USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

نۇرسۇلتان نازاربايەۆ: ۇلى دالا ۇلاعاتتارى

تاۋەلسىزدىكتىڭ تال بەسىگى

...شىنىندا دا، 1991 جىل كارى تاريحتىڭ قۇرساۋلى دوڭگەلەگىن كەرى اينالدىرعانداي بولدى. «ەشقاشان قۇلامايدى» دەپ دارىپتەلىپ كەلگەن كومپارتيا دا، كوپ ەلدىڭ كوڭىلىن اۋلاپ كەلگەن كوممۋنيزمنىڭ ٴتاتتى ەلەسى دە وسى جىلى سىر بەردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ تولعاعى تار شەڭبەردە شيرىعىپ جاتقان تالاي ەلدىڭ تىنىشىن كەتىرىپ، مازاسىن الدى. ٴبىز دە ۇزەڭگىگە اياق ارتقانداي ەدىك. سانانى كەرنەگەن سۇراپىل قۇشتارلىق پەن الاپات ارمان العى كۇنگە اسىقتىردى. قاناتىن قومداعان قىرانداي توماعامىزدى سىپىرۋعا ٴازىر وتىردىق. سول كەزدەگى الاڭ كوڭىلدى الماتى سان عاسىردى باستان كەشىپ، اقىلمان ابىزدىق كەزەڭدەردى ٴساتتى وتكەرىپ، قازىنالى قارياداي ويعا شومىپ وتىرعان دانا قالاعا ۇقسايتىن. «المالى» ٴداۋىرىن ارتقا تاستاپ، جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى ۇلى قيىرلارعا سوزىلعان ۇزاق كوشتەرگە تەڭىن ارتىپ، قىتاي مەن ٴۇندىستانعا اسقان كىرە جولدار مەن كۇرە داڭعىلداردىڭ شۋلى شەجىرەسىن كەيىنگى عاسىرلارعا جالعادى; ورىنبوردان وزعان، اقمەشىتتەن اسقان استانالىق ەستافەتانى اسقارلى الاتاۋدىڭ باۋرايىنا قوناقتاتقان قالا - بۇل. ٴان مەن جىرعا ارقاۋ بولعان ٴاز الماتىنىڭ ماڭدايىنا عاسىرلاپ كۇتكەن قۋانىش - تاۋەلسىزدىكتى جاريالاۋ باقىتى بۇيىردى. ٴيا، الماتى - تاۋەلسىزدىكتىڭ تال بەسىگى. جەلتوقساندا بۇلقىنعان جاس قايراتتىڭ نامىسىن جانىعان جەر دە وسى شاھار. بۇل قالادا كەڭەستىك كەزەڭنىڭ قاتپار-قاتپار تاريحى ٴتۇزىلدى. بۇل قالادا ازاتتىققا ۇمتىلعان ارىستاردىڭ اقىرعى جولدارى اياقتالدى. بۇل قالادا دالا پسيحولوگياسىنىڭ قالالىق بولمىسقا اينالۋىنىڭ ۇزاق ٴۇردىسى ٴجۇردى. ساۋاتسىزدىقپەن كۇرەسكەن جىلداردىڭ سىزبالارى دا وسى جەردە دۇنيەگە كەلدى. ٴعىلىم-بىلىم، ادەبيەت پەن ونەر، رۋحانيات پەن مادەنيەت الما اعاشتارىمەن استاسا ٴبۇر جاردى. ال، ەڭ باستىسى، الماتى ۇلتتىق سانانى قالىپتاستىرۋدىڭ رۋحاني ورتالىعى، ۇلاعاتتى ۇستاحاناسى بولدى. قازاق حالقىنىڭ ونەرى مەن مادەنيەتىنىڭ ٴداستۇرلى دالا فيلوسوفياسىنىڭ شىنايى كورىنىسى بولىپ قانا قويماي، ۇلتتىڭ دامۋ ۇدەرىسىندەگى ۇلگى مەن مەكتەپكە اينالدى. وسىنىڭ بارىنە كۋا - ارۋ الماتى...

ساياسات سالتاناتى

...ٴبىز - حالىقتىق ساياساتتىڭ مارتەبەلى مەكتەبىنەن شىققان ەلمىز. وسى ەلدە تۋىپ-وسكەن ۇرپاقپىز. بابانىڭ داڭقىن بۇلداپ، بۇرا تارتقان جەرىمىز جوق. ۇلى دالانىڭ ۇلاعاتىن ۇلتتىق تاريحىمىز دەپ باعالاي وتىرىپ، جاڭا تاريحتىڭ تاراۋلارىن جازىپ جاتىرمىز. بۇل ورايداعى بەرىك ۇستانىم - ۇلتتىق ىنتىماقتى تۋ ەتۋ. ساياساتكەر بولۋ ٴاۋ باستاعى ارمانىم ەمەس ەدى. ٴتىپتى، بالا كەزىمدە مۇنىڭ نەندەي نارسە ەكەنىن دە ويلاپ كورمەپپىن. تەك، ايتەۋىر اكەم مەن انامنىڭ كۇندەلىكتى قاراپايىم ٴومىرى مەن اۋىلداستارىمنىڭ قوڭىر تۇرمىس-تىرشىلىگى مەنى وسى جولعا - بەيمالىم ساپارعا باستاپ الىپ كەلىپتى. اۋىل اقساقالدارىنىڭ ٴاربىرى سىرالعى ساياساتكەر، سىرباز مامىلەگەر ەكەنىن جىلدار وتكەندە، تالاي ەلدەر مەن مەملەكەتتەردىڭ تورىندە ەلىم تۋرالى تولعانعاندا تەرەڭ سەزىنە تۇسكەندەي بولدىم. سولاقاي ساياساتتىڭ تۇسىندا مانساپ مىنبەرىنە كەزدەيسوق كوتەرىلگەن كەسىرلەر مەن زوردان زوبالاڭ كورگەن حالقىمىزدى كەمسىتكەندەر ٴبىزدى كۇنى كەشە عانا پايدا بولعان بۇراتانا حالىق، بۇرالقى ەل سانادى. ٴبىز جوقتان بار بولعان حالىق ەمەسپىز. قازاق حاندىعى - بۇدان بەس جارىم عاسىر بۇرىن شاڭىراق كوتەرسە دە، ەۋرازيانىڭ ۇلى دالاسىندا ورناعان ارعى داۋىردەگى ساق، عۇن، ٴۇيسىن مەملەكەتتەرىنىڭ، بەرگى زامانداعى ۇلى تۇرىك قاعاندىعى، دەشتى قىپشاق پەن التىن وردا مەملەكەتتەرىنىڭ زاڭدى مۇراگەرى. بۇلار - ٴبىزدىڭ ۇلى تاريحىمىزدىڭ كونە سىلەمدەرى. ەجەلگى ٴىزدىڭ سۇرلەۋلەرى ٴبىزدى جاڭا زاماننىڭ مىنبەرىنەن ٴسوز ايتۋعا جەتكىزدى. دەمەك، ساياساتتىڭ ەڭ باستى ۇستانىمى - بىرلىك. بىرلىگى جەتكەن ەل وزادى، بىرلىگى كەتكەن ەل توزادى دە- گەن ٴسوزدىڭ دە سورابىن ٴدوپ باسىپ ايتقان حالقىمىز. بىرلىك - ٴبىزدىڭ بارلىق جەڭىستەرىمىزدىڭ قاينار كوزى، تىنىشتىعىمىز بەن بەيبىت ٴومىرىمىزدىڭ قورعانى. بىرلىك بار جەردە - تىرلىك بار. وسىنى ٴاردايىم جادىمىزدا ۇستاۋىمىز كەرەك. اتا تاريحىمىزدىڭ تۇجىرىمدارىن ەستە ۇستاپ، شەجىرە بولىپ ايتىلار ۇلتتىق ۇلاعاتتى، تاريحي اقيقاتتى جاس ۇرپاقتىڭ جادىنا مىقتاپ ٴسىڭىرۋىمىز قاجەت. جاس ۇرپاق جۇرەگىنە سوندا جول تابامىز، سوندا عانا بولاشاعىنا باعدار بەرە الامىز...

تۋعان ٴتىلدىڭ تۇعىرى

...ٴبىر قىزىق پارادوكس: ٴبىز ٴوز مەملەكەتىمىزدە كونستيتۋسيادا جازىلعان زاڭدىق كۇشى بار باپتى باسشىلىققا الماي، قىزدىرمانىڭ قىزىل تىلىنە ەرىپ، شاپقىلاي بەرەمىز. ٴىس باسىندا، اسىرەسە حالىقتىڭ كوز الدىنداعى جاۋاپ- تى قىزمەتتە وتىرعان قازاقتاردىڭ وزدەرى مەملەكەتتىك ٴتىلدى مەنسىنبەي، وزگە تىلدە سويلەۋگە قۇمار بولسا، وعان حالىق تا، ٴتىل دە كىنالى ەمەس. كىنالى ۇلتتىق نامىستىڭ ازدىعى، ەرسى ارەكەتكە ەلىكتەگىشتىك، ۇلت داستۇرىنە ەنجارلىق. وسى جاعدايدى سارالاي كەلە، ون بەس جىلدا ايۋ دا مەملەكەتتىك ٴتىلدى ۇيرەنىپ الاتىن ۋاقىت بولدى دەپ ايتقانىم بار. بۇل ٴسوزدى قازاق ٴتىلدى باسىلىمدار قاناتتى ٴسوزدىڭ قاتارىنا قوسىپ، ٴبىراز ۇشقىنداتتى. ٴبىراق بۇل قاناتتى سوزدەن گورى ٴتىل تاعدىرىنا الاڭداۋدىڭ، نامىستى قايراۋدىڭ ٴبىر جولى ەدى. بۇل ىڭعايداعى تىعىرىقتاعى تىرلىكتىڭ ٴيىنى تۇزەلەر دەگەن ٴۇمىت ٴسوزى بولاتىن. ارينە، بۇدان جيىرما بەس جىل بۇرىنعى جاعدايمەن سالىستىرعاندا، بۇل باعىتتا كوپ نارسە العا جىلجىدى. ۇتقانىمىز دا، ۇققانىمىز دا بارشىلىق. وكىنىشكە قاراي، ۇمىتقانىمىز دا جەتىپ جاتىر. ۇتىلمايتىن جەردە ۇتىلىپ، تۇتىلمايتىن جەردە تۇتىلىپ جاتاتىنىمىز دا جوق ەمەس...

ٴدىن مەن ٴداستۇر

...ٴقازىر يسلامداعى ەكىنىڭ ٴبىرى بىلمەي ايتىپ جۇرگەن ماسەلە: جيھاد تۋرالى ماسەلە. جيھاد – يسلام دىنىندە ايتىلاتىن ۇعىم ەكەنى راس. ٴبىراق مۇنىڭ اياسىن تەك قانا لاڭكەستىكپەن شەكتەيتىن بولساق، قاتتى قاتەلەسەمىز. ونىڭ قازاقشا ۇعىمى بەلگىلى ٴبىر ناتيجەگە، ماقساتقا جەتۋ ٴۇشىن كۇش-قايرات جۇمساۋ، ىنتا-جىگەر تانىتۋ، ماقسات ٴۇشىن كۇرەسۋ دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. بۇل ٴسوزدى ٴقازىر قارۋ الىپ سوعىسۋ، ٴوزىن قۇرباندىققا شالۋ ماعىناسىندا قولدانىپ ٴجۇر. قۇراندا «جيھاد» ٴسوزى 35 جەردە كەزدەسەدى. سونىڭ تورتەۋىندە عانا «سوعىس» ۇعىمىندا قولدانىلعان. كوپ ادام ٴوزىن مۇسىلمان ساناعانمەن، قۇراننىڭ جالپى مان-مازمۇنىمەن دە تولىقتاي تانىس ەمەس.

سوندىقتان شولاق تۇسىنىك شالا ۇعىمدى تۋعىزادى. تەرروريزم – الەمدىك دەرت. بۇل زاۋالعا قارسى ادامزات بالاسى، بارلىق مەملەكەتتەر ماقساتتى تۇردە كۇش بىرىكتىرىپ، قارسى تۇرماسا، جاعداي جىل وتكەن سايىن، ٴتىپتى اي وتكەن سايىن ۋشىعىپ، دۇنيە ٴورت قۇشاعىنا اي- نالا بەرەدى. قايعىنىڭ بۇلتىن جامىلىپ، قاراقان باسىڭنىڭ قامىمەن بۇركەنىپ عۇمىر كەشەتىن بەيتاراپ ساياسات ەندى ورىندى امال، ورايلى ىس-ارەكەت بولا المايدى. الەمدىك تاجالعا بارا-بار قارسىلىق، ٴدىن تىلىمەن ايتقاندا، ز ۇلىمدىققا قارسى زايىرلى جيھاد قاجەت...

قيىردان كەلسە قانداستار

...الەمنىڭ ٴار قيىرىندا ٴومىر ٴسۇرىپ جاتقان باۋىرلارىمىزدى اتاجۇرتقا ورالتۋ باعىتىندا كوپتەن ويىمدا جۇرگەن ارمانىمدى ورىنداعان ٴساتىمدى مەنىڭ ٴوز ومىرىمدەگى ەڭ باقىتتى كەزەڭىم دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل ٴبىر جۇرەكجاردى قۋانىش، سەزىمگە تولى سالتانات، ازاماتتىق پارىزدىڭ سالماعىن سەزىنۋدىڭ شىنايى كورىنىسى بولدى. وسىنداي ەرەكشە ساتتەر وڭاشا قالعان كەزدە كەيدە ولەڭ بولىپ ورالىپ، قولىڭا قالام العىزادى. تىڭداي ٴبىلۋ زامانىڭنىڭ تىنىسىن، تورگە وزدىرۋ قازاعىمدى – ۇلى سىن. مويىنداتساڭ مۇراتىڭدى جاھانعا، سوندا عانا… پەندە ەمەس، ۇلىسىڭ! سوندا عانا ۇلىقتايدى ۇلىسىڭ! ەلىمىزدە دۇنيە ٴجۇزى قازاقتارىنىڭ بەس قۇرىلتايى ٴوتتى.

ولاردىڭ كەيىنگىلەرى جاڭا ەلوردا تورىندە – استانادا ٴوتتى. وسى كەزەڭنىڭ ٴوزى جاڭا ەلورداعا قونىس اۋدارۋ تۇسىنداعى تاريحي وقيعالارعا كۋا بولۋ، كوزايىم بولۋ تۇرعىسىندا ەل تاريحىنداعى ەلەۋلى كۇندەر، ەرەكشە ساتتەر بولدى. دۇنيە ٴجۇزى قازاقتارىنىڭ باسىن قوسۋ ناۋقاندىق ٴىس-شارا ەمەس، مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ مەرەيلى دە مارتەبەلى كورىنىسى بولىپ، حالىقارالىق قاۋىمداستىقتان، الەمدىك وركەنيەتتەن ٴوز باعالارىن الدى. الەمدە ٴوز قانداستارىن اتاجۇرتقا جيناپ، مەملەكەتتىك تۇرعىدان ارنايى باعدارلامالار قابىلداعان، كەلگەندەردىڭ جاڭا ورتادا جاتسىنباي، بىردەن ٴسىڭىپ، جايلى عۇمىر كەشىپ كەتۋىنە بارلىق جاعدايلارىن جاساپ جاتقان دۇنيە جۇزىندەگى ٴۇش ەلدىڭ ٴبىرى – قازاقستان...

ونەردىڭ ٴورىسى كەڭ ...

كەڭەستىك قيراندى قۇرىلىمنان مۇرا بولىپ تەك قانا كەتەۋى كەتكەن ەكونوميكا، كەنەۋى كەپكەن تۇرمىستىق پروبلەمالار عانا قالعان جوق. ساعى سىنعان سانا، جۇنجىگەن رۋح قالدى. ٴبىر كەزدە مادەنيەت مايەگى اتانعان ۇلكەندى-كىشىلى قۇرىلىمدار مەن ۇجىمدار رۋحاني كۇيزەلىستى باستان كەشىپ، سانانى تۇرمىس بيلەگەن كەزەڭدە، مادەنيەت وشاقتارى مەن ونەر وردالارىنىڭ ٴبىرازى جابىلىپ تا قالدى. قىسقا ٴجىپ كۇرمەۋگە كەلمەي جاتسا دا، ۇلتتىق ونەرگە، حالىقتىق رۋحانياتقا قول سوزدىق. ونەر – ۇلتتىڭ رۋحاني كەلبەتى. مەملەكەتتىڭ مارتەبەسى مەن مەرەيىنىڭ شىنايى كورىنىسى. ونەرلى حالىقتىڭ وركەنى دە باياندى.

«ەل ٴىشى – ونەر كەنىشى» دەگەن ٴسوز بەرتىندە پايدا بولعانمەن، ونىڭ ارعى بولمىسى تاريحي باستاۋلاردان ٴتىل تارتىپ، حالقىمىزدىڭ قازىناسىن، ماۋەلى مادەنيەتىمىزدىڭ قاينارىن قاپىسىز تانىتادى. اۋەسقويلىق پەن كاسىبي ونەردىڭ اراجىگىن بايقاپ قاراساق، ول حالقىمىزدىڭ سان عاسىرلىق سۇزگىسىنەن وتكەن بايلىعىن بىرىكتىرىپ، ونى جاڭا زامانعا ساي جاڭعىرتۋدىڭ تىڭ ناتيجەسىن اڭعارتادى...

وتباسى – وتان تىرەگى

...جامان حالىق جوق، جامان ادەت بار. جامان ادەت جۇقپالى. ول جۇرەككە تۇسەتىن جەگى قۇرت. وڭى مەن سولىن تانىپ ۇلگەرمەگەن، ەرسى نارسەلەرگە ەلىكتەۋگە بەيىم تۇراتىن اڭعال جاستاردى اداسۋدان ساقتاندىرۋدىڭ شارالارىن مەملەكەت ٴبىرجاقتى شەشە المايدى. بۇل – جۇرت بولىپ جۇمىلىپ، حالىق بولىپ قولداپ، بىرلەسە جۇمىس جاساۋدىڭ ناتيجەسىندە جۇزەگە اساتىن ماسەلە. تاربيە – تال بەسىكتەن باستالىپ، ادامنىڭ ٴومىر بويى ۇيرەنەتىن، تالىمىمەن سىڭىرەتىن ادامي قاسيەتتەرىنىڭ حالىقتىق مەكتەبى. قازاق «ۇيادا نە كورسەڭ، ۇشقاندا سونى ىلەرسىڭ» دەيدى. بۇل – ۇلى دالانىڭ ۇلاعاتتى پەداگوگيكاسى مەن دانا بابالارىمىزدىڭ ۇرپاق تاربيەسىنە مەيلىنشە ٴمان بەرگەنىنىڭ ايناسى...

جاڭعىرىپ كەلەر جاس تولقىن

...تاۋەلسىزدىك العان تۇستا، اسىرەسە، 1993-1994 جىلدارى ەلدەگى قاراجات تاپشىلىعىنا بايلانىستى اسا كۇردەلى كەزەڭدى باستان كەشۋ گە تۋرا كەلدى. نارىق قاتىناسىنىڭ قيىندىعى ونىڭ زاڭدىلىقتارىنا ٴالى بەيىمدەلە قويماعان حالىققا اۋىر ٴتيدى. ول كەزدە كوپتەگەن اتا- انالار ٴۇشىن بالاسىن شەت ەلدە وقىتۋ ىسكە اسپايتىن ارمان بولىپ كورىنەتىن. قارجى تاپشىلىعى جومارت ەلدىڭ دە قولىن بايلادى. دەگەنمەن، تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزگە وزىق ويلى، بىلىكتى ماماندار قاجەت ەكەنىن ەسكەرە كەلە، سول تۇستا ٴبىز تاۋەكەل دەپ، جاستارىمىزدى الىس شەت ەلدەرگە وقىتۋعا بەل بايلادىق. ول ٴۇشىن ارنايى حالىقارالىق باعدارلاما قابىلداۋ قاجەت بولدى. «بىتەر ٴىستىڭ باسىنا جاقسى كەلەر قاسىنا» دەگەن ادەمى ٴسوز بار عوي. جانىمداعى سەرىكتەرىم ايتقانىمدى ۇعىنىپ، تاپسىرمام بويىنشا جاڭا، تاريحي باعدارلامانىڭ ەرەجەسى مەن قاعيداتتارىن ٴتۇزىپ شىقتى. وسىلايشا، 1993 جىلدىڭ كۇزىندە، ناقتىراق ايتقاندا، 5 قاراشا كۇنى ارنايى جارلىققا قول قويىپ، «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇساۋىن كەستىك. ٴسويتىپ، جاستارىمىزدى شەت ەلدەردىڭ الدىڭعى قاتارلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشەتىن حالىقارالىق ٴىس-شارا ومىرگە كەلدى... ەڭسەسى بيىك ەلوردا ...حح عاسىردىڭ اياقتالار تۇسىندا تاريحىمىزدا العاش رەت ەلدىڭ ۇلتتىق ماڭگىلىك مۇددەلەرىن باسشىلىققا الا وتىرىپ، تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ استاناسى قاي جەردە ورنالاساتىنى تۋرالى شەشىم قابىلداۋىمىزدىڭ اسا زور ساياسي جانە وتە ماڭىزدى الەۋمەتتىك ٴمانى بولدى.

قورىتا ايتقاندا، جاڭا استانا ومىرگە كەلدى. تاريح تابالدىرىعىنان اتتادى، قاز تۇردى، قادام باستى، جيىرما ٴبىرىنشى عاسىرمەن امانداستى. ونىڭ ۇزاق دامۋ جولىندا ٴالى دە سان تاراۋ بەلەستەر بار. «ماڭگىلىك ەل» اتتى جالپىۇلتتىق باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا جۇمىلا ەڭبەك ەتىپ جاتقان تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بۇگىنى قانداي نۇرلى بولسا، ەرتەڭى ودان دا سالتاناتتى بولاتىنىنا كۇمان جوق. الەمدەگى ەكى جۇزگە جۋىق مەملەكەتتەر اراسىنداعى الار ور- نىمىز، شىعار ٴتورىمىز ۋاقىت وتكەن سايىن بيىكتەپ كەلەدى. جۇلدىزىمىز جوعارىلاي تۇسۋدە. بۇل جۇلدىز – باقىت جۇلدىزى. حالىقتىڭ ماڭدايىنداعى جۇلدىز. سوندىقتان، ول جارقىراپ جانا بەرەدى. حالقىمىزدىڭ ماڭدايىنداعى جۇلدىزدىڭ نۇرىنا بولەنگەن جاس ۇرپاق – جاڭا تولقىن ٴبىزدىڭ بۇل ىستەرىمىزگە العىسىن ايتاتىن بولادى...

قاريالارىمىز – قازىنامىز ...

ۇلى دالامىزدىڭ ۇلىق تاري- حىندا جانىڭ جادىرايتىن جاقسى قاسيەتتەر ۇشان-تەڭىز. سونىڭ ٴبىرى – دالا دەموكراتياسى. ونىڭ باستى ۇرانى – ادىلدىك، بىرلىك جانە ۇلتتىق تۇتاستىق. اتاقتى بيلەردىڭ، ايبىندى اقىنداردىڭ اكسيوماعا اينالعان افوريزمدەرىنە وي جىبەرىپ قاراساڭ، ولارداعى حالىقتىق قاسيەت، ۇلتتىق ۇلاعات ايقىن كورىنەدى. سونداي كەزدە اقىلمان ابىزدىڭ وي تەرەڭدىگىنە ٴتانتى بولىپ، دالا فيلوسوفياسىنىڭ ۇلى سارىنىن سەزىنەسىڭ. وزەگى – اقىل، ونەگەسى – ناقىل جۇرتىڭنىڭ اسىل سوزدەرى ۇرپاقتار ساناسىنا جەتىپ جاتسا، بۇدان ارتىق قازىنا بولا ما؟ ورتاق ابىروي – وتان قۋاتى. الەمدىك وركەنيەتتەن ٴوز ورنىن تاپقان قازاق ەلىنىڭ بىرلىگى مەن تۇتاستىعى كەلەر ۇرپاققا ماڭگىلىك مىندەت، حالىقتىق قاسيەت بولىپ قالا بەرەدى. بۇل جولداعى اقساقالدارىمىز بەن كەيۋانالارىمىزدىڭ قوسار ۇلەسى ەل دامۋىنا ەرەكشە سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىز. قاريالارىمىز – قازىنامىز بار، دەمەك تۇعىرىمىز بيىك، تۋىمىز جوعارى بولاتىنىنا كۇمان جوق. تۇلپار ٴمىنىپ، تۋ ۇستاعان قازاققا اللانىڭ اق نۇرى جاۋا بەرسىن!...

مۇراتى ٴبىردىڭ – قۋاتى ٴبىر

. بۇل كىتاپ نە ٴۇشىن جازىلدى؟

ونىڭ ماڭىزدى سەبەپتەرى بار. تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما بەس جىلدىق كەزەڭىن مەملەكەت دامۋىنىڭ يگىلىكتى ناتيجەلەرىمەن قارسى الدىق. الەمدىك وركەنيەتتەن ەگەمەن ەل قاتارىندا ٴوز ورنىمىزدى تاپتىق. وزگەلەرمەن بويىمىز دا، ويىمىز دا تەڭەستى. حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بەلدى ٴارى بەلسەندى مۇشەسى رەتىندە مارتەبەلى مىنبەرلەردەن ٴسوز ۇستاپ، كوزقاراسىمىزدى كەڭىنەن تانىتۋعا قول جەتكىزدىك. مۇنىڭ ٴبارى تاريح ٴۇشىن قاس-قاعىم ٴسات سانالاتىن شيرەك عاسىردا جۇزەگە اسىرىلدى. قارۋدىڭ كۇشىمەن ەمەس، اقىل- پاراساتتىڭ، سارابدال ساياساتتىڭ قۋاتىمەن الەم نازارىن وزىمىزگە بۇردىق. تاۋەلسىز مەملەكەت اتانىپ، شەكارامىزدى شەگەندەدىك. ٴتول تەڭگەمىزدى تورگە شىعارىپ، اۋماقتىق تۇتاستىعىمىزدى تورتكۇل دۇنيەگە مويىنداتتىق. مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىزدى جۇمىر جەردىڭ قاي تۇكپىرىندە دە اسقاقتاتىپ كەلەمىز. ۋاقىت بىزبەن ساناستى. زامان بىزگە موينىن بۇردى. ەل ەسەيدى، ەلمەن بىرگە مەن دە ۇلكەن ٴومىر مەكتەبىنەن ٴوتتىم. قانداي قيىن كەزەڭدە دە حالقىمىزدىڭ بىرلىك پەن ىنتىماقتى ٴبىرىنشى ورىنعا قويعان ۇلتتىق ٴداستۇرىن نىق ۇستاي وتىرىپ، كوپ ۇلتتى قازاقستان حالقىنىڭ اۋىزبىرشىلىگى مەن ٴوزارا تۇسىنىستىگىن، سىيلاستىعى مەن توزىمدىلىگىن مەملەكەت دامۋىنىڭ تەمىرقازىعى ەتىپ قالىپتاستىردىق. جاپپاي قىرىپ- جوياتىن يادرولىق الاپات قارۋدان ٴوز ەركىمىزبەن باس تارتا وتىرىپ، حالىقارالىق قوعامداستىقتان، ىرگەلى مەملەكەتتەردەن بەيبىتشىلىگىمىزگە كەپىلدىك الدىق. بۇل قادام دا ىنتىماقشىل حالقىمىزدىڭ تاراپىنان ٴوز كەزىندە قولداۋ تاپتى. مۇندا دا مۇراتىمىز ٴبىر، ماقساتىمىز ورتاق بولدى. مۇنىڭ ٴبارى ەلىمىزدىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭىن تەرەڭنەن ويلاپ، دۇرىس شەشىم قابىلداۋ ناتيجەسىندە جۇزەگە استى. بۇگىنگى تاڭدا 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا 100 ناقتى قادام – ۇلت جوسپارىن ورىنداۋعا كىرىسىپ كەتتىك. ٴبىز ٴۇشىن بۇل دا سىندارلى كەزەڭنىڭ تاعى ٴبىر سىناعى بولماق.

مىنە، وسى تۇستا ٴسوز بەن ٴىستىڭ بىرلىگى قاشاندا ەل دامۋىنىڭ ناقتى كورسەتكىشىنە اينالادى. ٴبىز ەگەمەن ەل بولۋ جونىندەگى اتا-بابالارىمىزدىڭ اسىل ارمانىن جۇزەگە اسىردىق. ەلىمىزدىڭ ٴوزى تاڭداعان دارا جولى بار، ول – بەيبىتشىلىكتى سۇيەتىن، قاۋىپسىزدىكتى قورعايتىن قازاقستان جولى. تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما بەسىنشى جىلىن جاڭا قازاقستاندىق ارماندى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ايقىن جەتىستىكتەرىمەن قارسى الىپ وتىرمىز. ەل ەكونوميكاسىنىڭ سەرپىنى مەن الەۋمەتتىك الەۋەتى الەمدىك داعدارىستىڭ سىن-تەگەۋرىندەرىنە بەرىك شىداس بەرىپ كەلەدى.

ەڭ باستىسى، حالقىمىزدىڭ كوڭىلىندە رۋحاني-پسيحولوگيالىق داعدارىس جوق. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ جالپىۇلتتىق باعدارلاماسى جاڭا قۋاتپەن جۇزەگە اسۋدا. جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل. اتا-بابامىز قانىمەن، جانىمەن قورعاعان ۇلى دالادا ماڭگىلىك ەل قالىپتاستىرۋدىڭ بارلىق شارتتارى مەن مۇمكىندىكتەرى جاسالدى. مەملەكەتتىك ۇستانىم تۇعىرىن بەكىتتى. مەنىڭ تىلدىك قورىمدا ەڭ ٴجيى قولدانىلاتىن ٴۇش ۇعىم بار. ول – تىنىشتىق. تاتۋلىق. بىرلىك. ٴارى ولاي بولۋىنىڭ دا سىرى بار. ولاردى ماعان دەيىن دە مىڭداعان ادام ايتقان. ٴبارى دە تاريح تاعىلىمىنان تۋىپ، ەجەلگى بابالارىمىزدان ەكشەلىپ جەتكەن سارا سوزدەر. «التاۋ الا بولسا – اۋىزداعى كەتەدى، تورتەۋ تۇگەل بولسا – توبەدەگى كەلەدى»، «بولىنگەندى ٴبورى جەيدى»، «ساۋساق بىرىكپەي، ينە ىلىكپەيدى»، «تىنىسى ٴبىردىڭ – ىرىسى ٴبىر» دەيتىن اتالى، باتالى ٴسوزدى دە ايتىپ كەتكەن سولار. ٴبىز ۇلى بابالارىمىزدان قالعان اسىل سوزگە دە، ٴجون-جوسىققا دا، داستۇرگە دە ٴارقاشان ادال بولۋىمىز كەرەك. ٴبىز ۇلى دالا ەلىنىڭ كەشەگىسىن بۇگىنگە، بۇگىنىن ەرتەڭگە جالعايمىز. ونىڭ ۇلى تاريحىن جاڭا داۋىردە جارقىراتىپ جاڭادان جازامىز. جاڭا عاسىر – ٴۇشىنشى مىڭجىلدىققا قازاقستاننىڭ قولتاڭباسىن باسامىز. مۇراتىمىز – ماڭگىلىك ەل! تاۋەلسىز مەملەكەتىمىز ەۋرازيانىڭ وسىناۋ الىپ كەڭىستىگىندە ماڭگىلىك ٴومىر سۇرەتىن بولادى. مارتەبەسى بيىكتەپ، وسە بەرسىن، وركەندەي بەرسىن ۇلى دالا ەلى – ماڭگىلىك ەل – تاۋەلسىز قازاقستان!.

("ەگەمەن قازاقستان" گازەتىنەن ىقشامدالىپ الىندى).

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي