USD 336.23 EUR 360.3 RUB 5.28
استانا:

مەلانحوليا

ٴىشىپ وتىرعان شايىما تاراقان ٴتۇسىپ كەتتى. ىزالانعانىم سونداي قۇربىم كىنالىدەي شايدى بەتىنە شاشىپ جىبەرگىم كەلدى. "سالاقسىڭ! بولمەنى ەشقاشان جينامايسىڭ" دەپ ايقاي سالدىم. ول مۇرنىنىڭ استىنان "بۇل جاتاقحانادا تاراقان قاپتاعانىنا ٴبىر جىلدان استى. ەدەندى كۇنىنە ٴۇش مەزگىل جۋساڭ دا ولاردان قۇتىلا المايسىڭ" دەپ مىڭگىرلەدى. "جۇيكەنى تىنىشتاندىرادى" دەپ جارناماسى جاقسى جاسالعان "سيكورييدىڭ" ٴۇش قاسىعىن بوكالعا سالىپ، ىشە باستاپ ەدىم، دەنەم تىتىركەنىپ كەتتى. تىلىمە جابىسقان تاراقاننىڭ بالاسى ەدى. "بۇلاي كەدەيشىلىكتە ٴومىر سۇرگەنشە ٴولىپ قالعانىم جاقسى ەدى" دەپ بار داۋسىممەن ايقاي سالدىم.

ول: - جۇرتتار شايان مەن قۇرباقانى دا جەيدى عوي. ونىڭ قاسىندا كىشكەنتاي تاراقاندى جۇتا سالعاننان ٴولىپ قالمايسىڭ،- دەپ كەلەمەجدەدى. ٴوزىن ٴوزى، شىن مانىندە، سىيلاي بىلەتىن، جاقسى ٴومىر ٴۇشىن كۇرەسە بىلەتىن جىگەرلى ادام ٴۇش كۇن تۇرمايتىن ٴبىزدىڭ قالاداعى كىشكەنتاي بولمەمىز تىم جۇپىنى. تەرەزەنى اشساق، ٴار جەرىنەن جىرتىلىپ، اجىراعان قوڭىر تۇسقاعازدار جەلبىرەيدى. "كىم بولسا دا، مىنا تۇسقاعازدى تالعامسىز ادام تاڭداعان" دەپ كۇڭكىلدەگەنىمىزبەن، ونسىز دا كوڭىلسىز ٴومىرىمىزدى ونان سايىن كولەگەيلەپ تاستاعان بولمەگە جوندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ ەشقايسىمىزدىڭ ويىمىزعا كىرىپ-شىقپادى. "باسقا جاتاقحاناعا كوشەم". ەكەۋمىز دە سولاي ويلادىق. ٴبىراق ٴبىز كوشپەي، سول ەسكى جاتاقحانادا تۇراقتاپ قالدىق. داستارحان ۇستىندە تاراقانداردىڭ جۇگىرىپ جۇرەتىنىنە دە، ولاردىڭ شايىمىزعا نە تاماعىمىزعا ٴتۇسىپ كەتەتىنىنە دە بويىمىز ۇيرەندى. "ٴبىزدىڭ دوستارىمىز" قاڭعالاقتاپ ٴجۇرىپ، شايعا ٴتۇسىپ كەتسە، بۇرقىلداپ ٴجۇرىپ، توگىپ، كەسەنى جۋىپ، قايتا شاي ٴىشىپ، وتىرا بەرەمىز. تاماققا ٴتۇسىپ كەتسە، ٴتىپتى قيىن. بىردە داستارحانعا قويعان قارا سۋعا قايناتىلعان كۇرىشتى تاراقان ارالاپ كەتتى. ۇيدە باسقا ازىق-تۇلىك جوق، ايدىڭ سوڭى بولعاندىقتان، قالتامىزدا كوك تيىن دا قالماعان. تاراقان ارالاپ كەتكەن كۇرىشتى جەۋگە تۋرا كەلدى. ازىرگە تاراقاندى جەۋگە عانا بوي ۇيرەتكەنىمىز جوق. كەيدە تاراقانداردىڭ توسەگىمدە، بەتىمدە جۇگىرىپ جۇرەتىنىن كوتەرە الماي، جۇيكەم شەكتەن تىس قوزىپ، ٴتۇننىڭ ٴبىر ۋاعىندا تۇرىپ الىپ، ولاردى ورشەلەنە ولتىرەتىنىم بار. ٴاسيما: - جاۋىزسىڭ. ولار دا اللا جاراتقان تىرشىلىك يەلەرى. ولاردىڭ دا ٴومىر سۇرۋگە قۇقى بار،- دەيدى. - تىم اقىلدى ەكەنسىڭ. وندا ولارعا ٴتۇسىندىر، جەپ وتىرعان تاماعىم مەن ٴىشىپ وتىرعان شايىما ٴتۇسىپ، مەنىڭ جۇيكەممەن ويناماسىن. - سەندە شيزوفرەنيانىڭ بەلگىلەرى بار. جۇيكە اۋرۋلارىن ەمدەيتىن اۋرۋحاناعا جاتقىڭ كەلمەي مە؟ ەرتەڭ اپارىپ تاستايىن،- دەدى ول مىسقىلداپ. - جاتاقحاناعا اي سايىن اقشا تولەمەيسىڭ، ٴۇش مەزگىل تەگىن تاماق، ٴارى وندا تاراقان دا جوق، كەرەمەت قوي، ٴتىپتى، دەمالىس ورنى دەرسىڭ، ويلانىپ كور،- دەپ كۇلدى. - سەندە دە جۇيكە اۋرۋلارىنىڭ بەلگىلەرى بار. ەكەۋمىز بىرگە ەمدەلەيىك،- دەدىم. - جوق، مەنىڭ جۇيكەم ساپ-ساۋ، تەك سوڭعى كەزدە قاتتى شارشادىم، ٴبىراز دەمالسام، وزىمە كەلەم،- دەدى ول. - ال ساعان "ٴپسىحبالنىساعا" جاتام دەسەڭ، كومەكتەسەم،- دەپ مازاقتاپ، ٴوز سوزىنە ٴوزى ٴماز بولىپ كۇلىپ الدى. مەن ونىڭ كۇلكىسىنىڭ استارىندا مۇڭ جاسىرىنىپ تۇراتىنىن بىلەم. سوسىن ول ٴجونسىز قالجىڭداسا دا، رەنجىمەۋگە تىرىسام. ول اكەسىنىڭ اراقتى ٴىشىپ-ىشىپ كوز جۇمعانىن، ٴقازىر اناسىنىڭ دا ىشىمدىككە اۋەستىگىن مەنەن جاسىرعان ەمەس. اكەم مەن انام كەزەك-كەزەك تەلەفون شالىپ جاتسا، "جۇرتتىڭ اكە-شەشەسى قىزدارىن ىزدەيدى، ال مەن ەشكىمگە كەرەك ەمەسپىن" دەپ بۇرقىلداپ سويلەپ قالاتىنى بار. ال ٴوزى شەشەسى تەلەفون شالىپ جاتسا، جاۋاپ بەرمەيدى. "ول مەنى ماس كەزىندە عانا ەسىنە الادى" دەپ ۇيالى تەلەفونىن ٴسوندىرىپ تاستايدى.

ٴوزى شەشەسىنە وتە سيرەك تەلەفون شالادى. ٴبىراق ەكەۋىنىڭ اڭگىمەسى ىلعي دا ۇرىسپەن باستالىپ، ۇرىسپەن اياقتالادى. وسىنداي ساتتەردە مەنىڭ تاكاپپار "مەندىگىم" "مەن وعان قاراعاندا باقىتتى ەكەنمىن عوي، اكە- شەشەمنىڭ ٴقادىرىن بىلمەيدى ەكەنمىن" دەپ ٴبىر قۋانىپ، ٴبىر وكىنەدى. اكەم مەن شەشەمنىڭ ٴجيى بولماسا دا، كەي كەزدەرى الماتىعا قاتىناپ جاتقان اۆتوبۋستاردان سۇرلەنگەن قازى مەن ەت بەرىپ جىبەرەتىنى بار. سونداي ساتتەر- دە دە ول: "جۇرتتىڭ اكە-شەشەسى بالاسىنىڭ الدىنداعى جاۋاپ- كەرشىلىكتى سەزىنەدى، ال بىزدىكىلەردىڭ ٴبىرى ٴولىپ، ٴبىرى ولۋگە جاقىندادى. مەن اشتان ولسەم دە، شەشەمە ٴبارىبىر" دەپ قىنجىلىپ، قىستىعىپ، جىلاپ الاتىنى بار. وسىنىڭ ٴبارى مەنىڭ جۇرەگى- مە سالماق سالاتىن. مەن ونىڭ الدىندا ٴوزىمدى ٴبىرتۇرلى كىنالى سەزىنەتىنمىن. - سەن اناڭنىڭ ٴقادىرىن مۇلدەم بىلمەيسىڭ. جالعىز ٴوزى تىربانىپ، بازاردا جازدا باسىنان ىستىق ٴوتىپ، قىستا اياعىنان سىز ٴوتىپ، سەنى وقىتتى. ال سەن شەشەڭنەن بەزىپ، الماتىدا قاڭعىپ ٴجۇرسىڭ. جالعىز ٴوزى جابىعىپ، جالعىزسىراپ ىشەتىن شىعار،- دەپ مەن ونىڭ شەشەسىن اقتاي باستايمىن. - قايداعى جالعىزسىراعان؟ ۇيگە ٴبىر القاشتى كىرگىزىپ الىپ، ٴقازىر ەكەۋى بىرگە ىشەدى. جيعان دۇنيەسىنىڭ ٴبارىن ساتىپ ٴبىتىردى. ايەل ىشىمدىككە سالىنسا، ونىڭ تۇزەلۋى قيىن ەكەن عوي. ەل-جۇرتقا كۇلكى بولماي، اكەم سەكىلدى، بالكىم، ونىڭ دا ٴولىپ قالعانى جاقسى ما؟- دەپ ول مۇڭايىپ قالادى. بالا ەشقاشان اكە-شەشەسىن تاڭداي المايدى عوي. سول سەبەپتى اكە-شەشەسىنە رەنجىپ، ٴوزىن باقىتسىز سەزىنەتىن قانشاما بالا ٴوز قيالدارىندا ناعىز اكە- شەشەنىڭ وبرازىن جاساپ كورەدى. - سەن اكەڭە ەركەلەگەندە قاتتى قىزعانىپ، جىلاعىم كەلەدى. ەگەر قىز بالا اكەسىنە ەركەلەي السا، دەمەك، ول - وتە جاقسى اكە،- دەيدى ول. اۋەلگىدە اكەمدى مينيسترمەن سالىستىرعىم كەلىپ تۇرادى دا، سوسىن: - مەنىڭ اۋىلداعى اكەمنىڭ ٴبىلىمى قالاداعى كەيبىر پروفەسسورلاردان كەم ەمەس،- دەيمىن ماقتانىپ. قۇربىمنىڭ باقىت- سىزدىعىنان قاناتتانعان مەن ٴدال بۇگىن ٴوز اكەسىن ماقتاۋدان جارىس وتسە، ٴسوزسىز ٴبىرىنشى ورىن الار ەدىم. ٴوزىن-وزى باقىتسىز سەزىنەتىن ادام ٴوزىن باقىتسىز سەزىنەتىن ەكىنشى ٴبىر اداممەن اڭگىمەلەسسە، ٴسوزسىز ودان باقىتتى بولۋعا تىرىسادى.

***

بۇگىن ٴاسيما ٴتورت ايدان سوڭ اناسىنا تەلەفون شالدى. ادەتتەگىدەي اڭگىمە باسى ۇرىسپەن باستالىپ، ۇرىسپەن اياقتالدى. تەلەفونىن جەرگە اتىپ ۇرعان ول بۇك ٴتۇسىپ، وكسىپ-وكسىپ جىلادى. مەن ونى جۇباتا المادىم، تەك شاشىنان ٴۇنسىز سيپاپ وتىردىم. ول جاراتپادى. قولىمدى قاعىپ تاستادى. الدەن سوڭ سول تەرىس قاراپ جاتقان كۇيى: - قىرىققا جەتسەم، مەن دە اراققا سالىنىپ، تۇبىمە سول "شايتاننىڭ سۋى" جەتەتىن سەكىلدى، دەدى. - مەن سەنىڭ ٴبىر-اق رەت ىشىمدىك ىشكەنىڭدى كورىپپىن. بىلتىر كوكتەم مەزگىلىندە قولىڭا ٴبىر بوتەلكە قۇشاقتاپ، دالادا جاڭبىر قۇيىپ تۇرعاندا مالمانداي سۋ بولىپ، جىلاپ كەلگەنىڭ بار... - دەدىم. ول: - ٴبىز ۇشەمىزدىڭ دە باقىتتى بولۋعا قاقىمىز بار ەدى. كىم كىمدى باقىتسىز ەتتى؟ اكەم شەشەمدى مە، الدە شەشەم اكەمدى مە؟ مەنىڭ جازىعىم نە ەدى، ايتشى، جازىعىم نە ەدى؟ ەش بولماسا، مەندە باۋىر دا جوق قوي مۇڭ شاعىپ جىلايتىن،- دەپ سولقىلداپ جىلاپ جىبەردى. - تىزەڭە جاتايىن، شاشىمنان سيپاشى،- دەدى ول. - شىركىن، ٴبىر تامشى ۋ بولسا عوي، بار بولعانى ٴبىر-اق تامشى ۋ. مەن ونىڭ ٴبىر جەتىدەن بەرى جۋىلماعان، تەر ٴيسى شىعاتىن باسىن سيپاپ وتىردىم. - سەن باقىتتىسىڭ، سەنىڭ باۋىرلارىڭ بار. ەكەۋى دە ماگيستر. ولار بولاشاق عالىم عوي. سەن ولارعا ەندى ٴارقاشان ارقا سۇيەي الاسىڭ،- دەدى. - مەن سەنى شىنايى كۇلە الاتىنىڭ ٴۇشىن، مۇڭايساڭ دا ٴوزىڭدى باقىتتى سەزىنە الاتىنىڭ ٴۇشىن قىزعانعام جانە قىزعانام، كەشىرشى،- دەدى ول. "باۋىرلارىم شەتەلدە وقىدى" دەپ ماقتانۋدى بۇل جولى ٴجون سانامادىم. - اياش، ٴبىر تامشى ۋ تاۋىپ بەرشى. كوپ ەمەس، ٴبىر-اق تامشى. - ۇيىقتا، سەن قاتتى شارشادىڭ. - اياش، ماعان دۇكەنگە بارىپ، ٴبىر بوتەلگە اراق اكەلىپ بەرشى. مەنىڭ ٴىشىم ورتەنىپ بارادى. - ساعات ٴقازىر تۇنگى ٴۇش. دۇكەندەردىڭ ٴبارى جابىلىپ قالدى. - اياش، كەلەسى كوشەدە جيىرما ٴتورت ساعات جۇمىس ىستەيتىن دۇكەن بار ەدى عوي. بارىپ ماعان ٴبىر بوتەلكە اراق اكەلىپ بەرشى. مەن ٴوزىم بارايىن دەسەم، تۇك ٴالىم جوق، جىلاپ-جىلاپ، كوزىم دە ٴىسىپ كەتتى، - دەپ ول ماعان سونشالىقتى جالىنىشتى كوزقاراسپەن قارادى. - جالعىز ٴوزىم قورقامىن. مەنى مانياكتار ٴولتىرىپ كەتسىن دەيسىڭ بە؟- اياش، شكافتىڭ ەڭ تومەنگى جاعىن قاراشى. كيىمگە بوياۋ تيسە كەتىرەتىن "ۋايت-سپيرت" بار. وتكەندە ەكەۋمىز كوشەدە جاڭادان سىرلانعان ورىندىققا وتىرىپ، كيىمىمىزدى بىلعاپ العاندا پايدالانىپ ەدىك قوي. سونى بەرشى. قۇرامىندا سپيرت بار. ىشپەسەم، ٴىشىم ورتەنىپ بارادى. ونىڭ ويلى جانارى، سۇيكىمدى ٴجۇزى اپ-ساتتە ٴمۇساپىر ادامنىڭ كەيپىنە وزگەرگەن. - اجالىڭنان بۇرىن ولمەكسىڭ بە؟ بەنزين ساسيتىن ونى مۇلدەم ىشۋگە بولمايدى. - بۇلاي ٴومىر سۇرگەنشە، ٴولىپ قالعانىم ارتىق،- دەدى ول تىستەنىپ. ول ورنىنان اۋرۋ ادامداي ازەر كوتەرىلىپ، شكافتى اشىپ، ىزدەگەن زاتىن تاۋىپ الدى. - ىشپە، ولەسىڭ،- دەپ زاتقا قولىمدى اپارا بەرگەن مەنى يتەرىپ جىبەردى. - كەشىرشى. رۇقسات ەتشى، ايتپەسە، ٴىشىم ورتەنىپ بارادى. سەنىڭ ماعان شىنىمەن دوس ەكەنىڭدى بىلەم. ٴدال ٴقازىر سەنىڭ ولىگىڭدى اتتاسام دا مۇنى ىشپەي تۇرا المايمىن،- دەدى سونشالىقتى ايانىشتى كوزبەن قاراپ. ول كيىمنىڭ بوياۋىن كەتىرەتىن "ٴۋايت-سپيرتتى" تىجىنىرىپ وتىرىپ اقىرى ٴىشتى دە، الدەن سوڭ، ۇيىقتاپ كەتتى. بۇل تاڭعى جەتى مەزگىلى ەدى. مەنىڭ دە كوزىم ٴىلىنىپ كەتىپتى. ونىڭ "ويباي، ٴولىپ بارا جاتىرمىن، ٴولدىم" دەگەن اۋىرسىنىپ، ٴالسىز جىلاعان داۋسىنان وياندىم. دۇكەنگە بارىپ، ٴسۇت اكەلىپ بەردىم. ول ەكى كۇندەي قاتتى اۋىرىپ ٴجۇردى دە، ٴتاۋىر بولدى.

***

- اياش، ٴبىر تامشى ۋ تاۋىپ بەرشى، ٴبىر-اق تامشى. شىرت ۇيقىدا جاتقان مەنى وسى ٴسوزدى ايتىپ، ول ٴجيى وياتادى...

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي