USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

« ۇلىتاۋ» قورىق-مۇراجايى ەتنوگرافيالىق ەكسپەديسياسىن قولعا الدى

جۋىردا « ۇلىتاۋ» قورىق-مۇراجايى ەتنوگرافيالىق ەكسپەديسيا ۇيىمداستىردى. نەگىزگى باعىتى « ۇلىتاۋ-قىزىلوردا-وتىرار-ورداباسى-تۇركىستان-شىمكەنت-تاراز». ماقساتى— وسى باعىتتا ورنالاسقان مۋزەيلەرمەن جانە قورىق مۇراجايلارمەن ٴوزارا ىس-تاجىريبە الماسۋ جانە جادىگەر جيناۋ.

ەكسپەديسيانىڭ العاشقى كۇنى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اباي اۋىلىندا بولدىق. اۋىلدان جادىگەرلەر جينالدى. « ۇلىتاۋ» ەلدى مەكەنى تۋرالى حاباردار ەتتىك. كەلەسى كۇنى قىزىلوردا قالاسىنا كەلىپ، قىزىلوردا «قازقايتا جاڭارتۋ» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى قىزىلوردا وبلىستىق فيليالىنا بارىپ، ديرەكتور شىڭعىس قاناتبايەۆپەن تانىسىپ، ٴوزارا پىكىر الماستىق. ۇلىتاۋ جەرىندەگى تاريحي ورىن جوشى مازارىن قورشاۋعا الۋ ٴۇشىن جاسالىنىپ جاتقان قورشاۋلار ساپاسىن كورىپ، جۇمىس بارىسىمەن تانىستىق. قىزىلوردا وبلىستىق ولكەتانۋ مۇراجايىندا بولدىق. مۇراجايدىڭ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى احمەتوۆا جاننات داۋرەنقىزىنا قىزىنا جولىعىپ، ٴوڭىر تاريحىن زەرتتەۋ ماقساتىندا شەكارالاس جاتقان ەلمەن «بۇلانتى شايقاسى» بولعان قازاق تاريحىنىڭ زەرتتەلمەگەن اشىلماعان بەتتەرىن ناقتى دالەلدەرمەن اشىپ كورسەتۋ نەگىزىندە قىزىلوردالىق مۇراجاي قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسىپ وي بولىستىك. ۇلىتاۋ مۇراجايىندا وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنسيا جيناعى «بۇلانتى شايقاسى» كىتابى سىيعا ۇسىنىلدى.

مۇراجايدىڭ جاڭا ەكسپوزيسياسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ساعيتجانوۆا ەلزيرا ناعاشىبايقىزىنىڭ تۇسىندىرۋىمەن ارالادىق. مۇراجاي قورىن كورىپ ٴارتۇرلى ەتنوگرافي- يالىق جادىگەرلەردىڭ توپتاماسىمەن تانىستىق. كەلەسى كۇنى شيەلى اۋدانىنا جول تارتتىق. قازاق قولونەرىنىڭ، ونىڭ ىشىندە كىلەم توقۋدىڭ ورتالىعى رەتىندە ونەردى ساقتاعان ەلدى مەكەندەرگە ەكسپەديسيامىز جالعاستى. ٴاربىر ۇيدە توقىما كىلەمدەر تىقىر كىلەمشەلەر كەزدەسەدى. شيەلى اۋدانىنىڭ ەلدى مەكەندەرى گيگانت، بەستام، ٴا.تاجىبايەۆ (تەلكول)، العاباس اۋىلدارىنا بارىپ، تۇرعىن ۇيلەردى ارالاپ، قازاق حالقىنىڭ ٴسالت-داستۇرىن ساقتاۋ ماقساتىندا كونەرگەن، اتا-بابالار پايدالانعان زاتتاردى جيناستىردىق. توقىما كىلەمدەر، باۋ-باسكۇرلار، كەلى-كەلساپتار، تاس ديىرمەندەر، كۇبى-پىسپەگىمەن، ۇرشىقتار، كىلەم توقيتىن تاراقتار، بىلەزىك، جۇزىكتەر، مىس وجاۋ، كەپسەر، شاپاشوت سياقتى وتە قۇندى جادىگەرلەر جيناقتالدى.

اتاپ ايتساق، كونەكوز قاريالار گيگانت اۋىلىنان ەرجانوۆا قۇرمانكۇل، شاديەۆا ورازكۇل، شيەلى اۋىلىنان مىرزاليەۆا زيتكەن، ارشاگۇل بەيسەنبايكىزى، وتەبايەۆا ٴۇمسىناي، سىزدىكوۆا ٴدىلداش، وتەگەنوۆا امينا، بيعانشا نىسانبايقىزى، حاليفا اجاربايەۆا، قۇلجانوۆا فاتيما، الايداروۆا ٴبيبىسارا، جۇمابەكوۆا قۇندىزاي سياقتى ابزال جاندار بولدى. سونىمەن قاتار قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعام تۇرلەرىنىڭ جاسالۋ، دايىندالۋ جولدارى جيناقتالعان. ەكسپەديسيا ٴوز جۇمىسىن «وتىرار» قورىق مۇراجايىندا جالعاستىردى. مۇندا ديرەكتور ورىنباسارى سەرىك اقىلبەك، ەسەپشى ۇلبالا جانە باس قور ساقتاۋشى ەرالى شوقايمەن پىكىرلەسىپ، «بۇلانتى شايقاسى» كىتابى سىيعا تارتىلدى. مۇراجايدىڭ جاڭا ەكسپوزيسياسى جابدىقتالۋ ۇستىندە ەكەن. قور جادىگەرلەرىن ساقتاۋ، وڭدەۋ جولدارىنىڭ تاسىلدەرىمەن تانىسىپ، كۇمىرا جاساۋ ستانوگى مەن كۇيدىرۋ پەشىنىڭ جاسالۋ تەحنولوگياسىمەن تانىستىق. ەكسپو-2017 قارساڭىندا مۇراجاي جانىنان ەتنوكەشەن ورتالىعىن اشۋ جۇمىستارى قولعا الىنىپ، كوپتەگەن التى- باقان، ۇستا قوماسى، قۇمىرا كۇيدىرەتىن پەش ورنى سياقتى ىستەر اتقارىلعان ەكەن.

ارىپتەسىمىز ە.شوقايدىڭ ايتۋىنشا، جەلتوقسان ايىندا ەتنوكەشەننىڭ اشىلۋى بولماق. سونىمەن قاتار قور جادىگەرلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى بويىنشا دا ىس-تاجىريبە الماسىلدى. «ازىرەت-سۇلتان» تۇركىستان قورىق مۇراجايىنا جولىعىپ، ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى ەسجان ەرجانمەن تاريحي ەسكەرتكىشتەردى قۇجاتتاندىرۋ جۇمىستارى بويىنشا ٴوزارا پىكىر الماسىپ، قور ٴبولىمى قىزمەتكەرلەرىنەن قازاقتىڭ زەرگەرلىك بۇيىمدارىن جيناقتاۋ، ساقتاۋ ٴىس-شارالارى بويىنشا تاجىريبە الماستى.

«ەجەلگى تاراز ەسكەرتكىشتەرى» قورىق مۇراجاي ديرەكتورى ت.مولداكىنوۆ قابىلداۋىندا بولىپ، مۇراجايدىڭ قات-قابات اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارى جايلى اڭگىمەلەسىپ، «بۇلانتى شايقاسى» كىتابى سىيعا بەرىلدى. ەجەلگى كونە تاراز تاريحىن زەرتتەۋ ماقساتىندا مۇراجاي قورىعى تەرري تورياسىندا ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى ٴجۇرىپ جاتىر ەكەن. قازىرگى كۇندە قىزىل قورعان قالاشىعى ورنى قازىلۋدا. كوپتەگەن جادىگەرلەر اتاپ ايتار بولساق قىش قۇمىرالار، ماي شامدار، سفەروكونۋستار، تاباقشالار، قىش داستارحان بولشەگى، قۇمىرا سىنىقتارى ت.ب. دا بۇيىمدار كوپتەپ تابىلۋدا. وتە قۇندى جادىگەردىڭ ٴبىر بولشەگى رەتىندە ماي شام مەن سفەروكونۋستىڭ ٴبىر بولشەگى مۇراجاي قورىنا الىندى. كەلەسى كۇنى جادىگەر جيناۋ جانە وتكەن تاريح جولدارىن ىزدەستىرۋ ماقساتىندا جامبىل وبلىسى سارىسۋ اۋدانى ساۋداكەنت ەلدى مەكەنىنە بارىپ، ەل اناسى جاسى توقساننان اسقان رىمجان انادان 1929-32 جىلدارى بەتپاقدالا ارقىلى ارقادان ۇدەرە كوشكەن قالىڭ قازاقتار ٴومىرى جايلى مالىمەتتەر جيناستىرىلدى. ەكسپەديسيا بارىسىندا تاراز وڭىرىنەن دە كوپتەگەن قۇندى جادىگەرلەر اعاش شارا، تۇكتى كىلەم، مىس تاباق، كيمەشەك، ۇرشىق، بىلەزىك، جۇزىكتەر ت.ب. جيناقتالدى. مىنە، بىرنەشە كۇندەر بويى ٴجۇرىپ وتكەن ەتنوگرافيالىق ەكسپەديسيا ناتيجەسىندە جۇزدەن اسا جادىگەر جينالىپ، مۇراجاي قورى تولىعا تۇسكەندەي.

ن.رايىموۆا، « ۇلىتاۋ» قورىق- مۇراجايىنىڭ قىزمەتكەرى. سۋرەتتەردە: ەكپەديسيا كەزىندە جيناقتالعان ٴجادى- گەرلەردەن كورىنىس.

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي