BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 367.06 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 416.17 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.56
استانا:

قاليلۋللا جازعىبەكوۆ، بۇركىتشى: بۇركىتتىڭ كۇشى شەڭگەلىندە ەكسكليۋزيۆ

قازاقتىڭ قاسيەتتى ونەرىنىڭ ٴبىرى – بۇركىتشىلىك. جاستايىنان وسى ونەردىڭ قىر-سىرىنا قانىپ وسكەن قاليلۋللامەن اڭگىمە بارىسىندا بۇركىتتىڭ بابى مەن سىنى، قاي ٴوڭىردىڭ قۇسى العىر، سەمىز بۇركىتتى قالاي بابىنا كەلتىرۋ كەرەكتىگى جايلى وي بولىستىك. ەندەشە بەكزات ونەردىڭ بولمىسىن تانىعان اعامىزعا ٴسوز كەزەگىن بەرەيىك.

- العىر بۇركىتتەردى قالاي تانۋعا بولادى؟

- بۇركىتتىڭ قارا ٴتىلدىسى بولادى. ولار كۇي تالعامايدى. اۋزىن اشقان كەزدە ٴتىلى قارا بولادى. ال ٴتىلى بوز بولسا، ولار كوپ باپ تىلەيدى. ال شەڭگەلدەرىنە قاراپ بىرنەشە تۇرگە بولۋگە بولادى. مىسالى تولىق ٴۇش بۋىندى بولعاندا تۇلكىگە اينىماي تۇسەدى. ودان كەيىن ٴتورت بۋىندىلار، ولار مىقتى بولادى. ال شەڭگەلى بەس بۋىندىلاردى قوجىراياق دەيدى. ولار ناعىز كەرەمەت قىراندار. بەس بۋىندىلار قاسقىردى، ارقاردى الادى. بۇركىتتىڭ بارلىعىنىڭ قاسقىرعا ٴالى كەلە بەرمەيدى. ونىڭ العىرلىعى تۇياق پەن شەڭگەلىنىڭ مىقتىلىعىندا. قوجىراياق دەگەنىمىز بەس ساقينالى بولىپ كەلەدى. سىعىمداپ قىسىپ، شەڭگەلمەن بۇرگەن كەزدە بۇركىتتىڭ مىقتىلىعى بىلىنەدى.

- سەمىز بۇركىتتى قالاي كۇيگە كەلتىرۋگە بولادى؟

- جازداي تۇلەكتە وتىرعان سەمىز بۇركىتتى ەپتەپ-ەپتەپ قولعا الىپ جۇرگەن ٴجۇرىپ، جۇيرىك ات باپتاعانداي باپتاۋ كەرەك. سودان كەيىن اق بورتپە بەرەسىڭ. ەتىن ارىلتقان كەزدە مايى ٴبولىنىپ قالماۋى كەرەك. ماي ٴبولىنىپ قالسا، ونى ارىلتۋ قيىن. دەنەسىندە شىلام ماي قالسا، بۇركىت اينىعىش كەلەدى. اڭعا تۇسپەي قويادى. ال مايدىڭ ٴبولىنىپ قالعانىن قۇستىڭ قۇيرىعىنىڭ تۇبىنەن بىلەسىڭ. ۇستاپ كورگەن كەزدە قۇيرىقتىڭ تۇبىندە ماي بولماۋى كەرەك. قۇس بالاسى مايىن قۇيرىعىنا جينايدى.

ال بابىنا كەلەر بولساق، ٴار بۇركىتتىڭ ٴوز بابى بار. بۇركىت باپتاۋ كوپ جۇمىستى، ۇلكەن ەڭبەكتى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان اناۋ-مىناۋ ادام بۇركىت باپتاۋعا قۇلشىنا قويمايدى.

- ٴوزىڭىز بۇركىت باپتاپ وتىرعان شىعارسىز؟

- مەن ٴقازىر بۇركىتتى باپتامايمىن. قوستانايدا جەردىڭ ٴبارى جازىق، توماعا تارتار توبە جوق. ال اتا-بابالارىمىزدان بەرى بۇركىتشى اۋلەتپىز. جاس كەزىمدە اكەم بۇركىت باۋلۋدى كوزىمەن كورسىن دەپ، ۇيادان بالاپان اكەپ، بۇركىتتى قالاي باپتاۋ كەرەك ەكەندىگىن ۇيرەتىپ كەتكەن. سول بالا كەزدە كورگەن-تۇيگەنىمىز كوڭىلدە قالىپ، بۇگىندە اتا كاسىپتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرگەن مامانعا اينالدىق. توقسان ٴبىرىنشى جىلدارى ەل بويىنشا قاراعاندى وبلىسىنىڭ قاراشىرىك اۋىلىندا قۇسبەگىلەردى جيناعان كەزدە ٴۇش اق بۇركىتشى بولدىق. الماتىدان – سارسەنبەك اقساقال، اتاقتى بۇركىتشى – ٴابدىلقاق جانە مەن. سول ۇشەۋمىز عانا بۇركىتتىڭ قىر-سىرىن بىلگىسى كەلەتىن ادامدارعا تانىستىردىق.

- ول كەزدە وزىڭىزدە بۇركىت بار ما ەدى؟

- جوق. مەن ول كەزدە جىلقىدا ەدىم. تۇلەۋعابىل دەگەن كىسى الماتى جاقتان بۇركىت الىپ كەلىپ، سونى باعۋمەن اينالىسىپ جاتىر دەگەن اڭگىمە ەستىدىم. ول كىسى وسى ايماقتان بۇركىتشىلەردى ىزدەگەن ەكەن. سودان ماعان كەلدى. بۇركىتتى كوردىم. اساۋ ەكەن. سول بۇركىتتى باۋلىپ، تاپتاپ، قاراشىلىكتەگى بۇركىتشىلەر تويىنا الىپ باردىم. ٴۇش بۇركىتشى بولدىق، انا ەكەۋى اتاقتى قۇسبەگىلەر. سوعان قاراماي ۇشەۋىمىز ٴۇش ورىندى الىپ قايتتىق.

- ودان كەيىن قاتارلارىڭىز تولىقتى عوي...

- ٴيا، 95 جىلى 16 بۇركىتشىگە دەيىن جەتتىك.

- قاراشىلىككە اپارعان بۇركىتىڭىزدى قانشا جىل ۇشىردىڭىز؟

- مەنىڭ قولىمدا كوپ تۇرمادى ول بۇركىت. اساۋلاۋ ەدى، قورانىڭ سىرتىنداعى تەرەككە وتىرعىزىپ قويعان جەرىنەن جوعالىپ كەتتى. بايلاپ قويعان جەرىنەن قالاي شەشىلىپ كەتكەنىن اڭعارماي قالدىم. بۇركىت جوعالدى، ۇرلاپ كەتكەن سەكىلدى. سودان قۇرقول جۇرمەيىن دەپ ٴقازىر ەسەنگەلدى اۋىلىندا تۇراتىن موڭعوليادان كەلگەن كەرەمەت بۇركىتشى، شەبەر ۇستا ناۋان دەگەن اقساقالمەن بىرگە بۇركىت ىزدەپ قارقارالىعا باردىق. جاقان دەگەن جىگىتتىڭ قولىندا ٴوزىنىڭ زارى بۇركىتى بار، ونىڭ سىرتىندا ۇيادان ەكى بالاپان الىپتى. ەكى بالاپاننىڭ بىرەۋى انالىعى، ەكىنشىسى اتالىعى ەكەن. بۇركىتتىڭ انالىعى ۇلكەن بولادى. ٴشاۋلىسى انالىققا قاراعاندا كىشىرەك بولادى. ۇشەۋىنە قاراپ تۇردىم دا، ٴشاۋلىسىن الايىن دەپ شەشتىم. سونى الىپ، باپتادىم.

- جارىسقا قوسىپ كوردىڭىز بە؟

- جاڭا ايتتىم عوي، 95 جىلى 16 بۇركىتشى بولدىق دەپ. سول جىلى قاراشىلىكتە تاعى ساياتشىلىق، سالبۋرىن ٴوتتى. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن كەلدى قۇسبەگىلەر. باسقالاردىڭ بۇركىتتەرى اڭعا بەتتەي بەرىپ، اينىپ كەتەدى، سول كەزدە دالاعا قاشىپ بارا جاتقان اڭعا مەن بۇركىتىمدى ۇشىرامىن. بارادى دا باسا قالادى. سول جەردە باسقا بۇركىتشىلەر شۋ شىعارىپ، «اعادىر اۋدانىنان كەلگەن بۇركىتشىنىڭ ۇپايىن كەمىتۋ كەرەك، ول ٴتارتىپ بۇزدى» دەستى. ولارعا قاراپ تۇراتىن مەن بە، بۇركىتتەرى تۇسپەي نە ايىرىلىپ قالعان اڭدارى ايدالاعا قاشىپ بارا جاتقاندا توماعانى سىپىرا قويامىن، بارادى دا ۇستايدى.

سايىستىڭ فينالىندا قاسقىرعا سالدىق. باسىندا مەنىڭ قۇسىم دا قاسقىرعا باتا الماي، ۇستىنەن ۇشىپ ٴوتتى. ەكىنشى جولى دا اينىپ كەتپەك بولعاندا تۋرا قاسقىردىڭ تۇسىنا بارعاندا ايعاي سالدىم. داۋسىمدى بىردەن تانيدى، قاسقىرعا بىردەن ٴتۇستى. ٴبىراق شاماسى جەتپەدى، قاسقىر ارقاسىنا الىپ الىپ، شوقىراقتاي جونەلدى. ٴسويتىپ سالبۋرىنعا جينالعان 16 بۇركىتتىڭ ىشىنەن مەنىڭ بۇركىتىم عانا قاسقىرعا باتىلى جەتىپ تۇسكەن ەدى.

سايىس قورىتىندىسى بويىنشا شەت اۋدانىنان كەلگەن تولەگەن دەگەن جىگىتكە ٴبىرىنشى ورىندى، ٴابىلقاق اقساقالعا ەكىنشى ورىندى بەردى دە مەن ٴۇشىنشى ورىندى يەلەنىپ قايتقان ەدىك.

سول بۇركىتتەن كەيىن بۇركىت ۇستاعان جوقپىن.

- تاۋ بۇركىتىن، ورمان نە جازىقتىڭ بۇركىتىن بىر-بىرىنەن قالاي اجىراتۋعا بولادى؟

- ٴيا، ٴار ٴوڭىردىڭ وزىنە ٴتان ەرەكشەلىگىنە وراي بۇركىتتەرى دە ٴتۇرلى-تۇرلى بولادى. مىسالى ورمان بۇركىتىنىڭ ٴبىر ەرەكشەلىگى ولار ٴىرى بولىپ كەلەدى. جانە قاۋىرسىندارى جاپىراق سەكىلدى كولەمدى بولادى. ولاردىڭ ىشىندە دە نەبىر قىراندارى بولادى. ٴبىر قىزىعى قانشا دەنەسى ٴىرى بولسا دا، ورمان بۇركىتتەرىنىڭ كەيبىرىنىڭ تۇلكىگە شاماسى كەلمەيدى.

تاۋ بۇركىتتەرى نەگىزىنەن العىر بولادى. ول كوبىندە قاسقىرعا، ارقارعا تۇسكىش كەلەدى. ال جازىقتىڭ بۇركىتى سۋىر مەن تۇلكىگە، قاراقۇيرىققا، ەلىككە تۇسەدى. ارينە، التايدىڭ اقيىعى، مۇزتاۋدىڭ مۇزبالاعى، قوبدانىڭ قوڭىرى، ورالدىڭ ور بۇركىتىنە جەتەرى جوق قوي.

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!

ەستەرىڭىزدە بولسا، بۇعان دەيىن قاليلۋللا قازىرگى كەزدەگى قاسقىرعا بۇركىت سالاتىنداردىڭ تەكتى ونەردى شوۋعا اينالدىرىپ جىبەرگەنى تۋرالى ايتقان بولاتىن.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي