BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 366.43 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 420.11 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.58
استانا:

انتاركتيدا مۇزى بۇرىنعىدان 3 ەسە تەز ەرىپ جاتىر – عالىمدار

عالىمدار جۇرگىزگەن جاڭا زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە انتاركتيدا مۇزىنىڭ ەرۋ جىلدامدىعى وتە قاتتى ارتىپ جاتقانى جانە 1992 جىلدان بەرى 3 تريلليون توننا مۇز ەرىپ كەتكەنى بەلگىلى بولدى، دەپ حابارلايدى baq.kz اقپارات اگەنتتىگى associated press باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، كليمات وزگەرۋىنىڭ ەڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ ٴبىرى – انتاركتيداداعى مۇزدىڭ ەرۋىنەن پايدا بولعان سۋ كولەمى تەحاس شتاتىن 4 مەتر تەرەڭدىككە دەيىن جابا الادى. ال سۋدىڭ مۇحيتقا قۇيۋىنان ولاردىڭ دەڭگەيى 7،6 ميليمەترگە كوتەرىلىپ جاتىر.

1992-2011 جىلدار ارالىعىندا انتاركتيدادا جىلىنا 84 ملن توننا مۇز ەرىگەن. بۇل كورسەتكىش بۇگىنگى كۇنگە دەيىن شامامەن 76 ميلليارد تونناعا جەتىپ وتىر. nature جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سەنسەك، 2012-2017 جىلدار ارالىعىندا مۇزدىڭ ەرۋ جىلدامدىعى جىلىنا 241 ملرد توننادان ارتقان.

«بۇل – الاڭداتارلىق كورسەتكىش جانە پروسەسس ٴبىز كۇتكەننەن دە جىلدام ٴجۇرىپ جاتىر»، – دەيدى 88 سواۆتوردىڭ ٴبىرى، كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى يزابەللا ۆەليكونيا.

مۇزدىڭ كوپ بولىگى ەرىپ كەتكەن باتىس انتاركتيدا كۇيرەۋ الدىندا تۇر»، دەيدى ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمى يانا دجوۋنينا.

بۇل زەرتتەۋ ناسا مەن ەۋروپا كوسموس اگەنتتىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ جوسپارلانىپ، بىرنەشە جىلدا ٴبىر رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىرادى. عالىمداردىڭ مىندەتى – انتاركتيدا مەن گرەنلاندياداعى مۇزدى جان-جاقتى زەرتتەپ، تولىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ دە باعالاۋعا تۇرارلىق دۇنيە.

«باسقا زەرتتەۋلەرگە قاراعاندا بۇل كوماندا مۇزدىڭ ەرۋىن 24 ٴتۇرلى سيپاتى بويىنشا قاراستىرادى، سونداي-اق ٴوز زەرتتەۋلەرىندە 10-15 سپۋتنيك قولدانادى. تاعى ٴبىر ايتا كەتەرلىگى، عالىمدار جەر جانە اۋا ولشەگىشتەرىن، كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋ قۇرالدارىن دا پايدالانادى»، دەيدى انگلياداعى ليدس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروۆەسسورى، نەگىزگى اۆتورلاردىڭ ٴبىرى ەندريۋ شەپەرد.

ونىڭ ايتۋىنشا، تەك قانا انتاركتيدانىڭ ٴوزى عاسىر سوڭىنا دەيىن مۇحيت دەڭگەيىنىڭ 16 سانتيمەترگە دەيىن كوتەرىلۋىنە اسەر ەتە الادى. سونداي-اق عالىمدار بۇل كورسەتكىشتەردىڭ جاھاندىق كليماتتىڭ وزگەرىسىنە بايلانىستى ەكەنىنە سەنىمدى.

زەرتتەۋدە انتاركتيدانىڭ ەرۋىنە جىلى سۋ اسەر ەتكەنى ايتىلعان، ال سۋ مۇناي، كومىر، تابيعي گازدى جاعۋدان پايدا بولعان جاھاندىق جىلىنۋعا بايلانىستى جىلى جەلدىڭ اسەرىنەن پايدا بولعان. ەرىگەن مۇزداردىڭ 70 پايىزى باتىس انتاركتيداعا تيەسىلى. ال شىعىس انتاركتيدادا 2012 جىلدان بەرى جىلىنا 31 توننا مۇز ەرىگەن. ال 2012 جىلعا دەيىن كەرىسىنشە بۇل ايماقتا مۇز دەڭگەيى ارتقان. دەگەنمەن، عالىمدار شىعىس انتاركتيداداعى جاعداي تۇراقتانادى دەگەن بولجام جاساپ وتىر.

اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان

التىناي قۋانىشبەكقىزى


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي