BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 367.06 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 416.17 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.56
استانا:

باس ساقيناسى تۋرالى نە بىلەمىز؟

فوتو: Medbooking

باس ساقيناسى الەمدەگى بەس ايەلدىڭ بىرەۋىندە كەزدەسەدى جانە مۇگەدەكتىك كورسەتكىشى بويىنشا ەكىنشى ورىن الادى. دەگەنمەن، باس ساقيناسى تۋرالى زەرتتەۋلەر تولىق قارجىلاندىرىلماي كەلەدى، ال كەيبىر ماماندار ونى نەۆرولوگيانىڭ ماڭىزدى سالاسى رەتىندە قاراستىرۋدان باس تارتىپ وتىر، دەپ جازادى baq.kz اقپارات اگەنتتىگى ۆۆس باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ.

باس ساقيناسى – جاي عانا باس اۋرۋى ەمەس. باس اۋىرسا، پاراسەتامول نەمەسە باسقا دا دارىلەرمەن باسۋ مۇمكىندىگى بار. ال باس ساقيناسى اگرەسسيالى تۇردە كەزدەسەدى جانە ادامنىڭ مازاسىن قاشىرادى. گورمون مەن ميدىڭ ٴانومالدى بەلسەندىلىگىنەن باسقا مۇنىڭ ناقتى سەبەپتەرىن نەمەسە تۇراقتى ەم ٴتۇرىن ايتۋ قيىن.

تاعى ٴبىر ايتا كەتەرلىگى، بۇل اۋرۋ ٴتۇرى كوبىنە ايەل ادامداردا كەزدەسەدى. باس ساقيناسى ٴاربىر بەس ايەلدىڭ بىرەۋىندە جانە ون بەس ەركەكتىڭ بىرەۋىندە بار.

باس ساقيناسىنىڭ سەبەپتەرى ٴالى بەلگىسىز. 2018 جىلى ٴساۋىر ايىندا اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەسىندە باس ساقيناسى ەستروگەن دەڭگەيىنىڭ ارتىپ، nhe1 ناتريي كولەمىنىڭ تومەندەۋىنەن بولادى دەگەن بولجام جاسالدى. nhe1 دەڭگەيىنىڭ قالىپتا بولماۋى اۋرۋدى ورشىتەدى.

«زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سۇيەنە وتىرىپ ايەلدەردىڭ باس ساقيناسىنا جيىرەك شالدىعۋىنىڭ سەبەبى جىنىستىق گورمونداردىڭ nhe1 ەكسپرەسسياسىنا اسەرىنەن بولۋى مۇمكىن دەپ ويلايمىز»، - دەيدى عالىم ەميلي گاللوۋەي.

دەگەنمەن، ماسەلە زەرتتەۋ جۇرگىزۋ مەن قارجىلاندىرۋعا كەلىپ تىرەلگەندە، باس ساقيناسىنىڭ باسقا اۋرۋ تۇرلەرىنە قاراعاندا دۇرىس زەرتتەلمەگەنىن بايقاۋ قيىن ەمەس. ەۋروپاداعى بارلىق نەۆرولوگيالىق اۋرۋدى قارجىلاندىرۋ كورسەتكىشىنىڭ قاتارىندا باس ساقيناسى ەڭ تومەنگى ورىندا تۇر. حالقىنىڭ 15%−ىنا جۋىعىندا باس ساقيناسى كەزدەسەتىن اقش−تا بۇل اۋرۋعا 2017 جىلى 30 ميلليون دوللار بولىنگەن. سالىستىرۋ ٴۇشىن ايتا كەتسەك، اقش استماعا 286 ميلليون دوللار، ديابەتكە 1،1 ملرد دوللار قارجى جۇمساعان. ارينە، استما مەن ديابەت ادام ٴومىرى ٴۇشىن ٴقاۋىپتى اۋرۋ ەكەنىن دە ەسكەرۋ كەرەك. دەگەنمەن، بىرىنشىسىنە باس ساقيناسىنان ون ٴۇش ەسە، ەكىنشىسىنە ەلۋ ەسە كوپ قارجى ٴبولىپ وتىرعانىنا ٴمان بەرمەۋگە بولماس.

كوپ جاعدايدا زەرتتەۋدىڭ پايدا بولۋىنا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى باسقا دا زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ تەندەنسياسى اسەر ەتەدى. ٴتىپتى، باس ساقيناسىنا ايەلدەردىڭ كوپ شالدىعاتىنى بەلگىلى بولسا دا، بۇگىنگە دەيىن كوپ زەرتتەۋلەر ەرلەرگە نەمەسە جانۋارلاردىڭ ەركەگىنە جاسالعان.

ايەلدەردىڭ اراسىندا باس ساقيناسىنىڭ ٴجيى كەزدەسەتىنىن دارىگەرلەر دە بىلە تۇرا، بۇعان نازار اۋدارا بەرمەيدى. سونداي−اق بۇل باس ساقيناسى مەن پسيحيكالىق اۋرۋلاردىڭ گەندەرلىك اسسوسياسيالارى مەن تاريحي قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى بولۋى دا مۇمكىن.

تاريحقا كوز جۇگىرتسەك

باس ساقيناسى – ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ەرتە انىقتالعان اۋرۋلاردىڭ ٴبىرى. ب.ز.د 1200 جىلداردان باستاپ ەجەلگى مىسىر جازبالارىندا باس ساقيناسىنا ۇقساس اۋرۋ تۋرالى جازبالار كەزدەسەدى. ال گيپپوكرات باس اۋرۋى كەزىندە كوزدىڭ كورۋى ناشارلاپ، جۇرەك اينيتىنى تۋرالى جازعان. دەگەنمەن، باس ساقيناسىن ەڭ العاش بولىپ ەجەلگى گرەك دارىگەرى ارەتەي كاپپادوكيي اشقان دەپ ايتىلىپ ٴجۇر. ول ەكىنشى عاسىردا باس ساقيناسى تۋرالى ناقتى سيپاتتاما قالدىرعان. ميگرەن تەرمينى لاتىن تىلىندەگى «گەميكرانيا» سوزىنەن اۋدارعاندا باس سۇيەكتىڭ جارتىسى دەگەن ماعىنا بەرەدى.

ەجەلدە باس ساقيناسىنىڭ سەبەپتەرى مەن ونى ەمدەۋ جولدارى نانىم−سەنىمدەرمەن بايلانىستىرىلىپ كەلدى. ٴتىپتى، كەيبىر مەديسينا ماماندارى باس ساقيناسىن ەمدەۋ ٴۇشىن باس سۇيەكتى تەسۋ تۋرالى دا ۇسىنىستار ايتقان. سول ارقىلى ادام جاۋىز رۋحتان تازارادى دەگەن سەنىم بولعان.

باس ساقيناسىمەن ايەلدەردىڭ كوپ اۋىراتىنى ەڭ العاش 19 عاسىردا انىقتالعان. دارىگەرلەر بۇل اۋرۋدى «تومەنگى تاپ وكىلدەرىنە» ٴتان ٴارى بالالى انالاردا ٴجيى كەزدەسەدى دەپ ەسەپتەگەن. ونىڭ سەبەبىن كۇندەلىكتى اۋىر تىرشىلىك، از ۇيقى، بالا ەمىزۋ مەن دۇرىس تاماقتانباۋمەن بايلانىستىرعان. سونىمەن قاتار باس ساقيناسىنىڭ بەلگىسى بار ايەلدەر نەۆروزى باستالعان، اشۋشاڭ ادامدار رەتىندە قابىلدانعان.

«كەيىن كوپ ۋاقىت بويى باس ساقيناسى اقىلدى ەرلەر مەن جوعارى تاپتاعى ايەلدەرگە ٴتان اۋرۋ سانالدى. مۇنداي تاربيە العان ادامداردىڭ جۇيكە جۇيەسى نازىك بولادى دەپ ەسەپتەلگەن. ايەلدەردىڭ ينتەللەكتۋالدى جۇمىسقا بەيىمى تومەن بولعاندىقتان، باس ساقيناسىنا ٴجيى شالدىعادى دەگەن دە بولجامدار بولدى»، - دەيدى رۋتگەرس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الەۋمەتتانۋشىسى دجواننا كەمپنەر.

باس اۋرۋى مەديسيناسىنىڭ اتاسى سانالاتىن امەريكالىق نەۆرولوگ گارولد گ. ۆولف باس ساقيناسىنىڭ ايەلدەر مەن ەر ادامدارداعى كورسەتكىشتەرىنىڭ ايىرماشىلىعى نە سەبەپتى ايتارلىقتاي كوپ ەكەنىن انىقتاۋعا تىرىسقان. ونىڭ ايتۋىنشا، ەرلەردىڭ امبيسياسى باسىم جانە ولار تابىستى كەلەدى، ال ايەلدەر وزدەرىنىڭ تابيعاتىن قابىلداي الماعاندىقتان باس ساقيناسىمەن ٴجيى اۋىرادى.

كەمپنەردىڭ ايتۋىنشا، 20-عاسىردىڭ سوڭىندا باس ساقيناسى اشۋشاڭ ٴۇي شارۋاسىنداعى ايەل ٴسوزىنىڭ سينونيمىنە اينالعان.

باس اۋرۋى مەن پسيحيكانىڭ بايلانىسى بار ما؟

باس اۋرۋىنىڭ ٴورشۋى مەن پسيحيكالىق دەنساۋلىقتىڭ اراسىندا بايلانىس بار ەكەنىن جوققا شىعارا المايمىز. كوپتەگەن زەرتتەۋلەردە دە باس ساقيناسى پسيحيكالىق وزگەرىستەرگە بايلانىستى ەكەنى ايتىلعان. 2016 جىلى جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋگە سەنسەك، باس ساقيناسى بار ادامداردا مازاسىزدىق 2،5 ەسە ٴجيى بولادى. سونىمەن قاتار دەپرەسسياسى بار ادامداردا باس ساقيناسى ٴۇش ەسە ٴجيى كەزدەسەدى. تاعى ٴبىر زەرتتەۋدە باس ساقيناسى بار ٴاربىر التى ادامنىڭ بىرەۋى وز−وزىنە قول جۇمساۋدى قالىپتى جاعداي دەپ قابىلدايتىنى ايتىلعان.

«دەگەنمەن، باس ساقيناسىنىڭ سەبەبى پسيحيكالىق اۋىتقۋلارعا بايلانىستى دەپ ايتۋدىڭ قانشالىقتى دۇرىس ەكەنىن بىلمەيمىز. سەبەبى باس ساقيناسى باسقا دا اۋرۋلارمەن قاتار كەلۋى نەمەسە كەرىسىنشە، باسقا اۋرۋلاردى تۋدىرۋى مۇمكىن»، - دەيدى باس ساقيناسىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى، پروفەسسور مەسسۋد اشينا.

ونىڭ ايتۋىنشا، باس ساقيناسى ناشار پسيحيكالىق دەنساۋلىققا اكەلۋى مۇمكىن.

«باس ساقيناسى قاشان ۇستاپ قالاتىنىن بىلمەيتىن ادامنىڭ ۇنەمى ۇرەيلەنىپ ٴجۇرۋى قالىپتى جاعداي. اسىرەسە، بۇل جۇمىستا جانە وتباسىلىق ومىردە قيىندىق تۋدىراتىن بولسا، جاعداي ٴتىپتى تۇسىنىكتى»، - دەيدى تورونتو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ومىرلىك كۋرس جانە قارتتىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەسمە فۋللەر تومسون.

ول باس ساقيناسى مەن وز-وزىنە قول جۇمساۋدىڭ بايلانىسىن زەرتتەگەن عالىم. ونىڭ ايتۋىنشا، دەپرەسسيا باس ساقيناسى ادامداردىڭ ٴوزىن ٴالسىز ٴارى قورعاۋسىز سەزىنۋىنەن دە پايدا بولۋى مۇمكىن.

باس ساقيناسىنىڭ وتە ٴجيى كەزدەسەتىنىنە قاراماستان، ونىڭ از زارتتەلگەنى تاڭعالدىرادى. «قوعامدا دا، نەۆرولوگيادا دا كوپشىلىگى باس ساقيناسىن زيانى جوق اۋرۋ دەپ ەسەپتەيدى. ارينە، بۇل قاتەرلى ىسىك ەمەس، پاركينسون اۋرۋى ەمەس. ٴبىراق ونىڭ قوعامعا جانە ادامعا اسەرىن بايقاساڭىز، باس ساقيناسىنىڭ وتە ۇلكەن پروبلەما ەكەنىن بىلەر ەدىڭىز»، - دەيدى اشينا.

اريزوناداعى نەۆرولوگيا ەمحاناسىنداعى پروفەسسوردىڭ كومەكشىسى اماال ستارلينگتىڭ ايتۋىنشا، كەيبىر ماماندار باس ساقيناسىن نەۆرولوگياعا جاتقىزادى. دەگەنمەن، ولار بۇل اۋرۋدىڭ تاجىريبەسىن زاڭداستىرىپ، قارجىلاندىرۋدى ارتتىرۋدىڭ قاجەتتىلىك ەكەنىن دالەلدەي الماي كەلەدى.

باس ساقيناسىنىڭ ەمى بار ما؟

ساراپشىلار باس ساقيناسىمەن اۋىراتىن ەمدەلۋشىلەردىڭ ارتىپ جاتقانى مامانداردىڭ وسى سالانى جەتىك ٴبىلۋ قاجەتتىلىگىن تۋدىراتىنىن ايتىپ وتىر.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، باس ساقيناسىنا قارسى erenumab اتتى ينەكسيا بار. ول ايىنا ٴبىر رەت سالىنادى جانە ميداعى رەسەپتورلاردى بلوكتايدى.

«بۇل باسقا اۋرۋعا ەمەس، ٴدال باس ساقيناسىنىڭ ەمىنە ارنالعان. بۇگىندە ونىڭ باس ساقيناسى بار ەمدەلۋشىلەرگە وڭ اسەر ەتىپ جاتقانىن بايقاپ وتىرمىز»، - دەيدى ستارلينگ.

بۇدان باسقا بۇل اۋرۋدى ەمدەۋدىڭ ٴتۇرلى زاماناۋي جولدارى بار. مىسالى، ەلەكترلى، ماگنيتتى پروسەدۋرالار، ميعا ماگنيت ٴيمپۋلسىن جىبەرۋ، ت.ب. دەگەنمەن، ەمشاراعا قاراماستان كەيدە باس ساقيناسى ۇستاپ قالسا، ونىڭ بەلگىلەرىن جۇرەك تالماسىنان اجىراتۋ قيىن. ياعني، باس ساقيناسىن ەمدەۋدى باسقا ورگاندارعا زيان تيگىزبەيتىندەي ەتىپ جۇرگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگى بارى بايقالادى.

اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان التىناي قۋانىشبەك


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي