USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

اق ۇيگە كىمنىڭ كەلگەنى ٴتيىمدى؟

فوتو: REUTERS

قاراشا ايىنىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە اقش-تا پرەزيدەنت سايلاۋى وتەدى. ٴقازىر تارتىستى تەلەدەباتقا ٴتۇسىپ جاتقان حيللاري كلينتون مەن دونالد ترامپ اراسىنداعى باسەكەدە كىم جەڭەدى؟

ساراپشىلاردىڭ كوپشىلىگى ٴقازىردىڭ وزىندە جەڭىستى حيللاري كلينتونعا بەرىپ قويعانعا ۇقسايدى. ٴبىراق شىن مانىندە جەڭەتىن كىم: ترامپ پا، جوق الدە كلينتون با؟ ٴيا، امەريكا ٴۇشىن بۇل ساۋال ماڭىزدىراق بولىپ تۇر. ٴبىراق امەريكالىق ساياسي نارىققا ٴتان ٴبىر نارسە بار: ول سايلاۋ كۇنى جاقىنداعانشا قارسىلاستار ٴبىر-بىرىن بالاعاتتايدى. ال ەگەر جەڭىلگەن جاعدايدا باسەكەلەسىن مويىندايدى، جەڭىسىمەن قۇتتىقتايدى. ٴبىراق قازىرگى كەزەڭدە قارسىلاستار بىر-بىرىنە قارسى نەشە ٴتۇرلى لاس ساياسي تەحنولوگيالاردى پايدالانۋدا. وسى اپتانىڭ باسىندا the new york post باسىلىمى «حيللاري كلينتون امەريكالىق سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىن باسقارىپ وتىرعان ۋاقىتتا مەملەكەتتىك دەپارتامەنتتىڭ جيھازىن يەمدەنىپ كەتكەن» دەگەن سيپاتتا اقپارات تاراتتى. ٴبىراق بۇل حابار دا اقيقاتقا جاقىن بولماي شىقتى. حيللاري عيماراتتان تەك وزىنە تيەسىلى مۇلىكتەردى عانا الىپ شىققان. مىنە وسىنداي جاعىمسىز، اقيقاتقا جاقىن كەلمەيتىن پىكىرلەردى جاريالاۋ امەريكالىق باسپاسوزگە تۇك بولماي قالدى. ەسەسىنە كانديداتتاردىڭ ساياسي كەلبەتىنە قاتىستى تاپسىرىسپەن ماقالالار جاريالاپ، ٴباسپاسوز ٴقازىر اقشا تابۋ ۇستىندە. ٴبىراق الەم ٴۇشىن اق ٴۇيدىڭ ەسىگىنە كىمنىڭ كىرگەنى ٴتيىمدى، كلينتوننىڭ با، جوق الدە ترامپتىڭ با؟ ماسەلە دە وسىعان تىرەلىپ تۇر.

ٴقازىر ٴبىر نارسە عانا ايقىن: دەموكراتتاردىڭ بيلىك باسىنداعى سوڭعى سەگىز جىلداعى جەڭىسىن وبامادان كەيىن حيللاري كلينتون جالعاستىرۋى كەرەك. دەموكراتيالىق پارتيا دا بار جۇمىسىن وسىعان ۇيلەستىرىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە اق ٴۇيدىڭ بۇگىنگى قوجايىنى باراك وباما امەريكالىقتاردى حيللاري حانىمدى قولداۋعا شاقىردى. سوندىقتان كەڭەستىك جۇيەنىڭ سوزىمەن ايتساق، «اكىمشىلىك-امىرشىلىك جۇيە» امەريكاعا جۇرە مە؟ بيلىك باسىندا كىم بولسا، سونىڭ كومانداسى جەڭىسكە جەتەتىنى ٴتارىزدى اق ٴۇي دە حيللاريگە جەڭىستى الىپ بەرە الا ما؟ اڭگىمە ەندى اقش جۇرتىنىڭ تاڭداۋىنا تىرەلىپ تۇر.

ٴبىراق ترامپقا قاراعاندا، كلينتوننىڭ جاقتاستىرى جاعىمدى جانە ساۋاتتى جۇمىس ىستەپ جاتقانى قازىردەن كوزگە كورىنىپ تۇر. سوڭعى ەكى تەلەدەباتتا اقش پرەزيدەنتتىگىنە ۇمىتكەر حانىمنىڭ قارسىلاسىنا قاراعاندا باسىمداۋ بولعانى بايقالدى. حيللاري كلينتون تەلەدەبات بارىسىندا ٴوزىن وتە سالماقتى ۇستادى. سونىمەن قاتار، ٴسوزىن اياقتاپ بولعاندا، ٴاردايىم ورنىنا، ورىندىعىنا بارىپ وتىردى. بۇل ٴوزىنىڭ ساياسي كەلبەتىن ەموسيالىق جاعدايدا دا جوعالتۋعا جول بەرمەي، سالقىنقاندى، ٴبىرقالىپتى ۇستاعانىن كورسەتەدى. ال ترامپ بولسا، بىرنەشە ساعاتقا سوزىلعان ٴسوزسايىستا ٴبىر وتىرا العان جوق. كلينتونعا ٴسوز بەرىلگەندە دە، تۇرەگەپ تۇردى. بۇل ونىڭ ۇدايى دەگبىرسىزدىنىپ، كۇيگەلەكتەنىپ تۇرعانىن كورسەتەدى. سالماقتىلىق جوق جەردە ادام مىنەزىندە دە تۇراقسىزدىق پايدا بولادى. ٴبىز ترامپتىڭ سوزىنەن ۇستامدىلىقتى كورە الماي قالدىق.

«سەن تۇرمەگە قامالاسىڭ»، - دەدى ترامپ كلينتونعا.

ترامپ جەڭىسكە جەتكەن جاعدايدا كلينتوننىڭ جەكە ەلەكتروندى پوشتاسىن قىزمەتتىك ماقساتتا پايدالانۋىن تەرگەيتىن ارنايى پروكۋرور تاعايىندايتىنىن جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە، ول قارسىلاسىن ەلەكتروندى پوشتاسىنداعى 33 مىڭ ەلەكتروندى حاتىنىڭ جويىلىپ كەتكەندىگى ٴۇشىن كەشىرىم سۇراۋىن تالاپ ەتتى. 2015 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا كلينتوننىڭ ەلەكتروندى پوشتاسىنا قاتىستى داۋ تۋعانى بەلگىلى. ول مەملەكەتتىك حاتشى قىزمەتىندە جەكە ەلەكتروندى جاشىگى ارقىلى ىسكەرلىك حات الماسۋلار جۇرگىزگەن. كەيىنىرەك ساياساتكەر ەلەكتروندى حات الماسۋ ساقتايتىن جەكە سەرۆەردەگى حاتتاردى فتب-عا (فبر) تاپسىرعانمەن، جەكە سيپاتتاعى حاتتار بولدى دەگەن سىلتاۋمەن 30 مىڭداي حات جويىلعان. ترامپتىڭ ايتىپ وتىرعانى وسى. دەگەنمەن بۇل ماسەلە كلينتونعا كەدەرگى بولا المايدى. ونىڭ ۇستىنە حيللاري كلينتونعا باسىمدىق بەرىپ تۇرعان ٴۇش ماسەلە بار. ٴبىرىنشىسى، اقش-تىڭ ساياسي بيلىك تاريحىندا ەشقاشان ايەل پرەزيدەنت بولعان ەمەس. وسى ۇستەمدىك كلينتوندى كەدەرگىسىز اق ٴۇيدىڭ كرەسلوسىنا الىپ كەلەدى دەگەن بولجام بار. ەكىنشىسى، ٴدال ٴقازىر حيللاري باراك وباما ۇستانعان ساياساتتى اينا-قاتەسىز جالعاستىرىپ وتىر. ٴۇشىنشىسى، حيللاري حانىم بيلىككە كەلە قالعان جاعدايدا رەسەيگە قاتىستى قاتاڭ ساياسات ۇستاناتىنىن مالىمدەدى. ال بۇل پوزيسيا قازىرگى جاعدايدا اقش بيلىگى مەن حالقىنا جانە امەريكاشىل دۇنيەنىڭ جارتىسىنا ۇناپ وتىر. ال ترامپتى تىعىرىققا تىرەپ نەمەسە ونى جاعىمسىز ەتىپ وتىرعان ماسەلە نەدە؟ ٴبىرىنشى، ول رەسەيمەن اراداعى جاعدايدى جاقسارتۋدى قالايدى (بۇل دا سەنىمسىز). ەكىنشى، ول اقش قارجىلاندىرىپ وتىرعان حالىقارالىق ۇيىمدارعا توقتاۋسىز اعىلىپ جاتقان امەريكالىق دوللاردىڭ اعىنىن قىسقارتپاق. ٴۇشىنشى، ەلگە سىرتتان ەسەپسىز كەلىپ جاتقان ميگرانتتاردى توقتاتپاق نەمەسە ولارعا ازاماتتىق بەرۋدىڭ قاجەتى جوق. تورتىنشىدەن، ناتو-نى قايتا قۇرۋ كەرەك دەپ وتىر. بەسىنشىدەن، ترامپتىڭ پۋتينمەن جاقىنداسۋىن اق ٴۇي بيلىگى قالامايدى. ەگەر شىن مانىندە رەسپۋبليكالىق پارتيانىڭ وكىلى جەڭىسكە جەتەتىن بولسا، الداعى ۋاقىتتا امەريكانىڭ «ارتى اشىلۋى» مۇمكىن. ونداي جاعدايدا تاياۋ شىعىستا يسلام سودىرلارىن «قولدان جاساپ، قۋىرشاق ۇكىمەت» ورناتىپ وتىرعان ساياساتتىڭ كۇلى كوككە ۇشادى. ۋكرايناداعى «امەريكاشىل بيلىكتىڭ» دە كۇنى قاراڭ بولۋى ىقتيمال. رەسپۋبليكاشىل پارتيا وكىلىنىڭ «ايەلدەرگە كوبىرەك قىرىندايتىنى دا» ناۋقان بارىسىندا كانديداتتىڭ ٴقادىرىن تومەندەتىپ جىبەردى. سوندىقتان ارسىڭ-گۇرسىڭ ارەكەتىمەن ەلدىڭ كۇلكىسىنە قالىپ جاتقان ترامپتان گورى الەمگە ٴوزىنىڭ گەگوموندىق ساياساتىن جۇرگىزىپ وتىرعان، بۇگىنگى اقش-تىڭ ساياساتىن جالعاستىرۋ ٴۇشىن اق ۇيگە ٴحيللاريدىڭ كەلگەنى دۇرىس دەپ سانايتىندار كوپ.

ترامپتىڭ ۇستانعان ٴپرينسيپسىز كوزقاراسىنا بايلانىستى رەسپۋبليكالىق پارتيانىڭ اراسىندا ٴقازىر جىككە بولىنۋشىلىك بار. ونىڭ ۇستىنە ساۋاتتى سويلەۋدەن گورى ەموسياعا ەرىك بەرىپ، ٴبىر ٴسوزى ەكىنشىسىن جوققا شىعارىپ جاتقان دونالد ترامپ اقش ٴۇشىن سەنىمدى مە؟ حيللاري كلينتون ٴبىر تەلەدەباتتا «ٴسوزىنىڭ تۇراعى جوق سەندەي ادامعا اقش-تى سەنىپ تاپسىرۋعا بولمايدى» دەپ قارسىلاسىن تۇقىرتقانى بار. ال ترامپتىڭ «امەريكانى باسقارا المايتىن ايەلگە پۋتين كۇلىپ، كەكەسىنمەن قارايدى» دەۋى باعالاۋعا تۇرارلىق پا؟

قالاي ايتقاندا دا، ٴقازىر ەكى كانديدات تا ارتىق- كەم ايتىپ، باسەكەلەستىكتى قىزدىرا تۇسۋدە. ال الەمدىك ساياساتتا اق ۇيگە كىمنىڭ كەلگەنى ٴتيىمدى؟

بۇل ەندى 8 قاراشا كۇنى انىقتالاتىن بولادى.

aikyn.kz

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي