BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 371.31 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 419.32 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.59
استانا:

كەدەيلىكتەن قۇتىلۋعا قارجىلاي كومەكتىڭ ەش پايداسى جوق – زەرتتەۋ

فوتو: theguardian.com

نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى مەن الەمگە تانىمال ەكونوميستەر كومەك كورسەتۋ ٴۇشىن جۇمسالعان ميللياردتاعان دوللاردىڭ كەدەيلىكپەن كۇرەسۋ ٴۇشىن ەش پايداسى جوق ەكەنىن ايتتى. ولاردىڭ ويىنشا، الدىمەن ماسەلەنىڭ تامىرىن تاۋىپ، سونىمەن كۇرەسۋ كەرەك، دەپ حابارلايدى baq.kz اقپارات اگەنتتىگى the guardian باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ.

ەكونوميست عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى بىرنەشە ونجىلدىقتا قولعا الىنعان دامۋ شارتتارى كوپشىلىك كۇتكەندەي ٴتيىمدى بولىپ شىقپاعان.

بۇگىنگى تاڭدا جاھاندىق كەدەيلىك ماسەلەسى ٴالى شەشىمىن تابار ەمەس. قازىرگى كۇنى الەمدە 4 ميللياردتان استام ادام كۇنىنە 5 اقش دوللاردان كەم قاراجاتقا كۇن كورۋدە. ال اشىعىپ جاتقاندار قاتارى كۇننەن كۇنگە ارتىپ جاتىر. كەيبىر سالالاردا ماڭىزدى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلگەنىمەن، مىڭجىلدىق باستالاردا الدىعا قويىلعان ماقساتتاردىڭ كوبى ورىندالماي جاتىر. ٴتىپتى، 2015 جىلعا دەيىن اتقارىلۋى ٴتيىس بولعان جوسپارلار دا وعان ميللياردتاعان دوللار قارجى جۇمسالعانىنا قاراماستان، ورىندالماعان.

قارجى سالعان ينۆەستورلار اقشالارىنىڭ اسەرىن كورگىسى كەلەتىنى اقيقات. سونىمەن قاتار ولار وزدەرىنىڭ قارجىسى جۇمسالعان جوبالاردىڭ ٴتيىمدى بولعانىن قالايدى. ال ساياساتكەرلەر بولسا، كەرىسىنشە، كومەككە جىبەرىلگەن بيۋدجەتتىڭ قارجىلىق ەسەبىن وتكىزۋمەن عانا شەكتەلگەندى ٴجون سانايدى. وسى رەتتە ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ٴۇشىن جوبالار ٴاۋديتى دەگەن تانىمال تەرمين بار ەكەنىن اتاپ وتۋگە بولادى. «كومەكتىڭ تيىمدىلىگىن» باعالاۋ بۇگىنگى تاڭدا ۇلىبريتانيانىڭ حالىقارالىق دامۋ دەپارتامەنتىندە دە كەڭىنەن قولدانىلىپ كەلەدى. ياعني، بۇل قاي ماسەلەگە باستى نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن شەشۋگە قول ۇشىن بەرە الادى.

كەيبىرەۋلەر دامۋ سالاسىندا قاتتى باقىلاۋ شارالارى كەرەك ەكەنىن ايتىپ جاتىر. مىسالى، مەديسينادا بۇل دارى-دارمەكتەردىڭ تيىمدىلىگى سەكىلدى جوبالار سپەكترىنىڭ اسەرىن باعالاۋدان كورىنەدى.

mit كەدەيلىكپەن كۇرەس زەرتحاناسىنىڭ ەكونوميسى ەستەر ديۋفلو جاقىندا فرانسيانىڭ كومەك كورسەتۋ بيۋدجەتىندە بەلگىلى ٴبىر وزگەرىستەر جاساۋ كەرەكتىگىن، ماكرون بيلىككە كەلگەلى بۇل كورسەتكىشتىڭ تىم قاتتى ارتىپ كەتكەنىن ايتتى.

دەگەنمەن، «تيىمدىلىكتى» باعالاۋدا جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى شارالاردىڭ ناتيجەسى بار جانە ول قىسقامەرزىمدى كەلەدى. ٴبىر قاراعاندا، بۇل ٴتيىمدى ٴارى اقىلعا قونىمدى كورىنەدى. ٴبىراق بۇل كەدەيلىكتىڭ ماكروەكونوميكالىق، ساياسي جانە ينستيتۋسيونالدىفاكتورلارىنا ٴمان بەرمەۋگە اكەلەدى. ياعني، قارجىلىق كومەك ميكرو-ناتيجەگە قول جەتكىزەدى. ٴبىراق بۇل پروبلەمانى تۋدىرعان جۇيەنى ەش وزگەرتە المايدى. ياعني، الدىمەن بىزگە كەدەيلىكتىڭ ٴتۇپ تامىرىمەن كۇرەسىپ، تەڭسىزدىك پەن كليماتتىڭ وزگەرىسى سەكىلدى ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋ كەرەك.

مىسالى، ۇستازدارعا ەڭبەك ونىمدىلىگى ٴۇشىن سىياقى بەرۋ ٴبىلىم بيۋدجەتىنىڭ نە سەبەپتى قىسقارتىلعانىن تۇسىندىرە المايدى. بۇۇ ادام قۇقىقتارى مەن كەدەيلىك تۋرالى بايانداماسىندا الەۋمەتتىك كومەكتىڭ دۇرىس بولىنۋىنە دە ٴمان بەرۋ كەرەكتىگى ايتىلعان. مىسالى، الەۋمەتتىك تۇرعىدا از قامتىلعان قوعام مۇشەلەرىنە قارجىلىق ساۋاتى جوعارى ادامدارعا قاراعاندا كوبىرەك قارجى كەرەك جانە ول قارجى مەملەكەتتىك ٴبىلىم بەرۋگە قولجەتىمدىلىك، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن كەز كەلگەن قىزمەت الۋعا جەڭىلدىك بەرۋمەن ولشەنگەنى ابزال.

سول سەكىلدى، كليماتتىڭ وزگەرۋىنە اكەلگەن قۇرعاقتىقپەن كۇرەسۋ ٴۇشىن سۋ تازالايتىن ٴدارى ويلاپ تابۋ ازدىق ەتەدى. بۇل ەكولوگيالىق توتەنشە جاعداي بولعاندىقتان، وعان مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق ساياساتى قاجەت. ال اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى پروگرەسكە قول جەتكىزۋ ٴۇشىن باي مەملەكەتتەردىڭ ٴىرى وندىرۋشىلەرگە بەرەتىن سۋبسيديالارىن ازايتىپ، الەمدى ازىقپەن قامتۋدا ۇلكەن ٴرول اتقارا الاتىن كىشى فەرمەرلەردىڭ جەرىن ۇلكەيتىپ، سولاردىڭ دامۋىنا جاعداي جاساۋ كەرەك.

سونداي-اق كەدەي جۇمىسشىلاردىڭ تابىسىن كوبەيتۋ ٴۇشىن شاعىن نەسيەلەندىرۋ قىزمەتىن دامىتقان ٴجون. ياعني، كەدەيلىكتەن قۇتىلۋ ٴۇشىن ارا-تۇرا قارجىلاي كومەك كورسەتۋدەن بۇرىن، حالىقتى كەدەيلەندىرۋگە جول بەرمەيتىن، ميلليونداعان ادامعا پايداسى تيەتىن ەڭبەك كودەكسىن جاساعان اناعۇرلىم تيىمدىرەك.

ياعني، كەز كەلگەن سالادا اتقارىلاتىن جۇمىستار وتە كوپ. ٴبىز تيىمدىلىككە ٴمان بەرەتىن بولساق، قىسقامەرزىمدى ميروجوبالارعا ٴمان بەرۋدەن بۇرىن، بىزگە بارلىق مەملەكەتتىك ساياساتتى وزگەرتكەن دۇرىسىراق شەشىم بولادى. بۇل رەتتە كەز كەلگەن مەملەكەتتە ۇلتتىق ستاتيستيكا باسقارمالاراىنىڭ ٴالى قولدانىلماعان كوپتەگەن مالىمەتتەردى سپۋتنيكتەن الىنعان مالىمەتتەرمەن بىرگە ەسكەرە وتىرىپ اناليز جۇرگىزىپ، زەرتتەۋ جاساۋ كەرەك.

اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان: التىناي قۋانىشبەك


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي