BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 370.11 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 419.37 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.58
استانا:

قارمۋ الەمنىڭ ەڭ وزىق ٴبىلىم وردالارىنىڭ قاتارىنا ەندى – رەكتور

فوتو: автор

قاراعاندى، baq.kz ٴتىلشىسى. اكادەميك ە.ا. بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى «qs world university rankings» الەمنىڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارى رەيتىنگىنە ەنىپ، 4000-نان استام ٴبىلىم ورداسىنىڭ اراسىنان 601-ورىندى يەلەندى. قارمۋ-دىڭ جوعارى مەكتەپ سالاسىندا جەتكەن جەتىستىكتەرى مەن ٴبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جاڭاشىلدىقتارى جايلى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى، زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ەركىن قينويات ۇلى كوبەەۆ ايتىپ بەردى.

ەركىن قينويات ۇلى، ٴبىلىم وشاعىنىڭ سوڭعى جىلدارى جەتكەن جەتىستىكتەرىنە توقتالا كەتسەڭىز؟

تاريحى 1972 جىلدان باستاۋ الاتىن اكادەميك ەۆنەي ارىستان ۇلى بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى – كلاسسيكالىق ٴبىلىم بەرۋ ٴداستۇرىن جانە اكادەميالىق ەركىندىك قاعيدالارىن تابىستى قامتىعان ەلىمىزدەگى ىرگەلى كوپسالالى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ٴبىرى. بۇگىندە قارمۋ-دىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوو-نىڭ باس رەيتينگىندە جانە بىرنەشە جىل قاتارىنان الەمدىك دەڭگەيدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ رەيتينگىن انىقتايتىن «qs world universities rankings» بويىنشا، سونىمەن قاتار «webometrix» رەيتينگىندە كوشباسشىلار قاتارىنان كورىنۋى، qs «دامۋشى ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا» رەيتينگىندە ەڭ ۇزدىك 200 ٴبىلىم ورداسىنىڭ ىشىندە ٴ104-شى ورىندى يەلەنۋى – ۇلكەن جەتىستىك. قارمۋ – الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىن بىرىكتىرەتىن حالىقارالىق قاۋىمداستىقتاردىڭ تولىققاندى مۇشەسى. كيەلى قارا شاڭىراقتىڭ «التىن ساپا» سىيلىعىمەن ماراپاتتالعانىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. تاعى ٴبىر ايتا كەتەرلىگى، وسى جىلى قازاقستاننىڭ ۇزدىك كوپبەيىندى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇلتتىق رەيتينگىندە قارمۋ ٴۇشىنشى ورىنعا يە بولدى.

ٴبىر سوزىڭىزدە قارمۋ «qs world university rankings» الەمنىڭ ۇزدىك جوعارعى وقۋ ورىندارى رەيتىنگىنە ەنىپ، ۇزدىك ۋنۆەرسيتەتتەر قاتارىنان كورىنگەندىگى جايلى ايتتىڭىز. وسى جايلى تولىعىراق توقتالساڭىز.

الەمدەگى ەڭ ىقپالدى qs رەيتىنگىسىن قۇراستىرۋشىلار جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اكادەميالىق ورتاداعى بەدەلى، ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ عىلىمي جاريالانىمدارىنىڭ دايەكسوزدىلىگى، ستۋدەنت پەن وقىتۋشىلار سانىنىڭ ارا سالماعى، جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تۇلەكتەرگە قارىم-قاتىناسى، سونداي-اق، ۋنيۆەرسيتتەگى شەتەل ۇستازدارى مەن ستۋدەنتتەردىڭ ارا سالماعى شارتتارى بويىنشا ۇزدىك ۋنيۆەرسيتتەردى انىقتايدى. بيىلعى جىلى قارمۋ اتالعان رەيتينگتە پوزيسياسىن 74 پايىزعا جاقسارىپ، 601+ كلاستەرىنە ەندى.

قازىرگى تاڭدا قارمۋ قارقىندى دامىپ كەلەدى. ٴبىز باكالاۆرياتتىڭ 82، ماگيستراتۋرانىڭ 53، phd دوكتورانتۋرانىڭ 12 ماماندىعى بويىنشا جوعارى بىلىكتى مامانداردى دايىنداۋدى جۇزەگە اسىرامىز. قارمۋ الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن، اكادەميالىق ورتالىقتارىمەن ٴبىلىم بەرۋ جانە عىلىم سالاسىندا تىعىز ىنتىماقتاستىق قارىم-قاتىناس ورناتقان. ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا جاقىن شەتەلدەردەن، قىتايدان، ەۋروپادان، سونداي-اق اقش-تان كەلگەن جۇزدەن استام شەتەلدىك ستۋدەنت ٴبىلىم الادى.

ٴبىلىم الۋشىلارىمىزعا ساپالى ٴبىلىم بەرۋ – ٴبىزدىڭ باستى باعدارىمىز. قارمۋ - 10 وقۋ عيماراتى، 6 جاتاقحاناسى، 1،8 ميلليون كىتاپ قورىن قويناۋىنا سىيدىرعان عىلىمي كىتاپحاناسى، بىرنەشە ەلەكتروندى رەسۋرستار زالى، سپورت زالدارى، ساناتوريي-پروفيلاكتورييى، ستۋدەنتتەرگە ارنالعان تۇرمىستىق كەشەنى، قوعامدىق تاماقتانۋ كومبيناتى بار ىرگەلى وقۋ ورنى. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ قالا سىرتىنداعى تاجىريبە بازاسى مەن دەمالىس ايماعى جاستاردىڭ بوس ۋاقىتىن ٴتيىمدى پايدالانۋعا ارنالعان.

ٴبىلىم وردالارىنىڭ باستى يگىلىگى جوعارى بىلىكتى پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى ەكەنى بەلگىلى. وسى ورايدا قارمۋ-دا قانداي ماقساتتى شارالار جۇزەگە اسىرىلۋدا؟

بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتە عىلىم مەن تەحنيكانىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسقان عالىمدار، وقىتۋ تاجىريبەسىن جەتىك مەڭگەرگەن وقىتۋشىلار قىزمەت ەتەدى. قارمۋ عالىمدارىنىڭ عىلىمي جەتىستىكتەرى الەمدىك قاۋىمداستىقپەن مويىندالعان. 149 «جوعارى وقۋ ورىنىنىڭ ۇزدىك وقىتۋشىسى» اتاعى يەگەرىنىڭ قارمۋ-دا قىزمەت ەتۋى -- بۇل ٴبىلىم ورداسىنداعى پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ مىقتى جاساقتالعانىنىڭ ايقىن كورىنىسى. عىلىم مەن تەحنيكا قارىشتاپ دامىعان قازىرگى زاماندا ۇنەمى ٴبىلىم جەتىلدىرىپ وتىرۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ باستى تالابى. قارمۋ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى وسى تالاپ بويىنشا قىزمەت ەتەدى. ٴبىز الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن، اكادەميالىق ورتالىقتارىمەن عىلىمي جانە ٴبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندى تۇردە دامىتىپ كەلەمىز. قارمۋ قىزمەتكەرلەرى تاجىريبە الماسۋ، ماشىقتانۋ ارقىلى ٴبىلىم جەتىلدىرەدى. ٴبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ يننوۆاسيالىق سيپاتى ىرگەلى زەرتتەۋلەرگە نەگىزدەلگەن. عىلىممەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن عىلىمي-تەحنيكالىق بازانى جاڭارتىپ، جابدىقتاپ وتىرۋ باستى نازاردا. قارمۋ ٴبىلىم مەن عىلىمدى ٴتيىمدى ۇشتاستىرا وتىرىپ وقىتۋدى وڭ جولعا قويعان بىردەن-بىر وقۋ ورنى. ٴبىلىم جەتىلدىرۋ ماقساتىندا جىل سايىن شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جەتەكشى پروفەسسورلارى قارمۋ-عا ارنايى شاقىرتىلىپ، پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنا جانە ٴبىلىم الۋشىلارىمىزعا دارىستەر وقيدى.

قازاق ٴتىلىن لاتىن گرافيكاسىنا كەزەڭ-كەزەڭمەن كوشىرۋ ۇردىسىنە ٴسىز باسقاراتىن وقۋ ورنى قانشالىقتى اتسالىسۋدا؟

قازاقستان حالقى ٴۇشىن اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق باستامانى قولداپ، جاڭا ٴالىپبيلى قازاق جازۋىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە «قازاق ٴتىلىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ جانە دامىتۋ ورتالىعى» اشىلدى. اتالعان ورتالىقتا ٴتىل ماماندارى، عالىمدارىمىز وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ جونىندەگى باسقارما وكىلدەرىمەن بىرلەسىپ لاتىن ٴالىپبيى تۋراسىندا تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، مەملەكەتتىك ٴتىلدى لاتىنداندىرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا ٴبىرشاما شارالار اتقارۋدا. «لاتىن گرافيكاسى» ٴپانى ۋنيۆەرسيتەت پەداگوگتارىمەن ادىستەمەلىك تۇرعىدان تولىق قامتاماسىز ەتىلىپ، ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقۋ ۇدەرىستەرىنە ەنگىزىلۋ جۇزەگە اسىپ جاتىر. جاڭا ٴالىپبيدى پايدالانۋ مەن بەيىمدەۋگە قاتىستى تەحنيكالىق ماسەلەلەردى ٴتيىمدى شەشۋدى قامتاماسىز ەتۋ اسا ماڭىزدى پەرسپەكتيۆالى مىندەت. وسى ماقساتتا ماتەماتيكا جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار فاكۋلتەتىنىڭ عالىمدارى كيريلشە جازىلعان قازاق ٴالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا اۋىستىراتىن اۆتورلىق باعدارلاما جاساپ شىعاردى. بولاشاقتا بۇل باعدارلاما ٴوز جەمىسىن بەرەدى دەپ سەنەمىز.

قارمۋ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن قازاق الىپبيىنە كوشۋ شارالارىنا قانشالىقتى دايىن؟

ايتۋلى يگىلىكتى ىسكە باستاماشى بولىپ، اتسالىسۋعا عالىمدارىمىزدىڭ، ٴتىل ماماندارىنىڭ ىزدەنىستەرى، بىلىكتىلىگى، كوپ جىلعى جۇمىس تاجىريبەسى جەتكىلىكتى دەپ ويلايمىن. تەوريالىق زەرتتەمەلەر مەن پەداگوگيكالىق تاجىريبەگە يە قارمۋ عالىمدارى جاڭا بۋىنعا وقۋلىقتار قۇراستىرىپ، لاتىن گرافيكاسىن ۇيرەتۋ كۋرستارىن ۇيىمداستىرا وتىرىپ، جاڭاشا كوزقاراسقا يە ٴبىلىمدى، بىلىكتى ماماندار، ٴبىرىنشى كەزەكتە مۇعالىمدەردى دايارلاۋعا تىكەلەي قاتىسادى.

ەلباسىنىڭ ستۋدەنتتەردى جاتاقحانامەن قامتۋ ماسەلەسىنە باسىمدىق بەرگەنى ٴمالىم. اتالعان ماسەلە قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە قانشالىقتى وڭ شەشىم تاۋىپ وتىر؟

ٴبىز قاشاندا ستۋدەنتتىڭ ساپالى ٴبىلىم الۋىمەن قاتار جايلى تۇرۋىن دا باستى نازاردا ۇستايمىز. ۋنيۆەرسيتەت قاراماعىندا 2245 ورىندىق توعىز قاباتتى 6 جاتاقحانا بار. جاتاقحانالارىمىز كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن. جىلدان-جىلعا وزگە وڭىرلەردەن كەلىپ وقيتىن ستۋدەنتتەر سانى ارتىپ كەلەدى. وسى جىلى تەك «سەرپىن-2050» الەۋمەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا 582 ستۋدەنت قارمۋ-عا وقۋعا ٴتۇسىپ وتىر. وقۋ جىلىنىڭ باسىنا دەيىن ولاردىڭ بارلىعىن جاتاقحاناعا ورنالاستىردىق. شالعاي، الىس جەرلەردەن كەلگەن جاستارىمىزدىڭ بارلىعى جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتىلەدى. قارمۋ جاتاقحانالارىندا ستۋدەنتتەردىڭ ٴبىلىم الۋىنا جانە بوس ۋاقىتىن ٴتيىمدى وتكىزۋىنە جاعداي جاسالىنعان. بۇل بالالارىمىزدىڭ باسپانا ماسەلەسىنە الاڭداماي، ساپالى ٴبىلىم الىپ، شىعارماشىلىق تابىستارعا جەتۋىنە وڭ اسەرىن تيگىزەدى.

ەلىمىزدەگى بىرەگەي جوبا «ماڭگىلىك ەل جاستارى − يندۋسترياعا» - «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا قارمۋ-دا قانشا ستۋدەنت ٴبىلىم الادى؟

بۇل باعدارلاما بويىنشا ٴبىلىم ورداسىندا بۇگىنگى تاڭدا 1302 سەرپىندىك ستۋدەنت ٴبىلىم الىپ جاتىر. جاڭا جوعارىدا ايتىپ ٴوتتىم، ونىڭ ٴ582-سى ۋنيۆەرسيتەتكە بيىل ٴتۇستى. سەرپىندىك ستۋدەنتتەر شاكىرتاقىمەن، جاتاقحانامەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن، ولاردىڭ ۇيلەرىنە بارىپ-قايتۋ جول شىعىندارى تولەنەدى. كەلەسى جىلى العاشقى تۇلەكتەرىمىزدى قاناتتاندىرامىز. ولاردىڭ مىقتى مامان بولاتىنىنا سەنىمىمىز زور. جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى قاراستىرىلادى.

ەلباسىمىز «قازاقستاندىقتاردىڭ ٴال-اۋقاتىنىڭ ٴوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى كەزەكتى جولداۋىندا تۇلەكتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى پىكىر ٴبىلدىردى. قارمۋ ستۋدەنتتەرىنىڭ ديپلوم العاننان كەيىن جۇمىسپەن قامتىلۋى قانداي دەڭگەيدە؟

اكادەميك ە.ا. بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە ٴبىلىم الۋ – جارقىن بولاشاقتىڭ كەپىلى. قارمۋ تۇلەكتەرىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋداعى رەيتينگتىك كورسەتكىشتەرى جوعارى. بۇگىنگى كۇنى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ساۋالناماسى نەگىزىندەگى رەيتينگتىك كورسەتكىشتەر مەن جوعارى وقۋ ورنىن ٴتامامداعان تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاستىرىلۋىنداعى تالداۋلار ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قىزمەتىن باعالاۋدا زور ماڭىزعا يە. جاقىندا «اتامەكەن» قر ۇكپ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٴبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ اياسىندا جۇرگىزىلگەن رەيتينگ بويىنشا ە.ا. بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ٴوز ماماندىقتارىنىڭ ساپاسى، وزەكتىلىگى مەن زاماناۋيلىعى بويىنشا ەڭ جوعارى باللداردى كورسەتە وتىرىپ، قازاقستاندىق جوعارى ٴبىلىم كوشباسشىلارىنىڭ ۇشتىگىنە ەندى. ٴبىز جاستارعا عالامدىق ولشەممەن ٴبىلىم بەرۋدى كوزدەيمىز. ماماندارىمىزدىڭ ەڭبەك نارىعىندا باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ٴبىز ٴۇشىن اسا ماڭىزدى. ٴبىز جان-جاقتى ٴبىلىم العان، كەلەشەكتى كەڭىنەن ويلايتىن، وتانسۇيگىشتىك قاسيەتكە يە جالىندى جاستاردى تاربيەلەپ شىعارامىز. ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى ەلباسىنىڭ جولداۋىن باستى نازاردا ۇستاي وتىرىپ، جۇمىس بەرۋشىلەرمەن قارىم-قاتىناس جاساۋ ارقىلى تۇلەكتەردى تابىستى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جولدارىن انىقتاپ، باسەكەگە قابىلەتتى ٴبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ەنگىزۋدى الداعى ۋاقىتتا دا جالعاستىراتىن بولادى.

اڭگىمەڭىزگە راحمەت!


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي