BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 327.11 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 386.74 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.34
استانا:

يران قىتاي مەن رەسەيدەن كومەك سۇراپ وتىر

يران سىرتقى ىستەر ٴمينيسترى موحامماد دجاۆاد زاريف رەسەي جانە قىتايعا ساپار شەگىپ، يادرولىق كەلىسىمدى ساقتاپ قالۋ تۋرالى ٴوز ەلىنىڭ ٴوتىنىشىن ٴبىلدىردى. ول بۇگىن ماسكەۋدە وتكەن حالىقارالىق ديپلوماتيالىق كەزدەسۋدە اقش پاكتىدەن شىققان سوڭ، تەگەران يادرولىق باعدارلاماسى تۋرالى كەلىسىمدى ساقتاپ قالۋعا تالپىناتىنىن مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى baq.kz اقپارات اگەنتتىگى cnn باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ.

زاريف تەگەران پاكتىسىن رەسەيلىك ارىپتەسى، سىرتقى ىستەر ٴمينيسترى سەرگەي لاۆروۆپەن تالقىلايدى. بۇل تۋرالى يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك يرنا اقپارات اگەنتتىگى حابارلادى.

ماسكەۋگە دەيىن زاريف پەكينگە جەكسەنبى كۇنى ساپار شەككەن بولاتىن. يراندىق ديپلومات 2015 جىلى جاسالعان تەگەران پاكتىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٴوتتى. ول يران ەلىنىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتى دامۋى مەن يادرولىق قارۋ شىعارۋ ماسەلەسىن توقتاتۋدى كوزدەيدى دەدى.

لاۆروۆ پەن زاريف وسى كەلىسىمنىڭ اقش شىعىپ كەتكەننەن كەيىنگى ساقتالىپ قالۋ مۇمكىندىگىن تالقىلايدى. بۇعان دەيىن ماسكەۋ يران كەلىسىمىن قولدايتىنىن جاريالاعان بولاتىن.

ەسكە سالا كەتەيىك، 8 مامىر كۇنى اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ۆاشينگتوننىڭ تەگەران كەلىسىمىنەن شىعاتىنىن ايتتى. ول باراك وباما قول قويعان كەلىسىمگە «ماعىناسىز» دەپ باعا بەرگەن ەدى. سونداي-اق ترامپ يرانعا قاتىستى جاڭا، جوعارى دەڭگەيدەگى ەكونوميكالىق سانكسيالاردى ەنگىزەمىن دەپ ۋادە بەردى.

ٴبىراق الەمنىڭ وزگە ەلدەرى، گەرمانيا، فرانسيا، بريتانيا 2015 جىلعى كەلىسىمدى ساقتاپ قالعىلارى كەلەتىندەرىن ايتتى. ول كەلىسىم «بىرىككەن جالپىكولەمدى ٴىس جوسپارى» دەگەن اتپەن بەلگىلى.

پەكيندە زاريف قىتايدىڭ سىرتقى ىستەر ٴمينيسترى ۆان ي مىرزامەن كەزدەسىپ، قىتايدىڭ بۇل كەلىسىمدى قولدايتىنىن ايتتى.

«قىتاي وبەكتيۆتى، ادىلەتتى جانە جاۋاپتى پوزيسيانى ۇستانادى. وسى كەلىسىم بويىنشا ٴارى قاراي دا اقش-تان باسقا قول قويعان ەلدەرمەن تىعىز قاتىناستا جۇمىس ىستەي بەرەدى. ويتكەنى، كەلىسىم كوپتىڭ قالاۋىمەن، قيىن جولمەن جۇزەگە اسقان ەدى»، - دەدى ۆان.

2015 جىلعى كەلىسىم بويىنشا يران ۋران بايىتۋ ٴىسىن ازايتىپ، تاۋەلسىز اگەنتتىكتەرگە ۇنەمى ەسەپ بەرىپ وتىرۋعا كەلىستى. سايكەسىنشە، اقش وسى جىلى يرانعا جاريالاعان سانكسيالارىن توقتاتقان.

يران سىرتقى ىستەر ٴمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ابباس اراكچي گەرمانيا، فرانسيا جانە ۇلىبريتانياعا 60 كۇن ىشىندە اتالعان كەلىسىم بويىنشا ناقتى شەشىمدەرىن جاريالاۋدى سۇرادى. ول اتالعان ەۋرووداق ەلدەرىنىڭ يراندى تەگەران پاكتىسى بويىنشا قولدايتىنىنا تەز ارادا كوز جەتكىزگىسى كەلەتىنىن اتاپ ٴوتتى.

15 مامىر كۇنى بريۋسسەلدە زاريف وسى ٴۇش مەملەكەتتىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىمەن رەسمي كەزدەسۋ وتكىزەدى. ياعني، ەرتەڭ تەگەران پاكتىسىنىڭ بولاشاعى تالقىعا تۇسەدى.

ترامپ كەلىسىمنەن شىققان سوڭ، وتكەن اپتادا يران شەنەۋنىكتەرى مەن ساياساتكەرلەرى تەز ارادا يادرولىق باعدارلامانى قايتا جاريالاۋدى ۇسىندى.

«يران اتوم ەنەرگياسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ۇيىمنىڭ پرەزيدەنتىنە ۋران بايىتۋ ٴىسى بويىنشا ەش كەدەرگىسىز ٴىس باستاۋىنا رۇقسات ەتىلدى»، - دەگەن زاريف جۇما كۇنى.

الايدا ەۋروپالىق ەل پرەزيدەنتتەرى تەگەراندى سابىرعا شاقىردى. بريتانيا پرەمەر-مينيسترى تەرەزا مەي يران پرەزيدەنتى حاسان روۋحانيمەن تەلەفون ارقىلى تىلدەسىپ، كەلىسىم بويىنشا قولداۋ تانىتاتىنىن ايتتى.

« ۇلىبريتانيانىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگى جانە يراننىڭ قىزىعۋشىلىعى ٴۇشىن مەي تەگەران پاكتىسىن قولدايدى. روۋحانيمەن سويلەسكەن كەزدە كەلىسىمنىڭ شارتتارىن ۇستاناتىنىن، يراننىڭ دا مىندەتتەرىن ۇمىتپاۋىن اتاپ ٴوتتى»، - دەدى ۇلىبريتانيا ۇكىمەتىنىڭ رەسمي وكىلدەرى.

وسى اڭگىمە بارىسىندا روۋحاني اقش پرەزيدەنتىنىڭ ارەكەتىن «زاڭسىز» جانە «جاۋاپسىز» دەپ باعالاپ، نارازىلىعىن بىلدىرگەنى بەلگىلى بولدى.

اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان التىناي قۋانىشبەك

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي