BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 364.95 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 416.99 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.55
استانا:

جاقسى كورشى باسىڭدى باعالار

ٴومىردىڭ وزىنەن

جاقسى كورشى باسىڭدى باعالار

اۋىلدىق جەردە وسكەندىكتەن بە، كوپ جايعا كوز جۇما قاراماي باعامداپ وتىرامىز. ٴوزىمىزدى بالالىق شاقتان قالىپتاستىرىپ، بالاپانداي باۋلىپ، قاتارعا قوسقان ەلدەگى اعايىننىڭ قاشاندا ورنى بولەك پە دەگەن ويعا قالامىن. اسىرەسە، ت ۇلىمشاعىمىز جەلبىرەپ، جەلمەن جارىسىپ ويناقتاعان بال داۋرەنىمىزدىڭ ٴبارىن كوز الدىمىزعا ٴبىر ٴسات ەلەستەتەمىز. الدىمەن سول كيەلى مەكەندەگى قۇداي قوسقان كورشىلەرىمىز ەسكە تۇسكەندە جۇرەكتە ساعىنىش ويانىپ، ولاردىڭ اماندىعىن تىلەپ، وتكەن كۇندەردى ەسكە الامىز.

اتا-انامىزدىڭ بەرگەن ۇلاعاتى دا سانامىزدا سامالاداي جارقىراپ تۇر. ولار «ادامنان و دۇنيەگە بارعاندا الدىمەن اتا-اناڭا قالاي قارادىڭ، ەكىنشى، ۇستازىڭدى قۇرمەت تۇتتىڭ با، ۇشىنشىدەن، كورشىڭە نە ىستەدىڭ، ٴتاتۋ-تاتتى تۇردىڭ با؟» دەگەن سۇراقتار كولدەنەڭنەن تارتىلادى» دەپ جاتاتىن. سوندىقتان اتا-انانى رەنجىتپەي، ۇستازىڭدى بارىنشا سىيلاڭدار، كورشىمەن ٴتاتۋ-تاتتى تۇرۋدى ۇيرەنىڭدەر، ولاردىڭ شاماسى جەتپەي جاتقان جۇمىسىنا جۇگىرىپ بارىپ قول ۇشىش سوزىڭدار، سوندا اللا تاعالا سەندەردى راحىمىنا بولەيدى» دەگەن اقىلىن ۇزبەيتىن. قاراپ وتىرساق، وسى قاراپايىم عانا ٴۇش قاعيداتپەن-اق جەتكىنشەكتىڭ ادامي كەلبەتىنىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلكەندەر اسا ٴمان بەرگەن ەكەن.

بىر-بىرىمەن كوڭىلى سۋىسپاي، قاتار قونعان كورشىلەر بارا-بارا تۋىستاي بولىپ، بىتە قايناسىپ كەتەدى ەمەس پە؟!
«جامان كورشىڭ اسىڭدى باعالار، جاقسى كورشىڭ باسىڭدى باعالار»، دەيتىن قازاق بالاسى ولارمەن ٴاردايىم تاتۋ تۇرعاندى قالايدى. بالا كەزدەن انا سۇتىمەن بەرىلىپ، اكە-شەشەنىڭ اتقارعان ىسىمەن ارتىنداعى ۇرپاققا ۇلاساتىن حالىقتىق تاربيە كورشىلىك حاقىنا قالاي نازار اۋدارعانى اڭعارىلادى. ول كەزدە كورشىلەر اراسىنداعى تاتۋلىق ەرەكشە ەدى. اتا-انا تاراپىنان ەشقانداي بۇيرىق بولماسا دا، تانىم-تۇيسىگىمىزدە بىر-بىرىمىزگە قۇرمەت ٴبىزدى ٴبىر ٴۇيدىڭ بالاسىنداي، قوس قولدىڭ سالاسىنداي باۋىرمالدىققا باستايتىن. انالارىمىز سيىر ساۋىپ كەلە جاتقان شەلەگىن ۇيگە كىرگىزبەي جاتىپ، ويىن بالاسى ٴبىزدى شاقىرىپ، «اناۋ ٴشاربان اپاڭنىڭ سيىرى تۋمادى، اعارعاننان قينالىپ وتىرعان شىعار» دەپ ۇيدەن ىدىس اكەلىپ «ٴسۇت قۇيىپ اپارىپ بەر» دەپ ٴبىزدى جۇمسايتىن. انامىزدىڭ ايتقانىن بۇلجىتپاي ورىنداپ، ۇلكەننىڭ ريزاشىلىعى مەن باتاسىن الاتىنبىز. بىزدە ٴسۇت بولماي جاتسا، ول كىسىلەر اكەلىپ بەرىپ، سۇتتەي ۇيىعان بەرەكە ورنايتىن. كورشىلەر جينالىپ كيىز باساتىن، كورپە كوكتەيتىن، ٴجۇن تۇتەتىن. ٴبىز سول اۋىزبىرلىكتى كورىپ، جاقسى ادامداردىڭ شاراپاتى مەن ماحابباتىنا بولەنىپ، بوي تۇزەدىك. ەڭبەكتىڭ، دوستىڭ، كورشىنىڭ ٴقادىرىن تۇسىنەتىندەي دارەجەگە جەتتىك. مىنە، تاربيە مەكتەبى دەگەن وسىندا ەكەن عوي. ٴبىر ناندى ٴبولىپ جەگەن كورشىلەرىم سوندىقتان جۇرەگىمنىڭ تورىندە تۇر. ولار الىستان سىيلاسىپ، تەك توي-تومالاقتا باس قوساتىن تۋىس-باۋىردان مەنىڭ جانىما اناعۇرلىم جاقىن.

مەنىڭ باقىتىما وراي قالادا كوپقاباتتى ۇيگە قونىس اۋدارعان كەزدە جاقسى كورشىلەر بۇيىردى. ولار بىزگە قاراما-قارسى پاتەردەگى جۇماش، شىنار دەگەن جانى جايساڭ كەرەمەت جاندار ەدى. مەنىڭ جانىمدا انام مەن اكەم بىرگە تۇردى. قارتايعان شاعىندا ٴجيى اۋىراتىن. ٴبىرىنشى قاباتتا مارقۇم ٴشارىپ دەگەن اعامىز تۇردى. كولىگى بار بولاتىن. اكەم توسەك تارتىپ جاتقاندا اۋرۋحاناعا ٴۇشىنشى قاباتتان كوتەرىپ ٴتۇسىرىپ، كولىگىمەن اپارىپ جاتقىزاتىن. ٴبىر-بىرىمىزدىڭ ۇيىمىزگە ٴجيى باس سۇعاتىنبىز. ولار كوبىندە ٴبىزدىڭ پاتەردە ۇلكەن كىسىلەرگە سالەم بەرىپ، جاعدايىن سۇراپ كوپ كەلەتىن. ەسىك ايقارا اشىق. ەسىمدە، ٴبىزدىڭ ۇيگە ٴبىر سىيلى قوناق كەلەتىن بولدى. كورشىدەگى شىنار اپام كىلەمىنە دەيىن اكەلىپ توسەپ، ٴتۇننىڭ ٴبىر ۋاعىنا دەيىن ۇيىقتاماي قوناق كۇتتى. ٴبىرىنشى قاباتتاعى ساۋلە اپامىز جىلى-جۇمساق تاماعىن انام مەن اكەمنىڭ اۋزىنا توساتىن. بەسىنشى قاباتتا ٴقازىر ەكەۋى دە مارقۇم بولىپ كەتكەن جۇماعازى مەن بيسەن، باقىت، ٴتورتىنشى قاباتتا مالىك پەن گۇلنار، باقىتجان مەن گۇلسارا، نۇرلان مەن جانات، گۇلنار مەن ورىنباسار، ٴبىرىنشى قاباتتا تىنىم دەگەن اياۋلى كورشىلەرىم تۇردى. مەن سول كوپقاباتتى ٴۇيدى 30 جىلدان اسا ۋاقىت قونىس ەتتىم. ٴبىزدىڭ ورتاق پودەزىمىزگە سول ۋاقىتتا قانشاما ادام كەلىپ كەتىپ، ۋاقىتشا تۇرىپ جاتتى. ٴبىراق جوعارىدا اتى اتالعان مەيىرىمدى ادامدار سانامدا عۇمىرلىق داستانداي بولىپ جاتتالىپ، ٴار تاڭىما شۇعىلاسىمەن ساۋلە شاشىپ تۇر.

ال قازىردە «كورشى اقىسى – ٴتاڭىر اقىسى» دەگەن ٴسوزدىڭ ٴمان-ماعىناسى، قادىر-قاسيەتى وزگەرگەندەي. بۇيىردەن قىسقان قيىندىق دەيىن دەسەڭ، قان مايدان بولىپ جاتقان تار زاماندا دا قوڭسىلاس قونعان ۇيدەن حال سۇراسىپ، ٴبىر ٴتىلىم قارا ناندى ٴبولىپ جەپ، قازانى ورتاق، ۋايىم-قايعىسى ٴبىر بولعان. ونى ٴبىز كونەكوز قاريالاردان ەستىپ، كوركەم شىعارمالاردان وقىپ ٴجۇرمىز. كەشەگى كەڭەس ۇكىمەتىمەن ٴومىرى ساباقتاسىپ جاتقان بىزبەن زامانداس ورتا جاستاعى نەمەسە وعان تاياپ قالعان كىسىلەردىڭ كوپشىلىگى كورشى الدىنداعى پارىزى مەن ساۋاپتى ىستەردەن بەيحابار دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. زامانعا ىعىستىرىپ، ادامنىڭ ار-ۇجدانى الدىنداعى ازاماتتىق بەينەسىن استە تومەندەتۋگە بولمايدى. ٴار ادامنىڭ جۇرەگىندە يمان، شاپاعات نۇرى جومارتتىققا، باۋىرمالدىققا جەتەلەسە، قاتالدىق پەن ساراڭدىق ىعىسىپ، مەيىرىمگە جول اشارى انىق. مەيىرىم وركەن جايسا، ەڭ الدىمەن كۇندە كورىپ، ساۋلىق سۇراسىپ، ديدارلاسىپ جۇرگەن كورشىڭمەن نەگە كۇندە بولماسا دا، وقتا-تەكتە جۇزدەسىپ، ەمەن-جارقىن اڭگىمە دۇكەن قۇرماسقا. مەن كەيدە اسىرەسە، كوپقاباتتى ۇيلەردە تۇراتىنداردان ەستيمىن، «ەسىك قاعىپ، جەتى نان كۇلشە تاراتساڭ الماي جاتادى» دەپ. ٴتىپتى، ٴبىر پودەزدە تۇرىپ جاتقان كورشىلەر ٴبىرىنىڭ-بىرى اتىن بىلمەيدى دەگەن-دى. ول اقىلعا سىيمايدى. ادامدى داستارحان تاتۋلاستىرادى، ٴتۇز-دام بىرىكتىرەدى. بابالارىمىز ورتاق قازان اسىپ، سيىرى تۋسا ۋىز كوجە جاساعان، ناۋرىزكوجە پىسىرگەن، كەلىنى بالا كوتەرسە قۇرساق توي جاساپ شاقىرعان. سوندا اۋىزبىرلىكتى ويلاپ، ەڭ ٴبىرىنشى كورشى-كولەمگە قازىنالى داستارحاننان ٴدام تاتقىزعان. قازاقتىڭ بۇرىنعى اتا داستۇرىندەگى جورالعىلاردىڭ بارىندە كورشىنىڭ ەسىمى ارداقتالادى.

سوندىقتان «تاماعىڭمەن ەمەس، قاباعىڭمەن سىيلا» دەگەن ادەمى ٴسوزدى قاپەرگە الىپ، كورشىلەرگە سىي-قۇرمەت كورسەتكەنىمىز ٴجون بولار. ول جۇرەگىمىزدىڭ كەڭدىگىن، مەيىرىمنىڭ مولدىعىن كورسەتىپ جاتادى.

گاۋھار قوجاحمەتوۆا.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي