق ٴتىلىن وقىتۋ قازىرگىدەن تاۋىرىرەك بولعان سىڭايلى. ومبىداعى قازاق ٴتىلى مەن مادەنيەتىن ساقتاۋ جانە دامىتۋمەن اينالىساتىن «ميراس» قورىنىڭ ٴتوراعاسى اسقار رايسوۆتىڭ ايتۋىنشا، كەزىندە وبلىستاعى قازاعى كوپ 12 مەكتەپتىڭ باستاۋىش سىنىپتارىندا اپتاسىنا 6 ساعات قازاق ٴتىلى، 4 ساعات قازاق ادەبيەتى وقىتىلىپتى. ورتا جانە جوعارى بۋىندا ساباق سانى ٴسال قىسقارعانىمەن، ونىنشى سىنىپتىڭ وزىندە ٴتىل مەن ادەبيەتكە ەكى ساعاتتان بەرىلگەن.

«قازاق ٴتىلىن وقىتۋ – ٴبىزدىڭ باستى قيىندىعىمىز. ٴتىل از دا بولسىن وقىتىلادى عوي، ال ادەبيەتتى مۇلدەم ۇمىت قالدىردىق. ەكەۋى ٴبىرىنسىز-بىرى ٴومىر سۇرە مە؟ جوق. ادەبيەتتى بىلمەي، اقىن-جازۋشىلارىمىزدىڭ شىعارمالارىن وقىماي ٴتىل دامىمايدى. ساباق سانىن ارتتىرۋ تۋرالى بيلىك باسىنداعىلارعا تالاي ايتتىق، مۇڭىمىزدى تىڭدار ەمەس. جاستارىمىز انا تىلدەرىن ۇمىتىپ بارا جاتقانى قابىرعامىزعا قايىستاي باتادى»، - دەيدى اسقار ومات ۇلى.

شەتتە قازاق ٴتىلىن وقىتۋداعى تاعى ٴبىر تۇيتكىلدى ماسەلە – وقۋلىقتىڭ تاپشىلىعى. كەڭەستىك زاماننان قالعان، ەسكى ادىستەمەمەن جازىلعان كىتاپتار ٴالى ايلانىمدا ٴجۇر. قازاقستاننان جاڭالارىن الدىرتايىن دەسە جەرگىلىكتى جەردىڭ ٴبىلىم بەرۋ قىزمەتى رۇقسات ەتپەيدى. ياعني، كىتاپ الدىمەن سولاردىڭ ساراپتاماسىنان وتكەندە عانا قولدانۋعا بولادى ەكەن. وكىنىشكە قاراي، بۇعان دەيىن وتكىزىلگەن كىتاپتارعا رۇقسات بەرىلمەگەن. بۇل تىعىرىقتان شىعار جولدى التاي قازاقتارى تاپقانعا ۇقسايدى. ولار قازاق عالىمدارىنىڭ ٴتىل ۇيرەتۋدەگى ادىستەرىن پايدالانا وتىرىپ، وزدەرىنىڭ وقۋلىقتارىن جازىپ شىعارعان. بۇل تاجىريبەنى ومبىلىقتار دا پايدالانۋعا نيەت ەتىپ وتىر.

اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، جاستاردىڭ اراسىندا قازاق ٴتىلىن ۇيرەنۋگە دەگەن ىنتا جاقسى. ٴتىپتى، وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ اراسىندا دا قالاۋلارى بويىنشا قازاق ٴتىلى پانىنە قاتىسىپ، ٴتىل ۇيرەنىپ جۇرگەندەر بار ەكەن. ومبىداعى №130 ورتا مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي اندرەەۆيچتىڭ ايتۋىنشا، بىلتىر مەكتەپتەگى 120 قازاق بالاسىنىڭ ٴ28-ى ەكىنشى شەت ٴتىلى رەتىندە قازاق ٴتىلىن تاڭداعان. بيىل ولاردىڭ سانى 67-گە جەتىپتى. اراسىندا بولاشاقتا كاسىپكەر بولىپ، قازاقستاندا قىزمەت ەتكىسى كەلەتىن 6 ورىستىڭ بالاسى دا بار.

ومبى وبلىستىق قازاق ۇلتتىق-مادەني ورتالىعىنىڭ باسشىسى جانات بەكماعامبەتوۆتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن شەكارالاس ايماقتار قوعامدىق بىرلەستىكتەرىنىڭ فورۋمىندا رەسەيدەگى قازاق ٴتىلىنىڭ ماسەلەسىمەن بىرگە قازاقستاندا ورىس ٴتىلىن وقىتۋ جايى دا ٴسوز بولدى. بايانداما جاساعانداردىڭ ٴبارى دەرلىك ورىس ٴتىلىن وقىتۋدا قازاق ەلىندە ەشقانداي قيىندىق جوق ەكەنىن ايتتى. ومبىمەن ىرگەلەس جاتقان ٴبىر سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىن مىسالعا الساق، ٴبارى تۇسىنىكتى بولىپ تۇرعانداي. مۇنداعى بارلىق 485 مەكتەپتىڭ 255-ىندە وقىتۋ ورىس تىلىندە جۇرگىزىلەدى ەكەن. ال ٴبىر ميلليونعا جۋىق قازاعى بار كورشى رەسەي ەلىندە قازاق تىلىندە ٴبىلىم بەرەتىن بىردە-بىر وقۋ ورنىنىڭ جوقتىعى ادىلەتسىزدىك سياقتى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي