BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 374.2 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 420.34 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.52
استانا:

الەمدىك باسىلىمدارعا شولۋ. «ۆوستوك-2018» ارقىلى رەسەي باتىسقا قىر كورسەتىپ جاتىر ما؟

11 قىركۇيەك كۇنى رەسەي «ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارىن باستادى. 39 جىلدان بەرگى ەڭ ٴىرى اسكەري شارا 15 قىركۇيەككە دەيىن جالعاسادى. baq.kz اقپارات اگەنتتىگى ادامزات تاريحىنداعى ٴىرى اسكەري ناۋقان رەتىندە باعالانىپ وتىرعان شارا تۋرالى الەمدىك باسىلىمداردا جاريالانعان ماتەريالدارعا شولۋ ۇسىنادى.

the guardian

رەسەي 300 مىڭ اسكەردىڭ قاتىسۋىمەن ەڭ ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلارىن باستادى

ناتو رەسەيدىڭ قىتايمەن بىرىگىپ وتكىزىپ جاتقان «ۆوستوك-2018» جاتتىعۋلارىن ٴىرى ماسشتابتاعى شيەلەنىسكە دايىندىق رەتىندە باعالاپ وتىر.

سەيسەنبى كۇنى اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ باستالعانى تۋرالى رەسەيدىڭ قورعانىس مينيسترلىگى حابارلادى. وعان رەسەيدىڭ 300 مىڭ اسكەرى، 36 مىڭ اسكەري كەمەسى، 80 كەمە، 1000 ۇشاق پەن تىكۇشاق، 3500 قىتاي اسكەرى قاتىسىپ جاتىر.

رەسەيدىڭ قورعانىس مينيسترلىگى اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ العاشقى ساتىسىندا اسكەري كەمە، ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتار تۇسىرىلگەن ۆيدەوجازبا جاريالادى. ال سەيسەنبى كۇنى ۆلاديۆوستوكتا قىتاي پرەزيدەنتى سي سزيپينمەن كەزدەسكەن ۆلاديمير پۋتين وعان «ەكى ەل اراسىندا ساياساتتا دا، قاۋىپسىزدىك پەن قورعانىس سالاسىندا دا سەنىمدى بايلانىس ورناتىلعان»، دەدى. ال سي ٴوز كەزەگىندە ەكى مەملەكەتتىڭ دوستىعى بۇرىنعىدان بەتەر كۇشەيىپ جاتقانىن اتاپ ٴوتتى.

اسكەري جاتتىعۋلار رەسەيدىڭ باتىسپەن قارىم-قاتىناسى ۋشىعىپ، باتىس رەسەي فەدەراسياسىن ۋكراينا مەن سيرياداعى جاعدايعا ارالاستى دەپ ايىپتاعان شيەلەنىستەر تۇسىندا وتكىزىلىپ جاتىر. سول سەبەپتى بۇل جاتتىعۋلاردى باتىس ەلدەرىنە قىر كورسەتۋ رەتىندە باعالاپ جاتقاندار دا بارشىلىق. ال رەسەي اسكەرى بۇل دەمونستراسيانى 1981 جىلى كسرو وتكىزگەن اسكەري ويىندارمەن سالىستىرىپ وتىر. ۆارشاۆا ساياباعىندا وتكەن «زاپاد-81» دەگەن اتپەن تانىمال ول ويىندارعا 100 مىڭنان 150 مىڭعا دەيىن اسكەر قاتىسقان بولاتىن جانە ول كەڭەس داۋىرىندەگى ەڭ ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلار بولعان ەدى. ٴبىراق رەسەيدىڭ قورعانىس ٴمينيسترى سەرگەي شويگۋ بۇل جاتتىعۋلاردىڭ ول شارادان دا ٴىرى ەكەنىن اتاپ ٴوتتى.

«ٴبىر مەزەتتە 36 مىڭ تانك، برونەترانسپورت جانە باسقا دا اسكەري كولىكتىڭ بارىنشا اسكەري ٴارى سوعىس جاعدايىنا جاقىن ورتادا بىرگە قوزعالىپ كەلە جاتقانىن ەلەستەتىپ كورىڭىزدەرشى»، دەدى س.شويگۋ. ونىڭ ايتۋىنشا، اسكەري جاتتىعۋلار توعىز وقۋ پوليگونى مەن بەرينگ تەڭىزى، جاپون تەڭىزى مەن وحوتا تەڭىزىنىڭ ماڭىندا وتكىزىلەدى.

«ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارىن ناتو رەسەيدىڭ ٴىرى شيەلەنىسكە دايىندىعى رەتىندە باعالاپ وتىر. «بۇل ٴبىز بايقاپ وتىرعان جاعداي. ٴبىرشاما ۋاقىت ارالىعىندا رەسەي تاباندىلىق تانىتىپ، قورعانىس بيۋدجەتىن، سونىمەن قاتار ٴوزىنىڭ اسكەري جابدىقتارىن دا ارتتىرىپ جاتىر»، دەدى وتكەن ايدا اليانس وكىلى ديلان ۋايت. ال كرەملدىڭ ٴباسپاسوز حاتشىسى دميتريي پەسكوۆ ونداي الاڭداۋشىلىققا نەگىز جوق ەكەنىن ايتتى. «بۇل وتە ماڭىزدى جاتتىعۋلار. سونداي-اق «ۆوستوك-2018» قورعانىس كۇشتەرىنىڭ جىل سايىنعى جۇمىسىنىڭ ٴبىر بولىگى عانا»، دەدى ول.

ايتا كەتۋ كەرەك، سوڭعى جىلدارى ماسكەۋ كاۆكاز، پريبالتيكا مەن اركتيكادا ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلار سانىن ارتتىردى. بۇعان دەيىن رەسەي «ۆوستوك-2014» اسكەري جاتتىعۋلارىن وتكىزگەن بولاتىن جانە وعان 155 مىڭ اسكەر قاتىسقان ەدى. سونىمەن قاتار ماسكەۋ شىعىس ەۋروپاداعى بىلتىرعى «زاپاد-2017» جاتتىعۋلارىنا 12 700 اسكەردىڭ قاتىسقانىن مالىمدەگەن بولاتىن. ٴبىراق ۋكراينا مەن تاعى بىرنەشە مەملەكەت اسكەردىڭ ناقتى سانى ودان دا كوپ بولعانىن ايتتى.

al jazeera

ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلار قارساڭىندا سي مەن پۋتين كەزدەستى

رەسەي ٴوز اسكەرىنەن بولەك شىعىس سىبىردەگى قىتاي اسكەرىنىڭ قاتىسۋىمەن سوڭعى قىرىق جىلداعى ەڭ ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلارىن باستادى. سونىمەن قاتار باتىس پەن رەسەي اراسىنداعى شيەلەنىس كەڭەس وداعىنان بەرى ەڭ جوعارى دەڭگەيگە جەتكەندىكتەن، ناتو بۇل اسكەري ويىنداردى ٴوزىنىڭ باقىلاۋىندا ۇستايتىنىن ەسكەرتتى.

رەسەي قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، بۇل اسكەري ويىنداردىڭ ماقساتى – قورعانىس كۇشتەرىنىڭ الىس جولعا دايىندىعىن، جاياۋ اسكەر مەن تەڭىز كۇشتەرىنىڭ اراسىنداعى بايلانىستى تەكسەرۋ، باقىلاۋ جانە باسقارۋ شارالارىن جەتىلدىرۋ. «ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارى بىرنەشە ساتىدا وتكىزىلەتىن بولادى. سونداي-اق رەسەي اسكەري جاتتىعۋلارعا قاتىسىپ جاتقان 24 تىكۇشاق پەن التى ۇشاقتىڭ قىتايعا تيەسىلى ەكەنىن حابارلادى. ال بەيجىڭ ماسكەۋدىڭ شىعىسىنا قاراي 5 مىڭ كيلومەتر جەرگە ٴوزىنىڭ 3200 اسكەرىن جىبەرگەنىن ايتتى.

ناتو مەن ازيا-تىنىق مۇحيتى وڭىرىندە ٴىرى اسكەرى بار امەريكا قۇراما شتاتتارى اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ بارىسىن مۇقيات قاداعالايتىنىن مالىمدەدى. سونداي-اق جاپونيا، سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك كورەيا دا «ۆوستوك-2018» شاراسىن نازاردا ۇستايتىن بولادى دەگەن بولجام بار.

«ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارى باستالاتىن كەزدە رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين مەن قىتاي باسشىسى سي سزينپين ۆلاديۆوستوكتاعى شىعىس ەكونوميكالىق فورۋم اياسىندا كەزدەسۋ وتكىزدى. ۆلاديۆوستوكتاعى ٴۇش كۇندىك كەزدەسۋگە رەسەي، قىتاي، جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا باسشىلارى، سونداي-اق 60 مەملەكەتتەن كەلگەن 5 مىڭ دەلەگات قاتىسىپ جاتىر.

ەكى مەملەكەت ٴباسشىلارىنىڭ ٴۇشىنشى كەزدەسۋى اقش پەن قىتايدىڭ ساۋدا سوعىسى مەن رەسەيگە قارسى اقش سانكسيالارىنىڭ ٴورشىپ تۇرعان تۇسىندا وتكىزىلدى. «روسسيا ۆ گلوبالنىح دەلاح» گازەتىنىڭ رەداكتورى فەدور لۋكيانوۆتىىڭ ايتۋىنشا، ماسكەۋ مەن بەيجىڭنىڭ جاقىنداي ٴتۇسۋىن اقش ارەكەتتەرىنە بەرىلگەن تىكەلەي جاۋاپ رەتىندە باعالاۋعا بولادى. «بۇل اسكەري جاتتىعۋلار رەسەي مەن قىتاي قارىم-قاتىناسىنىڭ دامي بەرەتىنىن كورسەتتى. سونىمەن قاتار ەكى مەملەكەتتىڭ دە امەريكا قۇراما شتاتتارىنا قارسى ەكەنىن دە ەسكەرۋ كەرەك. بۇل رەتتە رەسەي-قىتاي قارىم-قاتىناسىنىڭ دامي تۇسۋىنە دونالد ترامپتىڭ تىكەلەي اسەرى بار دەپ ايتا الامىز»، دەدى لۋكيانوۆ. سونداي-اق رەسەي اسكەرىنىڭ بۇرىنعى پولكوۆنيگى جانە ماسكەۋدەگى كارنەگي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى دميتريي ترەنين دە بۇل ويمەن كەلىسەتىنىن ايتتى.

«رەسەي « ۆوستوك-2018» ارقىلى اقش-قا مەملەكەتتى ٴوزىنىڭ جاۋى كورەتىنىن، قىتايدى الەۋەتتى وداقتاسى سانايتىنىن ايتىپ حابارلاما جىبەرىپ جاتىر دەۋگە دە بولادى»، - دەپ جازدى ترەنين.

سارسەنبى كۇنى اسەري جاتتىعۋلار بارىسىندا زەنيتتى تەحنولوگيالار قاتىستىرىلدى. ال ەڭ نەگىزگى شارا بەيسەنبى كۇنى وتكىزىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.

voa

ساراپشىلار: «ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارىنان كۇدىكتەنۋ كەرەك پە؟

رەسەي مەن قىتايدىڭ اسكەرلەرى بىرىگىپ تاريحتاعى ەڭ ٴىرى اسەري جاتتىعۋلاردى باستاۋ ٴۇشىن شىعىس سىبىرگە اتتانعان كۇنى ەكى مەملەكەت باسشىلارى ۆلاديۆوستوكتا كەزدەسۋ وتكىزدى. ٴبىر اپتاعا سوزىلاتىن جانە قىتاي مەن موڭعول اسكەرلەرى قاتىسىپ جاتقان اسكەري شارا ماسكەۋ مەن باتىس اراسىنداعى جاعدايدىڭ ۋشىعىپ تۇرعان تۇسىندا وتكىزىلىپ جاتىر.

قىتايدان اسكەري جاتتىعۋلارعا تەك 3200 اسكەر مەن 900 قارۋ اكەلىنگەن. ياعني، از عانا كورسەتكىش بولعانىمەن، بۇل ەۋروپا مەن امەريكا قۇراما شتاتتارىن الاڭداتۋعا سەبەپ بولىپ وتىر.

«رەسەي ۆاشينگتونعا ەسكەرتۋ جىبەرىپ جاتىر. ەگەر اقش ٴوزىنىڭ بۇگىنگى بەتىنەن قايتپاسا، رەسەيگە قىسىم كورسەتىپ، سانكسيالارىن ازايتپايتىن بولسا، رەسەي امەريكانىڭ xxi عاسىرداعى جالعىز ستراتەگيالىق باسەكەلەسى − قىتايمەن قارىم-قاتىناسىن بۇرىنعىدان بەتەر كۇشەيتەتىن بولادى»، دەدى the associated press باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا ماسكەۋدەگى كارنەگي ينستيتۋتىنىڭ «ازيا-تىنىق مۇحيتى وڭىرىندەگى رەسەي» باعدارلاماسىنىڭ جەتەكشىسى الەكساندر گابۋەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى تاڭدا رەسەي مەن قىتاي ٴبىر-بىرىن اسكەري ٴقاۋىپ توندىرەتىن مەملەكەت رەتىندە قاراستىرمايدى.

دەگەنمەن، كەيبىر ساراپشىلار «ۆوستوك-2018» اسكەر جاتتىعۋلارىنا قاتىسىپ جاتقان اسكەر تۋرالى اقپاراتتاردىڭ اشىقتىعىنا جانە قىتايدىڭ جاتتىعۋلارىنعا قاتىسۋىنىڭ ساياسي مانىنە كەلىسپەيتىنىن ايتتى.

«اسكەري جاتتىعۋلاعا قاتىسىپ جاتقان اسكەر مەن تەحنيكا سانى تازا وتىرىك. بۇل ستاتيستيكالىق وتىرىك. رەسەي اسكەرىنىڭ باس شتابى جاتتىعۋلارعا ٴار بولىمنەن سارالاپ، ٴبىر-بىر جاساق جىبەرگەن بولۋى مۇمكىن. ياعني، ەگەر بريگادادان ٴبىر باتالون كەتسە، جاتتىعۋعا ٴبىر بريگادا تولىعىمەن كەتتى دەپ اقپارات ۇسىنىلعان بولۋى مۇمكىن. بۇل ساندار تولىعىمەن ويدان قۇراستىرىلماعان، دەگەنمەن، نەگىزىندە قازىرگى ايتىلعان كورسەتكىشتەن اسكەر مەن تەحنيكا سانى اناعۇرلىم ازىراق»، دەيدى ۆاشينگتون ينستيتۋتىنىڭ رەسەي مەن ەۋرازياداعى قاۋىپسىزدىك جانە قورعانىس بويىنشا ساراپشىسى مايكل كوفمان. «نەگىزىنەن، ناقتى سان فاكتىدەن كەيىن اتالادى. مىسالى، « ۆوستوك-2014 » كەزىندە ولار 100 مىڭ قاتىسۋشى بولعانىن ايتىپ، بۇل ساننىڭ اسەرى از بولار دەگەن ويمەن كەيىن رەسمي مالىمەت بويىنشا قاتىسۋشالىردىڭ ناقتى سانى 155 مىڭ بولعانىن مالىمدەگەن ەدى»، دەيدى ول.

اسكەر سانىن ەسەپتەۋدىڭ ادىستەرىنىڭ ارتۇرلىلىگى دە ناقتى ساندى الۋعا قيىندىق تۋدىرادى.

«جاتتىعۋلاردىڭ قانشالىقتى ٴىرى ەكەنىن الدىن الا ايتۋ قيىن»، دەيدى ارلينگتونداعى cna ساراپشىلار ورتالىعىنىڭ مامانى دجەففري ەدموندس. رەسەيدەگى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى، سرۋ-دىڭ اسكەري ساراپشىسى ەدموندستىڭ ايتۋىنشا، كەيبىر بولىمدەر ٴبىر عانا كوماندا جىبەرگەنىمەن، كەيبىرى اسكەري-ازاماتتىق رەزەرۆتى قولدانعان بولۋى مۇمكىن.

«جاتتىعۋلارعا باتىستا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن باسقا اسكەري بولىمدەر دە جىبەرىلگەن بولۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى اركىم ٴارتۇرلى سان ايتاتىن بولادى»، دەيدى ول.

ناقتى سانى انىق بولماسا دا، اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ ماقساتى ايقىن. ٴتىپتى، ناتو-نىڭ ٴوزى «ۆوستوك-2018» جاتتىعۋىن «ٴىرى ماسشتابتاعى شيەلەنىسكە دايىندىق» رەتىندە سىنعا الدى. سونداي-اق كوپتەگەن ساراپشىلار دا بۇل شارانى جاھاندىق مايدانعا العاشقى دايىندىق رەتىندە باعالاپ وتىر. «بۇل اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ ماقساتى – راسىمەن رەسەيدىڭ ٴىرى ماسشتابتاعى شيەلەنىسكە قاۋقارىن تەكسەرۋ. ونىڭ ىشىندە يادرولىق قۇرامى دا بار. سونىمەن قاتار اسكەري جاتتىعۋ رەسەيدىڭ بارلىق اسكەر ساياسي جۇيەسىنە دە سترەسس-تەكسەرىس بولادى. سەبەبى سوعىس جاعدايىندا ازاماتتىق-اسكەري بيلىكتىڭ دە قالاي ارەكەت ەتەتىنى وسى جاتتىعۋلار بارىسىندا ايقىندالاتىن بولادى»، دەيدى كوفمان.

ايتا كەتۋ كەرەك، جاقىندا ۋكراينا، اقش پەن ناتو-نىڭ 2200 اسكەرى ۋكراينانىڭ باتىسىندا جاتتىعۋ وتكىزگەن بولاتىن.

«الىس شىعىس رەسەيدىڭ باسقا دا اسكەري وڭىرلەرىنە قاراعاندا ەرەكشە. سەبەبى ول رەسەيلىك ينفراقۇرىلىمنان جانە ەلدى مەكەندەردەن وتە الىس ورنالاسقان. بۇل جاتتىعۋ بارىسىندا اتالعان ٴوڭىردىڭ كۇرەس جاعدايىنا دايىندىعى مەن لايىقتىعى تەكسەرىلەتىن بولادى. سونداي-اق ٴىرى قاقتىعىستار بولا قالعان جاعدايدا ورتالىق اسكەري وكرۋگ وسى ٴوڭىردى كۇشەيتۋ ارقىلى ارەكەت ەتە الۋ-الماۋ مۇمكىندىگىنە دە كوز جەتكىزەتىن بولادى. رەسەيدەگى قاۋىپسىزدىك تۋرالى اڭگىمەلەردىڭ كوپ بولىگى ەۋروپاعا باعىتتالعانىمەن، اقش جوبالىق كۇشتەرىنىڭ كوبى ازيا-تىنىق مۇحيتى وڭىرىندە ورنالاسقان»، دەيدى كوفمان.

تاعى ٴبىر ايتا كەتەرلىگى، رەسەي مەن قىتاي سوڭعى جىلدارى اسكەري بايلانىستارىن ارتتىرىپ، جىل سايىن شاعىن اسكەري جاتتىعۋلار وتكىزىپ كەلەدى. كەيبىر ساراپشىلار قىتايدىڭ از عانا اسكەرى جاتتىعۋلارعا ەكى مەملەكەتتىڭ اسكەري بايلانىسىن كورسەتۋ ٴۇشىن عانا فورمالدى تۇردە قاتىسىپ جاتىر دەگەن پىكىر ٴبىلدىردى،

«قىتاي كەز كەلگەن اسكەري وداق پەن مىندەتتەردەن وڭاي باس تارتادى. سوعان قاراماستان بەيجىڭ كەيبىر اسكەري بايلانىستارعا قارسى بولماي، رەسەيمەن بەلگىلى ٴبىر دەڭگەيدە اسكەري بايلانىستى نىعايتۋعا بەكىنىپ وتىر»، دەيدى رەسەيلىك اسكەري ساراپشى الەكساندر گولس.

ەدموندستىڭ ايتۋىنشا، «ۆوستوك-2018» رەسەيدىڭ ٴوز قارۋلى كۇشتەرىن مودەرنيزاسيالاۋعا قاتىستى ارەكەتتەرىنىڭ ٴبىرى بولۋى مۇمكىن.

«اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ قانشالىقتى ٴىرى بولاتىنىن جاريالاۋ – باتىسقا قارسى ادەيى ايتىلعان بولۋى مۇمكىن. ال شىن مانىندە بۇل ستاندارتتى اسكەري قىزمەتتەردىڭ ٴبىرى شىعار»، دەيدى ول.

كوفمان دا قىتايدىڭ اسكەري جاتتىعۋلارعا قاتىسۋى وڭىرلىك قاجەتتىلىككە ەمەس، ازداعان كولەمدە گەوساياسي جاعدايدىڭ ۋشىعۋىنا عانا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن دەيدى.

«رەسەيدىڭ اقش-قا قارسى قىتايمەن كۇش بىرىكتىرگىسى كەلەتىنىن ەسكەرسەك، قىتايدى اسكەري جاتتىعۋلارعا قاتىسۋعا شاقىرۋ – ەڭ ۇتىمدى شەشىم بولار ەدى. ەگەر ولاي بولماسا، قىتاي دا بۇل اسكەري جاتتىعۋلارعا كۇدىكپەن قاراپ، وزدەرىنە دە قاتىسى بار ماسەلە رەتىندە قاراستىراتىن ەدى. ال بۇل جاعدايدا ەكى تاراپ تا امەريكا قۇراما شتاتتارىنا بەلگى بەرىپ، وزدەرىنىڭ اسكەري بايلانىستارىنىڭ ارتىپ جاتقانىن عانا ەمەس، ٴدال اقش-تىڭ ەكى مەملەكەتكە دەگەن كوزقاراسى ولاردى ودان سايىن بىرىكتىرىپ جاتقانىن ەسكەرتىپ جاتىر. ياعني، بىرىگىپ وتكىزىلىپ جاتقان اسكەري جاتتىعۋلار اسكەري اليانس ۇرۋدىڭ بەلگىسى بولماسا دا، بۇل قوسىمشا ارەكەت»، دەيدى كوفمان voa باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا.

جاڭالىقتاردان كورىپ وتىرعانىمىزداي، «ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارىنا سۋ-34 جانە سۋ-35 يسترەبيتەلدەرى، ت-80 جانە ت-90 تانكتەرى، «يسكاندەر» يادرولىق راكەتاسى قاتىستىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار اسكرەي جاتتىعۋلارعا سيريادا قولدانىلعان فرەگاتتار دا قاتىسادى دەپ جوسپارلانعان.

وتكەن اپتادا رەسەي جەرورتا تەڭىزىندە دە اسكەري جاتتىعۋلار وتكىزگەن بولاتىن. وعان 25 اسكەري كەمە مەن 30 ۇشاق قاتىستى.

رەسەيدىڭ «ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارى تۋرالى مالىمدەمەسىنەن كەيىن ناتو ماسكەۋگە رەسمي وكىلدەرىن جىبەرىپ، باقىلاۋ جۇرگىزۋگە قاتىستى شاقىرتۋىنا دا ۇزاق ۋاقىتتان كەيىن جاۋاپ بەرگەن بولاتىن.

new york times

رەسەيدەگى ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلار: 300 مىڭ اسكەر، 900 تانك

كرەمل جاھانداعى حالىقارالىق كليماتتىڭ شيەلەنىسىپ جاتقانىنا بايلانىستى رەسەيدىڭ ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلار وتكىزىپ جاتقانىن حابارلادى. ٴتىپتى، رەسەيدىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا اتى اتالماعان قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ شەنەۋنىكتەرى بۇل شارانى تاريحتاعى ەڭ ٴىرى اسكەري شارالاردىڭ ٴبىرى رەتىندە اتاپتى.

رەسەيدىڭ اسكەري جاتتىعۋلارى قىتاي مەن موڭعوليا شەكاراسىندا ٴوتىپ جاتىر. بۇل اسكەري جاتتىعۋلارعا سول سەبەپتى دە بولار، وسى ەكى مەملەكەت تە اسكەر جىبەرگەن. بۇرىندارى رەسەيدىڭ كەز كەلگەن شارالارىنا كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا بولعان مەملەكەتتەر عانا قاتىساتىن ەدى. ال ەندى اسكەري جاتتىعۋلارعا قىتايدىڭ اسكەر مەن تەحنيكا جىبەرۋى كەڭەس زامانىنان بەرگى قالىپتاسقان جاعدايدى وزگەرتكەندەي بولدى. سەبەبى ونداعان جىلدار بويى قىزىل اسكەر تەك قىتايعا قارسى جاتتىعۋ وتكىزىپ، ٴتىپتى، شەكارادا دا ٴتۇرلى شيەلەنىستى جاعدايلارعا تاپ بولىپ جاتاتىن ەدى. 1989 جىلى كەڭەس كوشباسشىسى ميحايل سەرگەەۆيچ گورباچەۆ بەيجىڭگە بارعانعا دەيىن ەكى مەملەكەت بىر-بىرىنە قاتتى قارسىلاس بولدى.

ال ەندى ۆلاديمير پۋتين باتىسپەن جاعداي ۋشىققان سوڭ قىتايمەن بايلانىستى كۇشەيتە باستادى. ٴتىپتى، اسكەري جاتتىعۋلار باستالعان كۇنى وتكىزىلگەن ٴباسپاسوز بريفينگىندە كرەملدىڭ ٴباسپاسوز حاتشىسى دميتريي پەسكوۆ «بۇگىنگى جاھاندىق جاعدايدا، اسىرەسە، بىزگە قاتىستى اگرەسسيالى ٴارى قىرىن قاباقتى جاعداي كەزىندە مەملەكەتتىڭ قورعانا ٴبىلۋى ەشقانداي اقتالۋدى قاجەت ەتپەيدى»، دەدى. ال قورعانىس ٴمينيسترى سەرگەي شويگۋ رەسەيلىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ جازعاندارىن قايتالاپ، بۇل اسكەري جاتتىعۋلار 1981 جىلدان بەرگى ەڭ ٴىرى شارا بولاتىنىن ايتتى.

«زاپاد» اسكەري جاتتىعۋلارى سوڭعى رەت 2017 جىلى قىركۇيەكتە بەلارۋس ەلىمەن بىرىگىپ وتكىزىلدى. دەگەنمەن، رەسەي باتىستا ناتو-مەن تۇىسكەنىمەن، شىعىستا جاۋى نەمەسە انىق قارسىلاسى جوق. كەرىسىنشە، بۇل جەر مەملەكەتتىڭ قىتايمەن تىعىز بايلانىسىن كورسەتەتىن ورىنعا اينالدى. كارنەگي ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى الەكساندر گابۋەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇرىندارى قىتاي وسىنداي جاتتىعۋلار كەزىندە ٴقاۋىپ رەتىندە باعالانعانىمەن، ٴقازىر جاتتىعۋلارعا قاتىسۋعا شاقىرتۋ العان. «بۇل بۇرىندارى بولماعان جاعداي. ٴبىراق قىتاي اسكەرى تەك شەكاراداعى سۋگولە وقۋ پوليگونىندا عانا ارەكەت ەتۋمەن شەكتەلگەن بولۋى مۇمكىن. ال باسقا جەردە رەسەي قىتايمەن قاقتىعىستارعا دايىندالۋعا مۇمكىندىك الادى. سەبەبى رەسەي اسكەرى توتەنشە جاعدايلارعا جوسپار دايىندامايتىنداي اڭعال بولماۋلارى كەرەك. رەسەيدىڭ قىتايمەن جاعدايى كەز كەلگەن ۋاقىتتا ۋشىعىپ كەتۋى مۇمكىن»، دەيدى ول.

news.com.au

رەسەيدە سوڭعى 40 جىلداعى ەڭ ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلار وتكىزىلىپ جاتىر

رەسەي قىتايدىڭ قاتىسۋىمەن سوڭعى 40 جىلداعى ەڭ ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلارىن وتكىزىپ جاتىر. بۇل باتىستىڭ رەسەيدى وڭىرلەرىندەگى جاعدايعا ارالاسىپ، ۋكراينا مەن سيرياداعى شيەلەنىسكە قاتىستى ايىپتاۋلارىنا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.

گەنەرال-لەيتەنانت يۆان بۋۆالسەۆ بۇل اسكەري شارانى «اسكەري ارەكەتتەردىڭ ميتينگى» دەپ باعالاپ، ونىڭ ەڭ ٴىرى شارالاردىڭ ٴبىرى بولاتىنىن ايتتى.

امەريكا قۇراما شتاتتارى باستاعان باتىس مەملەكەتتەرى رەسەيدىڭ بۇل جاتتىعۋلارىن مىنەپ جاتقانىمەن، رەسەي ٴوز تاراپىنان كۇماندى ويلاردى ارىلتۋ ٴۇشىن ەشقانداي ارەكەت تە، مالىمدەمە دە جاسامادى.

ال اقش-ىڭ قورعانىس ٴمينيسترى دجيم ماتتيس اسكەري جاتتىعۋلارعا قىتايدىڭ قاتىسىپ جاتقانىنا الاڭداپ، بولاشاقتا رەسەي مەن قىتايدىڭ اسكەري بايلانىستارى ارتا تۇسەدى دەۋگە نەگىز جوق ەكەنىن ايتىپ وتىر.

deutsche welle

رەسەيدىڭ اسكەري جاتتىعۋلارى ەۋروپانى الاڭداتپادى

ەۋروپانىڭ حالىقارالىق قاتىناستار كەڭەسى (ecfr) مەن نەمىس باقىلاۋشىلارى رەسەي وتكىزىپ جاتقان «ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارى تۋرالى اقپاراتقا تاڭعالمادى. سەبەبى رەسەيدىڭ اسكەرى جىل سايىن بەلگىلى ٴبىر ستراتەگيالىق باعىتتا جاتتىعۋلار جاساپ وتىرادى. «بۇل جەردە جاتتىعۋلاردىڭ باتىستا نەمەسە شىعىستا وتكىزىلىپ جاتقانى دا ماڭىزدى ەمەس»، دەيدى ساراپشى گۋستاۆ گرەسسەل.

حالىقارالىق قاتىناستار بويىنشا گەرمان كەڭەسىنىڭ (dgap) ساراپشىسى سارا پاگۋنگ تا اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ ماسشتابى تۋرالى اقپارات تا الاڭداۋعا نەگىز ەمەس ەكەنىن ايتتى. «شىعىستاعى اسكەري جاتتىعۋلار باتىستاعىعا قاراعاندا ۇنەمى ۇلكەن كولەمدە بولادى. سەبەبى ۆەنا قۇجاتى باتىستاعى اسكەري جاتتىعۋ شارالارىن شەكتەي الادى، ال شىعىستا ونداي جاعداي جوق»، دەيدى ول.

وبسە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قارۋلى كۇشتەرى تۋرالى ۆەنا كەلىسىمى قۇجاتى 1990 جىلى قابىلدانىپ، 2011 جىلى قايتا قاراستىرىلعان.

دەگەنمەن، پاگۋنگ اتتى ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، بيىلعى اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ كولەمى وپەراسيانىڭ ماقساتىنا دا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. «قانشا اسكەردىڭ قاتىساتىنىن ەسكەرسەك، رەسەي الەمدىك سوعىسقا دايىندالىپ جاتىر دەۋگە بولادى»، دەيدى ول. سونىمەن قاتار ساراپشىلار اسكەري جاتتىعۋلارعا از دا بولسا، قىتاي اسكەرلەرىنىڭ قاتىساتىنىن دا ٴارتۇرلى باعالاپ جاتىر. ايتا كەتۋ كەرەك، 2003 جىلدان بەرى رەسەي مەن قىتاي 30 بىرلەسكەن جاتتىعۋ وتكىزگەن. ٴبىراق ستراتەگيالىق دەڭگەيدە «ۆوستوك-2018» اياسىندا ٴبىرىنشى رەت بىرىگىپ جاتىر. گۋستاۆ گرەسسەل اتتى ساراپشى قىتايدىڭ زاماناۋي تەحنيكاسى كوپ بولعانىمەن، وفيسەرلەردى دايىنداۋ، ارەكەتتەردى ۇيىمداستىرۋ مەن اسكەردى باسقارۋ تۇرعىسىنان رەسەيدەن ارتتا ەكەنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، رەسەي مەن قىتايدىڭ اسكەري بايلانىسى اقش ٴۇشىن «قورقىنىشتى تۇسكە» تەڭ. «رەسەي ٴۇشىن قىتاي ستراتەگيالىق قارسىلاس ەمەس. رەسەي ٴۇشىن باتىس ۇنەمى ستراتەگيالىق قارسىلاس بولىپ قالا بەرەدى»، دەدى ول.

cnbc news

پەنتاگون رەسەي اسكەري جاتتىعۋلارىن قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋدا

وسى اپتادا رەسەيدە ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلار وتكىزىلىپ جاتىر. اقش ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمەتى اسكەري جاتتىعۋلاردى قاتاڭ نازاردا ۇستايتىنىن مالىمدەدى.

ٴبىر ايتا كەتەرلىگى، «ۆوستوك-2018» اسكەري ويىندارىنىڭ قۇنى تۋرالى ەشقانداي اقپارات جوق. ٴباسپاسوز كونفەرەنسياسىندا جۋرناليستەردىڭ «الەۋمەتتىك شىعىندارعا قاتىستى تالاپتار ارتىپ جاتقان كەزەڭدە اسكەري جاتتىعۋ ٴوز ٴوزىن اقتايدى ما؟» دەگەن سۇراعىنا كرەملدىڭ ٴباسپاسوز حاتشىسى دميتريي پەسكوۆ اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ وتە قاجەت ەكەنىن ايتتى. ال ساراپشىلار رەسەي بۇل ويىندارعا قانشا قاراجات كەتىرسە دە، ۇلكەن اسكەري كۇش رەتىندەگى وبرازىن ساقتاپ قالۋ ٴۇشىن تارتىنىپ قالمايتىنىن ايتۋدا.

كيلا ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ساياسات بويىنشا ساراپشى مەتتيۋ ۆايمان cnbc باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا بۇل جاتتىعۋلاردىڭ رەسەي ٴۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. «رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين ۇلتتىق كۇشى مەن قارۋلى كۇشتەرىن الەمگە كورسەتىپ، مەملەكەتتىڭ وبرازىن ساقتاپ قالعىسى كەلەدى»، دەيدى ول.

abc news

رەسەي اسكەري ويىندار ارقىلى اقش-قا ەسكەرتۋ جاساۋدا

رەسەيدە وتكىزىلىپ جاتقان «ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارىنا قاتىستى ساراپشىلار پىكىرى ٴارتۇرلى. ولاردىڭ كوپشىلىگى اقش رەسەيگە قىسىمدى ارتتىرىپ جاتقاندىقتان، رەسەي فەدەراسياسى اسكەري جاتتىعۋلار ارقىلى باتىسقا ەسكەرتۋ جاساپ جاتقانىن ايتىپ جاتىر. سونىمەن قاتار كەيبىر ساراپشىلار اسكەري جاتتىعۋلار اقش سانكسياسىنا بەرىلگەن جاۋاپ رەتىندە دە باعالاۋدا.

ال اقش-تىڭ قورعانىس ٴمينيسترى دجيم ماتتيس رەسەي مەن قىتايدىڭ وداعىنا الاڭداۋ كەرەك پە دەگەن سۇراققا «رەسەي مەن قىتايدىڭ بايلانىسى ۇزاق مەرزىمگە بارادى دەپ ويلامايمىن»، دەپ جاۋاپ بەردى. ال اسكەري ساراپشى ٴارى قىتاي اسكەرىنىڭ پولكوۆنيگى يۋە گان ەكى مەملەكەت اقش-قا قارسى كۇرەسۋ ٴۇشىن بىرىگىپ جاتقانىن ايتتى.

ناتو-نىڭ ٴباسپاسوز حاتشىسى وانا لۋنگەسكۋ قورعانىس بيۋدجەتى مەن اسكەري جاعدايىن جاقسارتۋعا تالپىنىپ جۇرگەن رەسەيدىڭ ٴىرى اسكەري جاتتىعۋلار جاساۋى كۇتپەگەن جاعداي ەمەس ەكەنىن ايتتى.

nbc news

رەسەيدەگى «ۆوستوك-2018» راسىمەن ەڭ ٴىرى اسكەري جاتتىعۋ ما؟

رەسەيدە 11 قىركۇيەك كۇنى باستالعان «ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارى سوڭعى 40 جىلداعى ەڭ ٴىرى اسكەري شارالاردىڭ ٴبىرى رەتىندە ٴجيى ايتىلىپ جاتىر. دەگەنمەن، كوپتەگەن ساراپشىلار كرەملدىڭ بۇل سوزىنە كۇمان كەلتىرىپ تە ۇلگەردى. ساراپشىلاردىڭ كەيبىرى كرەمل جاتتىعۋلاردىڭ ماسشتابىن اسىرا سىلتەپ باعالاپ جىبەرگەنىنە سەنىمدى ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى. «اسكەري جاتتىعۋلارداعىى تەحنيكانىڭ ٴوزى جاڭا ەمەس، ەسكى، ٴتىپتى، بۇزىلعان بولۋى مۇمكىن. ياعني، رەسەي ۇسىنعان ساندار اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ ناقتى كورسەتكىشى ەمەس»، دەيدى ولار.

«ۆلاديمير پۋتين سوڭعى ونداعان جىلدا رەسەيدى ۇلى دەرجاۆا رەتىندە مويىنداتىپ، سول وبرازىن قايتارىپ العىسى كەلەدى. ونىڭ ىشىندە اسكەري سيپاتىن دا تانىتا ٴبىلۋدى ماقسات ەتكەن بولۋى مۇمكىن. ياعني، رەسەي كەڭەس وداعى كەزەڭىندەگىدەي ٴىرى ماسشتابتا اسكەري جاتتىعۋلار وتكىزۋگە قاۋقارلى ەكەنىن وسى شارا ارقىلى كورسەتكىسى كەلەدى»، دەيدى كەيبىر ساراپشىلار.

لوندونداعى chatham house اناليتيكا ورتالىعىنىڭ «رەسەي جانە ەۆرازيا» باعدارلاماسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ماتە بۋلەگتىڭ ايتۋىنشا، اسكەري جاتتىعۋلار وسى كۇنگە دەيىنگى جينالعان اسكەري تاجىريبەنى پىسىقتاۋعا كومەكتەسەدى. «2015 جىلدان بەرى وقۋ جاتتىعۋ جۇمىستارى رەسەي اسكەرىنىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىگىنە اينالدى»، دەيدى ول.

south china morning post

«ۆوستوك-2018»: رەسەي قىتايمەن بىرىگىپ اسكەري جاتتىعۋلار وتكىزىپ جاتىر

قىتاي اسكەرلەرى رەسەيدەگى «ۆوستوك-2018» اسكەري جاتتىعۋلارىنا قاتىسىپ جاتىر. وسى رەتتە وندا كورسەتىلەتىن رەسەيدىڭ نەگىزگى اسكەري تەحنيكاسى تۋرالى ايتىپ وتسەك.

سۋ-35 يسترەبيتەلى

رەسەي وندىرىسىنەن شىققان flanker-e دەگەن اتپەن دە تانىمال بۇل يسترەبيتەل ٴبىر ورىندى جانە ەكى قوزعالتقىشتى بولادى. ول قىتاي-رەسەي اسكەري قارىم-قاتىناسىنىڭ سيمۆولى رەتىندە اتالادى. 2015 جىلى اقش-تىڭ اسكەري اۋە كۇشى بۇل ۇشاقتىڭ 24 داناسىن العان. بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىنداعى كورسەتكىشتەر بويىنشا قىتادا 14 سۋ-35 رەاكتيۆتى يسترەبيتەل بار.

سۋ-35 ەلەكتروندى سكانەرلەتىن رادارمەن جابدىقتالعان. ول 400 كيلومەتردە اۋە نىساناسىن انىقتاي الادى. سونىمەن قاتار ٴبىر مەزەتتە 30 اۋە نىسانىن قاداعالاپ، ٴبىر ۋاقىتتا ولاردىڭ سەگىزىن ىسكە قوسا الادى.

سۋ-34 بومبالاۋشى يسترەبيتەل

ەكى قوزعالتقىشى بار ەكى ورىندى يسترەبيتەل نەگىزىنەن جەردە جانە تەڭىزدە تاكتيكالىق ماقساتتا قولدانۋ ٴۇشىن قۇراستىرىلعان. 2016 جىلى بۇل ۇشاقتار يران مەن سيرياعا اۋە سوققىسىن جاساۋ ٴۇشىن جىبەرىلگەن.

اۋە بارلاۋ مۇمكىندىگىنىڭ ارقاسىندا ۇشاق نىساندارعا كۇندىز دە، تۇندە دە شابۋىلداي الادى. تۇپتەپ كەلگەندە بۇل اسكەري تەحنيكا رەسەي اسكەري اۋە كۇشتەرىنىڭ سۋ-24 يسترەبيتەلى مەن تۋ-22م3 بومبالاۋشى ۇشاعىن الماستىراتىن بولادى دەپ كۇتىلۋدە.

ت-90س اسكەري تانكى

45 توننا سالماعى بار بۇل تانك رەسەي قۇراستىرعان t سەرياسىنداعى سوڭعى ۇلگى. ول العاش رەت 1992 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. تانكتىڭ پيستولەتى 9m119 لازەرلى ساۋلەمەن جۇمىس ىستەيدى جانە refleks راكەتالىق جۇيەسىمەن باسقارىلادى. ماكسيمالدى دياپازونعا (100-4000 م) جەتۋ ٴۇشىن وعان 11،7 سەكۋند ۋاقىت جەتكىلىكتى.

ت-90 تانكى تەك قاراپايىم بروندالىپ قانا قويماي، جارىلعىش ٴقاۋپى بار رەاكتيۆتى برونمەن دە جابدىقتالعان. ونىڭ نەگىزگى باگىنە 1600 ليتر جانارماي سىيادى.

99 ٴتيپتى قىتاي اسكەري تانكى

قىتايداعى ٴۇشىنشى بۋىندى نەگىزگى اسكەر تانك. ztz99 نەگىزگى اسكەري تانك دەپ تە اتالادى. ونىڭ كورپۋسى 1000 مم - 1200 مم ارالىعىندا بولاتپەن بروندالعان. ديزەلدى قوزعالتقىشىندا 1،500 ات كۇشى بار.

ماتەريالداردى اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان التىناي قۋانىشبەك


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

سسىلكي پو تەمە:
كوممەنتاريي