USD 336.23 EUR 360.3 RUB 5.28
استانا:

جۇرەگى قازاق دەپ سوققان ازامات

دانا حالقىمىز «ىنتىماقتى ەلدىڭ ىرىسى مول» دەگەن ماقالدى تىلگە مايەك ەتسە، بۇل كۇندە بىرلىگىمىزدىڭ ارقاسىندا قازاق ەلىنىڭ اتى تورتكۇل دۇنيەگە تاراپ، كوك بايراعىمىز كوكتە جەلبىرەۋدە. قازىرگى تاڭدا جۇزدەن اسا ۇلت پەن ۇلىستىڭ باسىن بىرىكتىرگەن قازاق ەلىندەگى اۋىزبىرشىلىك بەيبىت ٴومىردىڭ نەگىزىنە اينالعان.

رەسمي دەرەك بويىنشا ەلىمىزدە قازاق ٴتىلىن ٴوزىنىڭ انا ٴتىلى سانايتىن 6 مىڭنان استام وزگە ۇل وكىلدەرى بار ەكەن. ولاردىڭ قاتارى جىلدان-جىلعا تولىعىپ كەلە جاتقانى دا انىق. بۇل تاۋەلسىزدىكتىڭ زور جەتىستىگى. ەلباسىنىڭ قويعان مىندەتى – 2017 جىلعا قاراي مەملەكەتتىك ٴتىلدى بىلەتىن قازاقستاندىقتار سانىن 80 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ. ال، 2020 جىلى قازاق ٴتىلىن مەڭگەرگەن حالىق سانى 95 پايىزدى ەڭسەرۋى ٴتيىس. ۇلتى مەن ۇلىسىنا قاراماستان مەملەكەتتىك ٴتىلدى ەركىن مەڭگەرۋ–وتانعا دەگەن قۇرمەت. جالاعاش قىستاعىنىڭ تۇرعىنى ۆاديم تيگاي دەگەن ازامات وسىنداي ۇستانىممەن ۇلتىمىزدىڭ ونەرى، سالت- داستۇرلەرى مەن ادەت-عۇرىپتارىن دارىپتەپ ٴجۇر. وتانشىلدىق سەزىمى بيىك بۇل ازامات مەملەكەتتىك ٴتىلدى ٴبىلۋ–ۇلتتار اراسىنداعى بەرىك دوستىقتىڭ نەگىزى دەپ بىلەدى.

مەنىمەن اڭگىمەسىن «قازاقستانداعى بارلىق وزگە ۇلت وكىلدەرى وسى ەلدىڭ مەملەكەتتىك ٴتىلىن مەڭگەرۋلەرى ٴتيىس. سەبەبى، تەك مەملەكەتتىك ٴتىلدى مەڭگەرۋ ارقىلى عانا ولار قازاقستاندىق قوعامنىڭ تولىققاندى مۇشەسى اتانىپ، قوعامدىق ومىرگە بەلسەنە ارالاسا الادى. سونىمەن قاتار، مەملەكەتتىك ٴتىلدى بىلگەن ادام كەز كەلگەن ورتادا قينالمايسىڭ»،– دەپ باستاعان ٴۆاديمنىڭ قازاق تىلىندە ەركىن سويلەيتىندىگىن بىردەن بايقادىم. «شىنى كەرەك، وتباسىمىزدا «قاي تىلدە سويلەسۋىمىز كەرەك» دەگەن سۇراق مۇلدە كوتەرىلمەيدى. ويتكەنى، ٴبارىمىزدىڭ كىندىك قانىمىز وسى قاسيەتتى جالاعاش توپىراعىندا تامدى. وسى جەردە ەر جەتتىك، وسى جەردە ٴبىلىم الدىق. دوستارىمنىڭ بارلىعى قازاق بولعاندىقتان قازاق ٴتىلىن جەتىك مەڭگەرۋىمە سولار نەعۇرلىم كوپ كومەگىن تيگىزدى. سول ٴۇشىن دە ولارعا قارىزدارمىن»،-دەيدى ۆاديم. ٴۆاديمنىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ بارلىعى دا قازاق ٴتىلىن جەتىك مەڭگەرگەن.

ونىڭ جۇبايى ناتاليا تيگاي (فەدورەەۆا) اۋدان ورتالىعىنداعى №31 ورتا مەك- تەپتە وقۋشىلارعا بەينەلەۋ ونەرى پانىنەن ساباق بەرەدى. «قازاقتىڭ ەلى مەن جەرى ەجەلدەن-اق سان ۇلتقا پانا بولعان. قازىرگى تاڭدا ٴبىزدىڭ اۋدانداعى 300-گە جۋىق وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ بارلىعى دا قالاعان ماماندىعىن يگەرىپ، جەمىستى ەڭبەك ەتۋدە. ٴارقايسىسىنىڭ قوعامدا وزىندىك ورنى بار. ولاردىڭ قازاق حالقىمەن بىتە قايناسىپ كەتكەنىنە تالاي ۋاقىت بولدى. ەڭ ماڭىزدىسى، اۋداندا ەشكىم ولاردى وزگە ۇلتسىڭ دەپ وزەككە تەپپەيدى. ٴبىزدىڭ ەلدەگى حالىق بىرلىگى – بارلىق جەتكەن جەتىستىگىمىزدىڭ كىلتى. پرەزيدەنتتىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىنىڭ نەگىزگى باستى تىرەگى – ەلىمىزدەگى حالىقتار اراسىنداعى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق. بارشامىزعا ورتاق قازاق ٴتىلى– ەل يەسى، جەر يەسى، مەملەكەت يەسى – قازاقتىڭ ٴتىلى، ياعني قازاق قۇرعان مەملەكەتتىڭ ٴتىلى. ەگەر ٴبىز قۇت مەكەن ەتىپ جۇرگەن ەلىمىزدىڭ، جەرىمىزدىڭ، ٴتىلىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىنە جەتە بىلسەك، وندا ٴبىز ارامىزداعى ٴوزارا تۇسىنىستىك پەن قۇرمەت سەزىمىن، جاراستىق پەن كەلىسىمنىڭ، ۇلتارالىق تاتۋلىقتىڭ دانەكەرى بولا الامىز»،–دەيدى ناتاليا اڭگىمە بارىسىندا. بۇگىندە ۆاديم مەن ناتاليانىڭ جاراسىمدى وتباسىندا ٴبىر قىز بەن ٴبىر ۇل ٴوسىپ كەلەدى. ولاردىڭ تۇڭعىشى كريستينا قازىرگى تاڭدا قىزىلوردا قالاسىنداعى قازاڭعاپ اتىنداعى مۋزىكالىق كوللەدجىنىڭ 3 كۋرس ستۋدەنتى. ال ۇلدارى ماكسيم اۋدان ورتالىعىنداعى يندۋستريالدى-اگرارلىق كوللەدجىنىڭ 1 كۋرسىندا ٴبىلىم الۋدا. قازاق ٴتىلىن جەتىك مەڭگەرگەن كريستينا مەن ماكسيم ۇنەمى ٴوز وقۋ ورىندارىندا وتەتىن مادەني ٴىس-شارالاردىڭ بەل ورتاسىندا جۇرەدى. «ەلباسىمىز «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسى– قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋىندا «تاعى دا قايتالاپ ايتايىن: قازاق قازاقپەن قازاقشا سويلەسسىن. سوندا عانا قازاق ٴتىلى بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ جاپپاي قولدانىس تىلىنە اينالادى» دەپ ەرەكشە اتاپ وتكەن بولاتىن. وسى ايتىلعان سوزدەردى ٴار ازا- مات ۇنەمى ەسىندە ساقتاپ، كۇندەلىكتى ومىردە قولدانا بىلسە، مەملەكەتتىك ٴتىلىمىز قارقىندى دامي تۇسەر ەدى»،–دەيدى كريستينا.

جاستايىنان ٴوزى تۇرىپ جاتقان ماڭداعى قازاق بالالارىنىڭ اراسىندا ٴوسىپ، قازاقتىڭ قارا ولەڭىنە قاناتتانىپ، قارا دومبىراسىنىڭ قۇلاق كۇيىن كەلتىرگەن كريستينانى ۇستازدارى مەن كۋرستاستارى ۇنەمى ماقتان ەتەپ جۇرەدى. كورەي قىزى قازاق تىلىندە مايىن تامىزىپ سويلەگەندە، ەكى-ۇش ٴسوزدىڭ باسىن قۇراي المايتىن كەيبىر قانداستارىمىز جولدا قالادى. قازىرگى تاڭدا گيتارا، سينتە- زاتور، ۇرمالى اسپاپتار، بايان سەكىلدى بىرنەشە مۋزىكالىق اسپاپتاردى ەركىن مەڭگەرگەن ۆاديم قىزى كريستينا ەكەۋى اۋدان- دا وتەتىن بارلىق مادەني-كوپشىلىك شارالارعا اۋداندىق مادەنيەت ٴۇيى جانىنداعى ۆوكالدىق-اسپاپتى انسامبلدىڭ (ۆيا) قۇرامىندا بەلسەنە اتسالىسادى. ٴۆاديمنىڭ اكەسى نيكولاي تيگاي دا تاعدىر تالكەگىمەن 1937 جىلدىڭ كۇزىندە رسفسر-نىڭ قيىر شىعىس ولكەسىنەن وزگە 102 مىڭ قانداستارىمەن بىرگە قازاقستان جەرىنە كۇشتەپ جەر اۋدارىلادى. ٴوزىنىڭ ەڭبەك جولىن سول كەزدەگى «كراسنىي وكتيابر» كولحوزىندا كولحوزشى بولىپ باستاپ، كەيىننەن جالاعاش قىستاعىنا كوشىپ كەلىپ، اۋداندىق دوسااف مەكەمەسىندە، ەلەۆاتوردا جۇمىس ىستەپ، زەينەتكەرلىككە شىعادى. ٴومىرىنىڭ اقىرىنا دەيىن ول كىسى ۇيىندە جىلقى ۇستاپ، بيە بايلادى. «مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي، ەكونوميكامىز جاقسارىپ، ەلىمىز وركەندەۋ ٴۇشىن ورتاق جاۋاپكەرشىلىك قاجەت. وتباسىنداعى ٴاربىر مۇشەمىز مۇنى ەسىندە ساقتاپ، قازاقستاندى ماڭگىلىك ەل ەتۋ جولىندا ەڭبەك ەتۋدە. شۇكىر، وسىدان ون جىل بۇرىنعى قازاقستان مەن قازىرگى قازاقستاندى سالىستىرۋعا مۇلدەم كەلمەيدى. ەڭ باستىسى، دامۋدىڭ سىرى – بىرلىكتە ەكەنىن ۇمىتپاعان ٴجون»،– دەگەن ۆاديم ۇلتتار اراسىنداعى بىرلىكتى، تاتۋلىقتى ساقتاساق، الىنبايتىن اسۋ جوق ەكەنىن باسا ايتتى. ٴسوز سوڭىندا ول: «قازاقستان – وسىندا عۇمىر كەشىپ جاتقان بارشا حالىقتىڭ وتانى. ونى ٴسۇيۋ، مەملەكەتتىك رامىزدەردى قاستەرلەۋ، اتا زاڭدى ارداقتاۋ، قازاق ٴتىلىن تەرەڭ مەڭگەرۋ–بارشا ۇلت وكىلدەرىنىڭ باستى مىندەتى دەپ تۇسىنەمىن. بۇل ٴبىزدى قازاقستان دەگەن ٴبىر شاڭىراق استىنا بىرىكتىرەتىن ەرەن كۇش. ٴبىزدىڭ حالىق بار مۇراتتى بىرلىكتەن ىزدەيدى. ال بىرلىگى بەكەم حالىقتىڭ ٴتۇتىنى ٴتۇزۋ، بايراعى بيىك. سوندىقتان بارشا وتانداستارىمدى وسى ورتاق قۇندىلىقتى يگەرۋگە شاقىرامىن»،–دەگەن لەبىزىن ٴبىلدىرىپ، مەنىمەن جىلى قوشتاستى.

ت.قوزىباعاروۆ، اۋداندىق مۋزەي قىزمەتكەرى

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي