USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

وزگەنىڭ قاڭسىعىن قولجەتىمدى ەتىپ الۋىمىزدىڭ سەبەبى نەدە؟

جۇمىستان قايتاردا جولاي دۇكەنگە سوقتىم. اراسىندا شولدەپ، سۋسىنعا «جەرىكتىگىم» ارتادى. قاز-قاتار تىزىلگەن توڭازىتقىشتاردىڭ ىشىندە ٴتۇرلى قاپتامادا سۋسىندار تولىپ تۇر. قايسىسىن تاڭدارىڭدى بىلمەيسىڭ. ٴار سۋسىنعا كوز سالىپ، قاراپ تۇرعانىمدا ٴبىر توپ مەكتەپ وقۋشىسى كەلىپ، قاپتاماسىندا «ەنەردجي»، «ديززي»، «گوريللا» دەگەن جازۋى بار قاڭىلتىر ىدىستاعى سۋسىنداردى قاجەتىنشە الدى. «تاتە، مىنانى الىڭىز، وكىنبەيسىز. شارشاعانىڭىز باسىلىپ، ۇيقىڭىز اشىلىپ، سەرگەك جۇرەسىز» دەپ، مەنى دە ۇگىتتەپ قويدى. ٴوزىم بۇرىن پايدالانباعان سوڭ بۇل تاڭسىق سۋسىننىڭ تاريحىن ٴبىلۋدى ماڭىزدى دەپ ەسەپتەدىم.

ەنەرگەتيكالىق سۋسىندار – ادامزاتتىڭ بەرتىندە ويلاپ تاپقان ونەرتابىسى. الايدا ولاردىڭ قۇرامىنداعى زاتتار جۇيكە جۇيەسىن ىنتالاندىرۋ ٴۇشىن بۇرىننان پايدالانىلىپ كەلەدى ەكەن. ەنەرگەتيكالىق سۋسىندار ەمتيحانعا دايىندالىپ جۇرگەن ستۋدەنت­تەرگە، جۇمىسىن ۋاقىتىندا تاپسىرىپ ۇلگەرمەي جۇرگەن قىزمەتكەرلەرگە، سپورتتىق رەكورد­تارعا ۇمتىلعان سپورتشىلارعا، شارشاعان جۇرگىزۋ­شىلەر مەن تۇنگى كلۋب قىدىرمالارىنا ناعىز قۇتقارۋشى بولدى. ٴبىر سوزبەن ايتقان­دا، شارشاسا دا ٴوزىن سەرگەك سەزىنۋى كەرەك ادامدارعا ارنالعان­.

ەنەرگەتيكالىق سۋسىنداردىڭ زيانى جايلى­ ايتىپ تا، ەستىپ تە ٴجۇرمىز. دەسەك تە، دۇكەندەردە «قۇتقارعىش» سۋسىننىڭ قولجەتىمدىلىگى دەنساۋلىققا الاڭداماۋعا بولاتىن­داي اسەر بەرەدى. وسى تۇيتكىلدىڭ توڭىرەگىن تەكسەرىپ كورەيىك. ەنەرگەتيكالىق سۋسىندار كوڭىل كۇيدى كوتەرىپ، وي ارەكەتىن جاقسارتادى. اركىم، اسىرەسە جاستار ٴوز قاجەتتىلىكتەرىنە وراي ەنەرگەتيكالىق سۋسىن تابا الادى. بۇل سۋسىنداردىڭ كەيبىرى كوفەينگە نەگىزدەلسە، ەكىنشىسى دارۋمەندەر مەن كومىر­سۋلاردان قۇرالعان. كوفەينگە نەگىزدەلگەن سۋسىن­دار تۇندە جۇمىس ىستەپ، ساباق وقيتىن ستۋدەنتتەر مەن قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان، ال دارۋمەندى-كومىرسۋلى سۋسىنداردى بوس ۋاقىتىن سپورتزالدا وتكىزگىسى كەلەتىن بەلسەندى ادامدارعا پايدالانۋعا بولادى. ايتا كەتەيىك، اتالمىش ٴشول باسقىشتىڭ اسەرى كۇندەلىكتى قولداناتىن كوفەدەن دە جوعارى. ٴبىر شىنى كوفەنىڭ اسەرى 1-2 ساعات ساقتالسا، ال ەنەرگەتيكالىق سۋسىننىڭ اسەرى 3-4 ساعات­قا دەيىن. وعان قوسا، كوپتەگەن ەنەرگەتيكالىق سۋسىندار گازدالعان بولىپ كەلەدى، بۇل ولاردىڭ اسەرىن كوفەگە قاراعاندا جەدەل­دەتەدى.

حوش. ەنەرگەتيكالىق سۋسىنداردى بەلگىلەنگەن مولشەرلەمەگە ساي تۇتىنۋ قاتاڭ تالاپ­ ەتىلەدى. ماكسيمالدى مولشەر – كۇنىنە 2 قۇتى سۋسىن. مولشەردەن اسىرۋ قان قىسىمىنىڭ نەمەسە قان قۇرامىنداعى قانت دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋىنە اكەپ سوعۋى مۇمكىن دەيدى ماماندار.

– ٴبىرى بىلسە، ٴبىرى بىلمەيدى، بۇل سۋسىن فرانسيا، دانيا، نورۆەگيادا رەسمي تۇردە رۇقسات ەتىلمەگەن ٴدارى رەتىندە تەك ٴدارىحانالاردا ساتىلاد­ى. وسى تۇستا ايتا كەتكەن ٴجون، ەنەرگەتيكالىق سۋسىنداردىڭ قۇرامىنداعى دارۋمەندەر مۋلتيدارۋمەندى كەشەندى الماستىرا المايدى. سونداي-اق، جۇيكە اۋرۋلارى بار، گيپو نەمەسە گيپەرتونيامەن اۋىراتىن ادامدارعا ەنەرگەتيكالىق سۋسىنداردى تۇتىنۋ قۇپتالمايدى. ەنەرگەتيكالىق سۋسىندار اعزانى ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتەدى. سۋسىندا­ ەشقانداي ەنەرگيا جوق، ول تەك ەنەرگيا قوزدىرۋش­ىسى. ياعني، ٴبىز ٴوز ەنەرگيا قورىمىزدى پايدال­انامىز، قىسقاشا ايتقاندا، ەنەرگيانى وزىمىزدەن قارىزعا الا تۇرامىز. الايدا ەرتە مە، كەش پە بۇل قارىزدى شارشاعاندىق، ۇيقىسىزدىق، اشۋشاڭدىق تۇرىندەگى پايىزبەن قايتارۋعا تۋرا كەلەدى. كوپتەگەن ەنەرگەتيكالىق سۋسىنداردىڭ قۇرامىندا كوپ مولشەردە ۆ دارۋمەنى بولادى. بۇل جۇرەك سوعىسىن جيىلەتىپ، اياق-قولداردىڭ دىرىلدەۋىنە سەبەپ­ بولۋى مۇمكىن. فيتنەس جانكۇيەرلەرى كوفەينن­ىڭ نەسەپ ايداعىش قاسيەتى جايلى جاقسى ٴبىلۋى ٴتيىس. ياعني، جاتتىعۋدان كەيىن ەنەرگەتيكالىق سۋسىن ىشۋگە بولمايدى، ويتكەنى جاتتىعۋ كەزىندە اعزا ونسىز دا كوپ سۇيىقتىق جوعالتادى، – دەيدى قالالىق №6 ەمحانا دارىگەرى ن.جالعاسبايەۆا.

ٴتۇيىن. بايقاعانىمىزداي، ارتىقشىلىقتارىنان كەمشىلىكتەرى كوپ. دەسەك تە، وزگەنىڭ قاڭسىعىن قولجەتىمدى ەتىپ الۋىمىزدىڭ سەبەبى نەدە؟ بۇل ادەتتەن استە قۇتىلمايتىن شىعارمىز. پايدالى سۋسىندار تولىپ تۇرعاندا، اعزاعا زيانىن تاڭداپ ىشەتىندەي ساۋاتسىزدانىپ كەتكەنىمىز بە؟ مينيسترلىكتەگى ماماندار نە قاراپ وتىر؟ ساناسى عانا ەمەس، اعزاسى دا ۋلانسىن دەگەنى مە، الدە...

قۇرالاي جاقسىلىق

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي