USD 334.31 EUR 355.17 RUB 5.31
استانا:

مەكتەپ فورماسىن ساقتاۋ - زايىرلى زامان تالابى

فوتو: www.elarna.com

جىل باسىندا جاريالانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٴبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتارى باق بەتتەرىندە ٴبىرشاما ۋاقىت اڭگىمە ارقاۋىنا اينالعان-دى.

جاڭا وقۋ جىلى باستالىسىمەن وسى تاقىرىپتىڭ قايتا كوتەرىلە باستاعانىنا كۋا بولىپ وتىرعاندىقتان، ساراپشىلىق كوزقاراس پەن ارااعايىندىق ٴسوزىمىزدى قوعام نازارىنا قايتا سالۋدى ٴجون كوردىك. ماسەلەگە ەشبىر ەموسياسىز، سارابدال سانا كوزىمەن قاراساق، اشىعى سول – مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى بيىلعى تالاپتاردا بۇرىنعىدان وزگەرىس بولعان جوق. ويتكەنى قر ٴبىلىم تۋرالى زاڭىنىڭ سوناۋ 2007 جىلعى 27-شىلدەدەگى ٴماتىنىنىڭ 49-بابىنىڭ 3-تارماعىندا «اتا- انالار مەن وزگە دە زاڭدى وكىلدەر ٴبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ جارعىسىندا ايقىندالعان قاعيدالاردى ورىنداۋعا مىندەتتى» دەپ كورسەتىلگەن بولاتىن. ول قاعيدالاردىڭ ٴبىرى – ورتا مەكتەپتەر جارعىسىنداعى مەكتەپ فورماسىن ساقتاۋ ەدى. وسى مىندەتكەرلىكتى تياناقتاي ٴتۇسۋ ماقساتىندا 2011 جىلعى 24-قازانداعى № ٴ487-ىv زاڭمەن «ٴبىلىم تۋرالى» زاڭعا تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. اتالعان زاڭنىڭ 47-بابىنىڭ 15-1-تارماعىندا ٴبىلىم الۋشىلار مەن تاربيەلەنۋشىلەردىڭ مىندەتى رەتىندە: «ورتا ٴبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ٴبىلىم الۋشىلار ٴبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بەلگىلەگەن، مىندەتتى مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ساقتاۋعا مىندەتتى» دەگەن ەرەجە ەنگىزىلدى. ال 2015 جىلدىڭ 13-قاراشاسىندا قر ٴبىلىم زاڭىنىڭ 5-بابىنا ٴبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتى رەتىندە «ورتا ٴبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى ٴۇشىن مىندەتتى مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ازىرلەيدى جانە بەكىتەدى» (14-1) دەگەن ەرەجە قوسىلدى. وعان قوسا 49-باپتا اتا-انالار مەن وزگە دە زاڭدى وكىلدەردىڭ، بالالاردىڭ وقۋ ورنىنداعى ساباققا بارۋىن قامتاماسىز ەتۋگە، ٴبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بەلگىلەگەن مىندەتتى مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ورىنداۋعا، ٴبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا بەلگىلەنگەن كيىم فورماسىن ساقتاۋعا مىندەتتى ەكەندىگى تايعا تاڭبا باسقانداي كورسەتىلدى. سوندىقتان مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى قاعيدالاردىڭ ارىسى ون جىل، بەرىسى بەس جىل ٴبىلىم جۇيەسىندە كەڭىنەن قولدانىلىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ايتۋىمىز قاجەت. ٴبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بار بولعانى سول ەرەجەلەردى ايقىنداي ٴتۇسۋ ماقساتىندا بولەك قۇجاتقا بىرىكتىرىپ، تالاپتار رەتىندە جۇيەلەپ جاريالادى. ال مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتار ماتىنىندە «ٴدىني اتريبۋتيكانىڭ قولدانىلماۋى » دەگەن تىركەستىڭ قامتىلۋىنا كەلسەك، «مەكتەپ فورماسىن ساقتاۋ» دەگەننىڭ ٴوزى «باسقا ەشبىر اتريبۋتيكانى قولدانباۋ» دەگەنگە ساياتىنى بەلگىلى. جانە بۇل تەك ٴدىني اتريبۋتتارعا عانا ەمەس، باسقا دا ەرەكشەلىكتەرگە تىيىم سالىناتىنىن بىلدىرەدى. ماسەلەن، بالا مەكتەپكە ەركىن كيىم ۇلگىسىمەن، ٴساندى نەمەسە سپورتتىق كيىمدەرمەن، جارقىراعان اشەكەي بۇيىمدارمەن كەلە المايدى. ويتكەنى «فورما» ۇعىمى سونىڭ ٴبارىن رەتتەيدى. فورما تەك مەكتەپكە ٴتان ەرەكشەلىك ەمەس. كوپتەگەن كاسىبي سالالىق مەكەمەلەر وقۋ ورنى، جۇمىس ورنى دەپ بولمەستەن، بارلىق دەڭگەيلەردە بەلگىلى ٴبىر فورمالاردى ساقتاۋدى تالاپ ەتەدى. ونىڭ بارلىعى كاسىبي، تەحنيكالىق، گيگيەنالىق، تاعى باسقا تالاپتاردان تۋىندايتىنى بەلگىلى. مەكتەپ فورماسىنىڭ دا كوتەرىپ وتىرعان وزىندىك الەۋمەتتىك-تۇلعالىق جۇگى بار. بىرىنشىدەن، كەز كەلگەن فورما بەلگىلى ٴبىر مەكەمەگە قاتىستىلىقتى بىلدىرەتىندىكتەن، تۇلعاعا سول مەكەمە الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى جۇكتەيدى. ەكىنشىدەن فورما – قۇقىقتىق قاتىناستار شەگىن ايقىندايتىن باقىلاۋ قۇرالى. قاراپايىم مىسالمەن ورنەكتەسەك، مەكتەپ فورماسىنداعى بالا ساباق ۋاقىتىندا كوشە كەزىپ جۇرسە نەمەسە كومپيۋتەر كلۋبىندا ويىن ويناپ وتىرسا، كەز كەلگەن ۋچاسكەلىك پوليسيا قىزمەتكەرىنىڭ ونىڭ ٴمان-جايىن سۇراپ، قاداعالاۋعا قۇقىعى بار. ۇشىنشىدەن، بىرتەكتى فورما مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان جىكتەلۋىنە پسيحولوگيالىق قىسىمداردىڭ ورىن الۋىنا جول بەرمەيدى، ياعني «بۇلاق باستان بۇلعانباس» ٴۇشىن فورمانىڭ ساقتالۋى قاجەت-اق.

تىزە بەرسەك، باسقا دا ارتىقشىلىقتاردى اتاۋعا بولادى، ٴبىراق ونىڭ بارلىعى قاراپايىم قوعام مۇشەسىنە دە بەلگىلى. ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ، مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتارعا كەڭ تۇسىنىكپەن قاراعان ٴجون. ەندىگى ٴبىر نازار اۋداراتىن ماسەلە – جەكەلەگەن ٴدىندار ازاماتتار مەكتەپتە حيدجابقا جول بەرىلمەۋىن كونستيتۋسياعا قايشىلىق رەتىندە باعالايدى. ٴبىز مۇنى قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتىڭ قاراپايىم دەڭگەيىن يگەرمەگەنىمىزدىڭ كورىنىسى دەر ەدىك. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋسياسىنىڭ 22-بابىنا سايكەس «اركىمنىڭ ار-وجدان بوستاندىعىنا قۇقىعى بار». ٴبىراق ٴدال وسى باپتا جازىلعانداي، «ار-وجدان بوستاندىعى قۇقىعىن جۇزەگە اسىرۋ جالپى ادامدىق جانە ازاماتتىق قۇقىقتار مەن مەملەكەت الدىنداعى مىندەتتەرگە بايلانىستى بولماۋعا نەمەسە ولاردى شەكتەمەۋگە ٴتيىس». ياعني، سول بوستاندىققا قاتىستى قۇقىقتىق نورمالاردا ونىڭ شەت-شەگى دە ايقىن كورسەتىلگەن. اتا زاڭ ەڭ باستى قۇقىقتىق قاعيداتتاردى ايقىندايدى. ال وندا ايتىلعان ازاماتتىق قۇقىقتار مەن مەملەكەت الدىنداعى مىندەتتەردى سالالىق زاڭدار بەلگىلەيدى. اتالمىش قۇقىقتار مەن مىندەتتەرگە بايلانىستى بولاتىن نەمەسە ولاردى شەكتەۋى مۇمكىن قاتىناستار دا سول سالالىق زاڭداردا كورسەتىلەدى. سوندىقتان كونستيتۋسيالىق جانە وزگە دە زاڭنامالىق نورمالارعا سۇيەنە وتىرىپ، «ٴبىلىم تۋرالى » زاڭ دا ٴوز سالاسىنداعى ٴتيىستى قۇقىقتىق قاتىناستاردى ايقىندادى. ونىڭ ىشىندە ٴبىلىم الۋشىلاردىڭ مەكتەپ فورماسىن ساقتاۋ مىندەتتىلىگى دە بار. ٴدال وسى سەكىلدى اتا زاڭ اياسىندا ازىرلەنگەن قر «ٴدىني قىزمەت جانە ٴدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى » زاڭىنىڭ 3-بابىنىڭ 5-تارماعىندا ەشكىمنىڭ ٴوز ٴدىني نانىمدارى سەبەپتەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋسياسى مەن زاڭدارىندا كوزدەلگەن مىندەتتەرىن اتقارۋدان باس تارتۋعا قۇقىعى جوقتىعى اتاپ كورسەتىلگەن. ال اتالعان زاڭنىڭ 3-بابىنىڭ 8-تارماعىندا اتا-انالاردىڭ بالالاردى ٴوز نانىمدارىنا سايكەس تاربيەلەۋىنە مەملەكەتتىڭ ارالاسپايتىنى ايتىلعان. ٴبىراق وسى نورمادا دا ەسكەرتۋ رەتىندە: «مۇنداي تاربيەلەۋ بالانىڭ ٴومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاتەر توندىرگەن، ونىڭ قۇقىقتارىنا قىسىم جاساعان جانە جاۋاپكەرشىلىگىن شەكتەگەن... جاعدايلاردى قوسپاعاندا» دەگەن قاعيداتتىڭ تۇرعانىن ەستەن شىعارماۋ قاجەت. بۇل جەردە دە ارالاسپاۋ ارەكەتىنىڭ زاڭدىق شەكتەرى ايقىن كورسەتىلگەن. سوندىقتان «ٴبىلىم تۋرالى» زاڭنىڭ ٴبىلىم مەكەمەسىنىڭ ىشكى ٴتارتىبىن ساقتاۋ ماقساتىندا مەكتەپ فورماسىنا قويعان تالاپتارى ازاماتتاردىڭ ار-وجدان بوستاندىقتارىن بۇزبايدى، كەرىسىنشە، ولاردىڭ زاڭنامالىق نورمالارعا كەڭ تۇسىنىكپەن، اشىق ازاماتتىق تۇرعىدان قاراۋىن مىندەتتەيدى. ٴاربىر سانالى ازاماتتىڭ زاڭ قاعيدالارى ار-وجدان بوستاندىعىن قامتاماسىز ەتۋمەن قاتار، مەملەكەت الدىنداعى مىندەتتەر مەن جاۋاپكەرشىلىكتەردى قوسا جۇكتەيتىنىن ەستە تۇتقانى ابزال. مەكتەپتە حيدجابقا رۇقسات ەتىلمەۋىنە نارازى كەيبىر ازاماتتار حيدجاب كييۋدى مۇسىلماندىقتىڭ تىكەلەي كورىنىسى رەتىندە تۇسىندىرۋگە تىرىسادى. ٴبىراق يسلام شاريعاتى بويىنشا مۇسىلماندىقتىڭ نەگىزگى شارتى – يمان كەلتىرۋ. «ٴلا ٴيلاھا يللا اللاھ، مۋحامماد راسۋلاللاھ» دەپ يمان كەلتىرگەن، وسى كاليمانى تىلمەن ايتىپ، جۇرەگىمەن سەنگەن ادامنىڭ مۇسىلمان ەكەنىنە ٴشۇبالانۋعا ەشكىمنىڭ قۇقىعى جوق. قازاقستان مۇسىلماندارى ٴۇشىن ٴداستۇرلى بولىپ تابىلاتىن حانافي ٴمازھابىنىڭ نەگىزىن سالعان ٴابۋ حانيفا (يمام اعزام): «كىم اللانى جانە ودان تۇسىرىلگەندەردى تىلمەن دە، جۇرەكپەن دە مويىنداسا، وندا ول اللانىڭ الدىندا دا، ادامدار ٴۇشىن دە مۇسىلمان» دەپ جازادى. حيدجاب ماسەلەسىنە ويىسساق، مۇسىلمان ايەلدەردىڭ ورامال تاعۋى قۇراندا بۇيىرىلعاندىقتان، ول پارىز امال بولىپ ەسەپتەلەدى.

پارىزدى مويىنداماۋ – كۇپىرلىك، ول دىننەن شىعۋعا الىپ بارادى. ال ورامالدىڭ پارىز ەكەنىن مويىنداسا، ٴبىراق بەلگىلى ٴبىر سەبەپتەرمەن (ٴبىزدىڭ مىسالىمىزدا – مەكتەپ فورماسىن ساقتاۋ قاجەتتىلىگىنەن) تاعا الماسا، ول ايەل نەمەسە قىز بالا مۇسىلماندىقتان شىققان بولىپ سانالمايدى. ياعني، جۇرەگىندە يمانى بار بولسا، ورامال تاقپاعان ايەلدى «مۇسىلمان ەمەس، كاپىر » دەپ ەشكىم ايتا المايدى. كەرىسىنشە، بۇل جاعدايدا مۇحاممەد پايعامباردىڭ: «كىمدە-كىم باۋىرىنا: «ەي، كاپىر!» دەسە، ەگەر ول ادام شىنىمەن كاپىر بولماسا، وندا ايتقان ادامنىڭ ٴوزى كاپىر بولادى» دەگەن قاتاڭ ەسكەرتۋىن ەستە ۇستاۋ ورىندى. يسلام شاريعاتى بويىنشا يمان كەلتىرگەن مۇسىلمان ادامدى «كاپىر» دەپ ايىپتاۋعا بولمايدى. ورامالدىڭ پارىز ەكەنىنە سەنۋ – يمان ماسەلەسى، ال ونى تاعۋ – امال ماسەلەسى. يمان بولەك تە، امال بولەك. امال يماننىڭ ٴبىر بولىگى دە، تىكەلەي كورىنىسى دە ەمەس. بۇل جايىندا ٴابۋ حانيفا يمام اعزام بىلاي دەپ جازادى: «اللا تاعالا يماندى امالداردان ارتىق ەتىپ بەكىتتى. مۇميندەردى قۇلشىلىق ەتۋگە، زەكەت تولەۋگە، ورازا تۇتۋعا، قاجىلىقتى وتەۋگە ۇمتىلدىراتىن، اللاعا يمان كەلتىرۋگە شاقىراتىن زەكەت، ورازا نەمەسە قاجىلىق امالدارى ەمەس، كەرىسىنشە، ولاردىڭ يماندارى. بۇل – وسىلاي، ويتكەنى ولار الدىمەن يمان كەلتىردى، سودان كەيىن امالداردى ورىنداۋعا كوشتى. اللاعا دەگەن سەنىم ولاردى ٴدىني پارىزداردى ورىنداۋعا جۇمىلدىردى، ال كەرىسىنشە (بولعان جوق، ياعني)، ٴدىني پارىزدار اللاعا دەگەن يماندى ولاردىڭ جۇرەكتەرىنە قوندىرعان جوق». يمام اعزام ايەلدەردىڭ بەلگىلى ٴبىر جاعدايلاردا اللا تاعالانىڭ رۇقساتىمەن ناماز وقي المايتىنىن – پارىز امالدى ورىندامايتىنىن ايتا كەلىپ: «ەگەر يمان مەن امال ٴبىر دەسەك، ناماز وقىماي جۇرگەن كەزدەرىندە ايەلدى يمانى جوق دەۋگە تۋرا كەلەر ەدى. ٴبىراق بۇل ولاي ەمەس، سوندىقتان يمان مەن امال ٴبىر ەمەس» دەيدى. ەگەر ورامال مۇسىلماندىقتىڭ باستى كورىنىسى بولسا، يماندى جۇرەكتەن ٴبىر ٴسات تە وشىرۋگە بولمايتىنى سەكىلدى، ورامالدى ٴبىر ٴسات تە شەشۋگە رۇقسات بەرىلمەس ەدى. ٴبىراق يسلام شاريعاتىندا ولاي ەمەس – باليعاتقا تولعان قىز بالا مەن ايەل ادام جاقىن تۋىستارىنىڭ كوزىنشە (ەر ادام بولسا دا) ورامالسىز، تۇمشالانباي جۇرە الادى. بۇل تۋرالى تالاي دالەل-دايەكتەر كەلتىرۋگە بولادى، ٴبىراق قىسقارتا ايتساق – يمان ورامالمەن بىرگە الىنىپ-سالىنىپ تۇراتىن زاتتىق دۇنيە ەمەس. مۇحاممەد پايعامباردىڭ ٴوز حاديسىندە: «مۇسىلمان دەگەنىمىز – قولىمەن جانە تىلىمەن مۇسىلمانعا زالال كەلتىرمەگەن ادام» دەگەن. «اللا تاعالا سىزدەردىڭ سىرت كورىنىس- تەرىڭىزگە قارامايدى، جۇرەكتەرىڭىز بەن امالدارىڭىزعا نازار سالادى» دەگەن حاديس تە بار. سوندىقتان مۇسىلماندىقتى تەك فورمامەن بايلانىستىرۋعا اۋەستەنۋ ٴجون ەمەس. يسلامنىڭ شىنايى رۋحىن تەرەڭ سەزىنگەن كەشەگى قازاق «يماندى» دەپ جۇرەگىندە بەرىك سەنىمى بار، تەرەڭ ادامگەرشىلىك قاسيەتكە يە، ىزگى مىنەز-ق ۇلىقتى جاندى ايتقان. اتالارىمىز قاشاندا جۇرەكتەگى يماندى باستى ورىنعا قويعان، «سىرت تازاسى نە كەرەك، تازارت اۋەل ٴىشىڭدى» دەپ رياكەرلىكتەن تىيعان. «سىرتقا قاسيەت بىتپەيدى، اللا تاعالا قارايتۇعىن قالىبىڭا (جۇرەگىڭە)، بوياماسىز ىقىلاسىڭا بىتەدى» دەگەن اباي اقىن دا وسى قيسىنمەن پايىمداعان. «مۇسىلمانشىلىق كىمدە جوق، تىلدە بار دا، دىلدە جوق» دەپ نازالانعان ابۋباكىر كەردەرى قازاقتىڭ بولمىسىنا بىتكەن جۇرەكتەگى يمانىن جوقتادى. يمان مەن يسلامدى اجىراتىپ قاراماعان قازاق ٴوز تانىمىن وسىلاي ورنەكتەگەن بولاتىن. وتكەن جىلى ٴبىزدىڭ ورتالىق ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا زەردەلەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، 11000-عا جۋىق ادامدى قامتىعان 200-دەي ٴىس-شارا وتكىزدى.

شارالار بارىسىندا 2105 ادامنان ساۋالناما الىندى. ونىڭ 459-ى مەكتەپ وقۋشىلارى بولاتىن. ٴبىر ەرەكشەلىگى، ساۋالناما الۋ كەزىندە دە، فوكۋس-توپتىق تالداۋلار بارىسىندا دا وقۋشىلاردىڭ ەركىن سويلەۋىنە، اشىق پىكىر بىلدىرۋىنە مۇمكىندىك بەرىلگەنىنە جانە ساۋالنامالاردىڭ ٴانونيمدى تۇردە تولتىرىلعانىنا قاراماستان، وقۋشىلار تاراپىنان بىردە-بىر رەت حيدجاب كييۋ ماسەلەسى كوتەرىلمەدى. بۇل ماسەلە ساۋالناماعا قاتىسقان 305 جەرگىلىكتى تۇرعىن تاراپىنان دا كوتەرىلگەن جوق. ماسەلەگە تەك فوكۋس-توپتىق تالداۋعا قاتىسقان 330 ٴمۇعالىمنىڭ بىرنەشەۋى نازار اۋداردى، ونىڭ ٴوزى «مەكتەپتە حيدجاب كييۋ ماسەلەسى كوتەرىلگەن جاعدايدا وعان قانداي زاڭدىق نەگىزدەر بويىنشا جاۋاپ بەرگەن ٴجون؟» دەگەن الدىن الۋ شارالارىنا قاتىستى ساۋال بولدى. ايتىلعانداردان اڭعاراتىنىمىزداي، مەكتەپتەگى ورامال ماسەلەسىنە قاتىستى ايتارلىقتاي قىزىعۋشىلىق ٴۇردىسى بايقالمايدى. بۇل ماسەلەنى قوزدىرىپ، قوعامدىق پىكىر تۋىنداپ جاتقان سەكىلدى ەتىپ كورسەتىپ، ساناۋ- لى ادامداردىڭ كومەگىمەن قولدان پىكىرتالاس ۇيىمداستىرىپ جاتاتىندار كوپ جاعدايدا زاڭ تالاپتارىن تولىق تۇسىنىپ-بىلمەگەن، ٴدىننىڭ فورمالىق جاعىنا ٴمان بەرىپ، مازمۇندىق قىرىن نازاردان تىس قالدىرعان ازاماتتار نەمەسە ىشكى تۇراقتىلىققا سىنا قاققىسى كەلەتىن مۇددەلى تۇلعالار. ٴسوز سوڭىندا مىنا ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋدى ٴجون سانار ەدىك. زايىرلى مەملەكەت زاڭنامالارى بەلگىلى ٴبىر ٴدىني بىرلەستىكتىڭ ماقساتىن ەمەس، تۇتاس ازاماتتىق قوعامنىڭ مۇددەسىن كوزدەي وتىرىپ جاسالادى. زاڭ تالاپتارى مەن تىيىمدارى بارلىق ٴدىن وكىلدەرىنە ورتاق. ياعني، مەكتەپتەگى زايىرلىلىققا قاتىستى ۇستانىمدار تەك يسلام دىنىنە عانا ەمەس، باسقا دىندەرگە دە تىكەلەي قاتىستى. مەكتەپ فورماسىنا بايلانىستى تالاپتار حيدجاب كييۋدى عانا ەمەس، وزگە دە دىندەر ەلەمەنتتەرىن پايدالانۋدى شەكتەيدى. ويتكەنى كەز كەلگەن اتريبۋتيكا، سيمۆول، ەلەمەنت بەلگىلى ٴبىر دارەجەدە ٴوزى قاتىستى بولىپ تابىلاتىن سەنىمدى ناسيحاتتاۋدى بىلدىرەدى. بارلىق دىندەردىڭ زاڭ الدىنداعى تەڭدىگىن قامتاماسىز ەتەتىندىكتەن زايىرلىلىق قاعيداتتارى جەكە ٴبىر ٴدىندى ەرەكشەلەۋگە جول بەرمەيدى. ەكىنشىدەن، بارلىق ٴدىن وكىلدەرىنىڭ ورتاق زاڭ تالاپتارىنا باعىنۋىن تالاپ ەتۋ كوپ كونفەسسيالى ەلىمىزدەگى ىشكى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدىڭ بىردەن-بىر تەتىگى. ٴدىنارالىق قاق- تىعىستاردىڭ ورىن الماۋىنا مەملەكەت ازاماتتارى دا مۇددەلى بولىپ، وعان زاڭ نورمالارىن ساقتاۋ ارقىلى ۇلەس قوسۋى ٴتيىس. ۇشىنشىدەن، وسى اتالعانداردىڭ بارلىعى زاڭ تالابى، مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەشىمى. ال يسلام شاريعاتى تۇرعىسىنان العاندا، زاڭعا جانە باسشىعا مويىنسىنۋ – مىندەتتى. ولارعا قارسى شىعۋ يسلامدا بۇلىك شىعارۋشىلىق رەتىندە ايىپتالادى. قۇراننىڭ «باقارا» سۇرەسىندە «بۇلىك شىعارۋ – كىسى ولتىرۋدەن دە اۋىر كۇنا» دەگەن ايات بار. بۇل مۇسىلمان ۇمبەتىنىڭ زايىرلى زاڭناماعا دا قۇرمەتپەن قاراۋىن مىندەتتەيدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ٴدىني سەنىم بوستاندىعى قامتاماسىز ەتىلگەن. وزگە ٴدىن وكىلدەرىمەن قاتار مۇسىلمان ازاماتتار دا بەس پارىزىن وتەپ، ٴدىني قۇلشىلىقتارىن كەدەرگىسىز جۇزەگە اسىرۋدا. ال مەكتەپ قابىرعاسىندا حيدجابقا رۇقسات بەرىلمەۋى ٴبىلىم مەكەمەسىنىڭ ىشكى ٴتارتىبىن زايىرلىلىق قاعيداتتارىنا ساي ساقتاۋ ماقساتىندا عانا جاسالادى. مەكتەپتەن تىس ورىنداردا بۇل ماسەلەگە قاتىستى ەشقانداي تىيىمدار كوزدەلمەگەن. سوندىقتان مەكتەپتەگى حيدجاب ماسەلەسىن كوتەرۋشى ازاماتتار سەنىم بوستاندىعىنا مۇمكىندىك بەرەتىن زاڭعا جانە باسشىعا باعىنۋدىڭ ٴارى ازاماتتىق مىندەت، ٴارى مۇسىلماندىق پارىز ەكەنىن تۇسىنگەنى ٴجون.

اينۇر ٴابدىراسىلقىزى، قر ٴدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگى ٴدىن ىستەرى كوميتەتى ٴدىن ماسەلەلەرى جونىندەگى عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تالداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى.

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي