USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

پرەزيدەنت ىزىمەن. ەلباسىمەن كەزدەسكەن ەردەن ەكسكليۋزيۆ

2002 جىل...
قىركۇيەكتىڭ ٴ23-27-سى ەلباسىنىڭ قابىلداۋىندا بولعان ٴاربىر دارىندى شاكىرت پەن ولاردىڭ ۇستازدارىنىڭ ەسىندە ماڭگىگە ساقتالارى انىق. ويتكەنى وسى ۋاقىت ارالىعىندا ەكىنشى رەت ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن رەسپۋبليكالىق، حالىقارالىق ٴبىلىم، ونەر بايگەسىندە، سپورتتىق سايىستاردا توپ جارعان جاس تالانتتار نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن كەزدەسۋ ٴۇشىن استانا تورىنە جينالدى.

ولاردىڭ قاتارىندا وڭتۇستىك وڭىرىنەن ەكى دارىندى وقۋشى بار ەدى. ونىڭ ٴبىرى بۇگىندە اسەم داۋسىمەن تالايدى مويىنداتقان جاس ٴانشى ەردەن جاقسىبەكوۆ بولاتىن. ەردەن ول كەزدە شىمكەنتتەگى ى. التىنسارين اتىنداعى
№65 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ 6-سىنىپ وقۋشىسى ەدى. سول جىلدارى وبلىستىق، رەسپۋبليكالىق، حالىقارالىق ٴان بايقاۋلاردىڭ باس جۇلدەگەرى اتانىپ، ەلىمىزدىڭ اتىن بىرنەشە مەملەكەتتە اسقاقتاتتى. وسىلايشا تالانتتى وقۋشى رەتىندە ەلباسىمەن جولىعۋعا، الدىندا ٴان سالۋعا مۇمكىندىك الدى. ونى داۋىس ىرعاعىن جەتىلدىرىپ، ۆوكالدان مەكتەپتە ٴدارىس بەرەتىن ۇستازى روزا امىرە استاناعا جەتەكتەپ كەلدى.

"ەردەن كىشكەنتايىنان وزگەلەردەن ەرەك، دارىندى بولدى. ايتقانىڭدى بىردەن قاعىپ الاتىن. قاعىلەز. ول پرەزيدەنتىمىزدىڭ الدىندا "ەلىم مەنىڭ" ٴانىن ورىندايتىن بولعان. ٴبىراق استاناعا بارعانىمىزدا وزگە بالا ٴان سالاتىن بولىپ، مەنىڭ شاكىرتىمدى سىزىپ تاستاپتى. ەكى كۇن دايىندىقتان كەيىن ۇيىمداستىرۋشىلارعا ەردەننىڭ داۋىسىن تىڭداپ كورۋىن ٴوتىندىم. العاشقى شۋماعىن ايتىپ باستاعاننان-اق ەردەننىڭ ەرەكشە داۋىسى جينالعانداردى تەبىرەنتىپ، قول شاپالاقتاتتى. سودان كەيىن ەلباسىنىڭ الدىندا ٴاندى ەردەن شىرقايتىن بولىپ شەشىلدى. ٴتورت كۇن دايىندىق بولدى. مەجەلى كۇن جەتكەندە 60 وقۋشى، 40 ٴمۇعالىم نازاربايەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولدىق. كىپ-كىشكەنتاي ەردەننىڭ ورىنداۋ شەبەرلىگىنە ريزا بولعان ەلباسى قۇشاعىنا قىسىپ، باتاسىن بەردى. سويتكەن ەردەنىم ەرجەتىپ، قازاق ەستراداسىنىڭ جارىق جۇلدىزىنا اينالىپ كەلەدى. شىمكەنتكە كەلگەنىندە كەلىپ، امانداسىپ كەتەدى. كونسەرتتەن تەلەديداردان كورسەم، ٴماز بولامىن. ۇستاز ٴۇشىن شاكىرت جەتىستىگىنەن ارتىق باقىت، قۋانىش جوق عوي"، - دەيدى 40 جىلدان بەرى جاس تالانتتاردى ٴان ونەرىنە باۋلىپ جۇرگەن روزا امىرە اپاي.

ال بۇل ساتتە العان اسەرىن ەردەن كوپكە دەيىن سىنىپتاس دوستارىنا ايتىپ ٴجۇرىپتى.

"مەن ونەرلى وتباسىندا دۇنيەگە كەلدىم. سوندىقتان بولار ٴان الەمىنە قۇشتارلىعىم بالا كەزىنەن وياندى. روزا اپايىم مەنى بايقاۋلارعا دايىنداپ، ارمەنيا، بولگاريا، اقش، ليتۆا ەلدەرىندە وتكەن حالىقارالىق بايقاۋلاردا توپ جاردىم. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ەلباسىمەن كەزدەسۋ باقىتىنا يە بولدىم. ول كەزدە مەنىڭ جاسىم 12-دە ەدى. تەك تەلەديداردان كورىپ جۇرگەن پرەزيدەنتىمىز مەيىرلەنە قۇشاعىنا قىسقاندا ٴوزىمدى باقىتتى سەزىندىم. سول كەزدەسۋدە ايتقان ٴاربىر ٴسوزى سانامدا ەرەكشە جاتتالىپ قالدى. مەنىڭ عانا ەمەس، سول باسقوسۋدا بولعان بارلىق بالا مەن ۇستازدار ۇمىتپايدى دەپ ويلايمىن. ەلباسى بىزگە ارنايى العىس حات پەن سىيلىقتار تاپسىردى. مەن ٴۇشىن ەڭ قۇندى، باعالى سىيلىق ولار"، - دەيدى جاس ٴانشى.

14 جىل بۇرىن ەلباسىمەن كەزدەسكەن ٴار ٴوڭىردىڭ ۇزدىكتەرى بۇگىندە ٴتۇرلى سالادا ەڭبەك ەتىپ، وزات اتانىپ جۇرگەن بولار. باسقا دارىندى شاكىرتتەر مەن ولاردىڭ ۇستازدارى قايدا ٴجۇر ەكەن؟

ٴۇش ٴجۇزدىڭ باسىن قوسقان ورداباسىدا ەلباسى ٴۇش رەت بولعان

"ورداباسى ەل جۇرەگى، جەر كىندىگى". ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ بەرگەن باعاسى بۇل. قيىن قىستاۋ زاماندا قازاقتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، ماقسات-مۇددەسىن ٴبىر ارناعا توعىستىرعان ورداباسى تاۋىنىڭ ٴاربىر قازاق بالاسى ٴۇشىن قادىر-قاسيەتى ەرەكشە.

1993 جىلدىڭ 28-29 مامىرىندا ورداباسى تاۋىنىڭ بيىگىندە ۇلى جيىن ٴوتتى. قىرعىزستان، تۇرىكمەنستان، تاجىكستان، وزبەكستان، رەسەي جانە باسقا دا تمد ەلدەرى مەن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 150 مىڭعا جۋىق ادام بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ باستاۋى بولعان مەكەنگە جينالىپ، تاۋەلسىزدىككە تاۋبە دەستى.

ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ەل بىرلىگىنە ەرەكشە توقتالىپ، ورداباسى توبەسى ەندى "ورداباسى" ۇلتتىق-مادەني جانە تابيعي قورىققا اينالعاندىعى تۋرالى جارلىعىن جاريا ەتتى. سالتاناتتى جيىنعا سول كەزدەگى وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يسلام كاريموۆ پەن قىرعىزستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى اسقار اقايەۆ قاتىسقان.

سول كەزدەگى وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىسى، بەلگىلى جازۋشى مارحابات بايعۇت ورداباسىداعى ۇلى جيىندى بۇگىندە ساعىنىشپەن ەسكە الادى. جاس بۋىنعا ورداباسىنىڭ جايىن ايتۋدان جالىققان ەمەس.

"ورداباسى تۇبiندەگi قيىرشىق تاس زاۋىتى 1992 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي توقتادى. ورداباسى تاۋىنىڭ ٴبىر ٴبۇيىرى ۇڭىرەيىپ قالدى. ال كەلەر جىلى ورداباسىدا ۇلى جيىن وتەتىنى جايلى اقجولتاي حابار كەلدى. ەلباسىنىڭ شەشىمىمەن تۋتوبەدە تولە، ايتەكە، قازىبەك بيلەردى ەسكە الاتىن بولىپ شەشىلدى"، - دەپ باستادى اڭگىمەسىن مارحابات اعا.

"ٴبىراق بۇل جيىن قاي جەردە وتەدى دەگەن ماسەلە تۇردى، ۇلىتاۋدا ما، ورداباسىدا ما؟ ويتكەنى ۇلت بولىپ ۇيىسۋ جولىندا ۇلىتاۋدىڭ دا ماڭىزى ۇلكەن، ورداباسىنىڭ دا ٴمانى تەرەڭ. كەيىن ورداباسىدا وتەتىن بولىپ شەشىلدى. ٴبىزدىڭ بۇل جيىنعا دايىندالىپ ۇلگەرۋىمىزگە بار-جوعى ٴبىر ايدان استام عانا ۋاقىتىمىز بار ەدى. سودان رەسپۋبليكا پرەمەر-مينيسترiنiڭ ورىنباسارى قۋانىش سۇلتانوۆ پەن مينيسترلەر كابينەتi اپپاراتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرi ساۋىتبەك ابدراحمانوۆقا ورداباسى اۋدانىنىڭ سول كەزدەگى اكىمى ەركىن ساتقانبايەۆ ەكەۋمىز بارىپ، ۇيىپ-توگىپ تاپسىرما الىپ قايتقانبىز. كۇنى-تۇنى كوز ىلمەدىك. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە وراسان تىرلىك اتقارىلدى. مەجەلى كۇن جەتكەندە ۇلى جيىنعا 150 مىڭعا جۋىق ادام قاتىستى. 20 شاقتى ەلدەن ارنايى دەلەگاسيا اتتىڭ باسىن بۇردى. ادام دەگەن سىيماي كەتتى. مۇنداي جيىن ٴالى كۇنگە دەيىن بولعان ەمەس. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز "بەرەكە باسى بىرلىك" دەگەن بايانداما جاسادى.

«بەرەكە باسى – بiرلiك. بiرلiگiمiز بەرiك بولسا، بولاشاعىمىز باياندى بولارى داۋسىز. لايىم، ىنتىماعىمىزدان ايىرماسىن. تولىق تاۋەلسiزدiككە جەتۋدiڭ ۇلى جولىندا بiزدi حالقىمىزدىڭ ٴۇش داناسى، ٴۇش كوسەمi، قاسيەتتi بابالارىمىز – تولە بيدiڭ، قازىبەك بيدiڭ، ايتەكە بيدiڭ ارۋاعى قولداپ ٴجۇرسiن!»، - دەدi پرەزيدەنتiمiز.


سونداي-اق، ساق، عۇننان باستالاتىن ەلىمىزدىڭ تاريحى، ٴجۇرىپ وتكەن جولى، الاۋىزدىقتىڭ كەلتىرگەن زيانى، الداعى ۋاقىتتا ىستەلىنەتىن جۇمىستار، تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋدىڭ جولدارى، قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرۋ تۋرالى دا سول جەردە ايتتى.

ٴۇش ەلدىڭ باسشىسى تۋتوبە بيىگىنە شىقتى. نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلى تۋدى بيىككە كوتەردى. سول تۋتوبەگە نۇرسۇلتان نازاربايەۆ كوگالدى جاسىل بەتكەيمەنەن تۋدى كوتەرۋ ٴۇشىن ورلەپ بارا جاتقان كەزدە 150 مىڭ ادام دەمىن ىشىنە تارتىپ، سىلتىدەي تىندى. كوتەرىلگەن ساتتە تولعانىس، تەبىرەنىس ٴۇنى شىقتى. وسى كۇنگە دەيىن قاتىسقاندار "گۋىل مە، اۋەن بە، تەربەلىپ تۇردى" دەپ ايتادى. كوپ ادام "ويپىرماي، بىزدە ەل بولدىق-اۋ، تۋىمىز كوككە كوتەرىلدى-اۋ دەپ كوزدەرىنە جاس الدى. ەلباسى "ورداباسى ەل جۇرەگى، جەر كىندىگى" دەسە، ۇلى ويشىلىمىز، جازۋشى ٴابىش كەكىلباي ۇلى "ورداباسى قازاق رۋحىنىڭ قاعباسى " دەپ باعا بەرگەن"، - دەيدى مارحابات اعا.

ال 1997 جىلى ورداباسى توبەسiنە بيiكتiگi وتىز مەترگە جۋىق مونۋمەنتتi ەسكەرتكiش ورناتىلادى. اشىلۋ سالتاناتىنا ەلباسىمىزدىڭ ٴوزi كەلگەن. ال ٴۇشىنشى رەت 1998 جىلدىڭ كۇزىندە ات باسىن بۇرىپتى.

بيىل ەل تاۋەلسiزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىن تويلايتىن بولساق، ال ورداباسى جيىنىنا، تۋتوبە باسىندا بايراعىمىزدىڭ جەلبiرەگەنiنە 290 جىل تولماق.

وكىنىشكە قاراي، سوڭعى جىلدارى ٴبىز ورداباسىنى ۇمىتىپ كەتكەن سياقتىمىز. بۇل ماسەلەنى مارحابات بايعۇت اعا دا ٴجيى كوتەرىپ، باسىلىم بەتتەرىندە "ورداباسىعا ورالايىق، ورداباسىنى ويلانايىق" دەپ قالام تەربەپ ٴجۇر.

"ورداباسىدا كەيبىر جاسالعان بەلگىلەر توزىپ بارا جاتىر. ەگىلگەن اعاشتار قۋراپ قالادى جىل سايىن. باسشىلار دا ات ٴىزىن سالمايتىن بولعان. ورداباسىنىڭ رۋحىن كوتەرەتىندەي، ۇلتتىق نامىستىڭ بيىگى رەتىندە ونى ەسكە الىپ، ۇلكەن-ۇلكەن جيىندار وتكىزىپ تۇرۋىمىز قاجەت"، - دەيدى ول.

التى الاشتىڭ باسىن قوسقان، بىرلىك باسقوسۋى وتكەن ورداباسىعا نازار سالىپ تۇرۋدى ەندى ۇمىتپاساق ەكەن.

ايگەرىم بەگىمبەت

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي