USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

قازالى اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى كوگىلدىر وتىننىڭ جاعدايىنا الاڭداۋلى

فوتو: Кызылординская областная газета Сыр бойы

بىلتىرعى جانە بيىلعى جىلدىڭ باستى جاڭالىعى – قازالىلىقتار كوگىلدىر وتىن قىزىعىنا كەنەلدى. كوپتەن كۇتكەن گاز كەلدى. گازبەن بىرگە كوڭىلگە جاز كەلدى. الايدا، سوڭعى كەزدە تۇرعىندار اراسىندا «گازدىڭ جايى ٴماز بولماي تۇر» دەگەن پىكىرلەر تۋىنداۋدا. بار جيىپ-تەرگەنىن ىرگەدەگى قۇبىردان ۇيگە گاز كىرگىزۋگە جۇمساعان كوپتىڭ كوڭىلى الاڭ. قىستان قىسىلماي شىعۋدىڭ امالى قايسى؟ كوگىلدىر وتىن كوركىمىزدى كىرگىزە مە، الدە كىربىڭىمىزدى تەرەڭدەتە مە؟ وسى جانە گازداندىرۋ باعىتىنداعى ٴتۇرلى سۇراقتارعا وراي 25 قاراشا كۇنى ايتەكە بي كەنتى اكىمدىگىندە «قازترانسگاز ايماق» اق قىزىلوردا وندىرىستىك فيليالىنا قاراستى ايتەكە بي گاز شارۋاشىلىعىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان بوزعۇلوۆ اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن بريفينگ وتكىزدى.

ايتەكە بي كەنتىندە وبلىس باسشىسىنىڭ ىقپالىمەن 2015 جىلدىڭ ورتاسىنان باستاپ گازداندىرۋ ٴىسى باستالىپ، 2016 جىلدىڭ مامىر ايىندا اياقتالدى. كوشەلەردەن ٴۇي ىرگەلەرىنە دەيىن گاز اياعىمەن باردى، ارعىسىن تۇرعىندار ٴوز مۇمكىندىگىمەن جۇزەگە اسىرۋدا. وسىلايشا كوپتىڭ كوپتەن كۇتكەن كوگىلدىر وتىندى پايدالانۋ مۇمكىندىگى تۋدى. اۋدان ورتالىعىن قامتىعان 382 شاقىرىم گاز قۇبىرىندا 1 اگرەسس گاز بەرۋشى تاراتۋشى ستانسا، 3 گاز تارا- تۋشى پۋنكت، 42 گاز تاراتۋشى شكاف بار. «3 جىلعا جوسپارلانعان قۇرىلىس جۇمىستارى حالىق سۇراۋى ناتيجەسىندە 8-9 ايدا ٴتامامدالدى. جىلدىق مەجە 2000 نۇكتەنى قوسۋ ەدى، جوسپار ۇدەسىنەن شىقتىق»، – دەيدى نۇرلان بوزعۇلوۆ. بۇگىندە 17 ٴتۇرلى دەڭگەيدەگى نىسان، 2035 تۇرعىن ٴۇي «قازترانسگاز ايماق» اق قىزمەتىن پايدالانۋدا. بىلتىر 10 گاز تاراتۋشى شكابىنان 300-دەن استام ٴتۇتىن كوگىلدىر وتىن العان. ول كەزدە دە ىستىقتى-سۋىقتى تەمپەراتۋرادان سۇيىق كۇيدە قوردالانىپ، گاز تاراتۋ شكافتارى جۇمىستارى توقتاۋى ورىن الدى. بيىلعى جىلى قوسىلعان 42 شكافتان 2000-نان استام ٴۇي گاز تۇتىنىپ وتىر. قيىندىق وسى جەردەن تۋىندايدى. جىلۋدىڭ اجىراپ قالۋ سەبەبىن شارۋاشىلىق باسشىسى تومەندەگىشە ٴتۇسىندىردى.

– قىس – گازدى تۇتىنۋ كوبەيەتىن مەزگىل. ناتيجەسىندە گاز تاراتىلۋ جەلىلەرىنە ارتىق سالماق ٴتۇسىپ، قيىندىقتار تۋىندايدى. گاز سوڭعى تەحنولوگيامەن جاراقتاندىرىلعاندىقتان ونداعى قوندىرعىلار وتە سەزىمتال كەلەدى. كىشكەنە ىلعال بولسا، شكافتارداعى ينەلەر توقتاپ، گازدى ٴوشىرىپ تاستايدى. ٴبىراق، ٴبىزدىڭ مىندەتىمىز – سىزدەرگە ۇزدىكسىز گاز بەرۋ. سوندىقتان ول ورىنعا دەرەۋ بارىپ، شكافتى تازالاپ، قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا كىرىسەمىز. بىرەۋىنىڭ وزىنە جارتى ساعاتتان ٴبىر ساعاتقا دەيىن ۋاقىت كەتەدى. جاڭادان اشىلىپ جاتقان مەكەمە بولعاندىقتان، جۇمىسشىلار قۇرامى دا از. بار بولعانى 1 شەبەر، 3 جوندەۋشى. وسى ايدىڭ 21، ٴ22-شى جۇلدىزدارىندا تۇسكى مەزگىلدە 10 شاقتى شكاف جۇمىسى توقتاپ، ونى قالپىنا كەلتىرۋگە ۇلگەرمەگەنىمىز راس.

سوندىقتان قىزىلوردا قالاسىنان كومەككە ٴبىر بريگادا – 4 ماشينا، 12 ادام كەلدى. 24 قاراشا كۇنى تاڭنان كەشكە دەيىن شكافتاردى تازالاپ، ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋ قامتاماسىز ەتىلدى. جانە كومپرەسسور مەن اقاۋلىق ورىن العان جەرلەر اعىتىلىپ، قايتا قۇرعاتىپ، قالپىنا كەلتىرىلدى. قازاقتا «ىنتىماقتى سىبىس بۇزادى» دەگەن ٴسوز بار. تۇرعىندار اراسىندا «ٴبىر اپتا گاز بولمايدى ەكەن»، «ون كۇن گاز بولمايدى» دەگەن قاۋەسەتتەر تاراپ كەتكەن. ن.بوزعۇلوۆ ۋاقىتشا تەحنيكالىق اقاۋلار ورىن العانى بولماسا، ول پىكىرلەردى تۇبەگەيلى جوققا شىعاردى. «تۇنگى مەزگىلدە گاز وشكەندە بريگادا نەگە كەلمەيدى؟» دەگەن ساۋالعا: «نورماتيۆ بويىنشا 5000 نۇكتەگە قوسىلعان كەزدە عانا اپاتتىق بريگادا بەرىلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا گاز سونگەن جاعدايدا تاڭەرتەڭگە دەيىن كۇتەمىز. سەبەبى، ٴار ٴۇيدىڭ پەشى ٴارتۇرلى. بىرەۋ اۆتومات، بىرەۋى جارتىلاي اۆتومات، ەندى ٴبىرى مەحانيكالىق پەشتەر الادى. تۇندە گاز سونگەن جاعدايدا، سىزدەرگە ەسكەرتەتىن جايت، گاز ەسەپتەگىشى تۇبىندەگى قوندىرعىنى اجىراتۋ كەرەك. تۇندە گاز قوسقان بولساق، مەحانيكالىق پەشتەرى بار ۇيلەرگە گاز كەتىپ قالۋى مۇمكىن.

نىساندار مەن تۇرعىن ۇيلەرگە جۇمىس ىستەردە ەكىجاقتى تەحنيكالىق شارت جاسالعان. وندا جوندەۋ جۇمىستارى كەزىندە گازدى اجىراتقاندا رەزەرۆتى وتىن ٴتۇرى بولۋى كەرەك دەلىنگەن. گاز توقتاعان جاعدايدا گاز اجىراتقىلارىن جاۋىپ، وشاق پەشتەرىڭىزدى قوسۋلارىڭىز كەرەك. كوپ ۇيلەر بۇرىن پايدالانعان وشاقتارىن بۇزىپ تاستاعاندارىن ايتادى. سوندىقتان پەشتەرىڭىزدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋلەرىڭىزدى سۇرايمىن»، – دەپ جاۋاپ بەردى. كەزدەسۋدە اۋدان تۇرعىندارىنىڭ مەردىگەر مەكەمەلەرگە الدانۋ جايى دا ٴسوز بولدى.

– جاسىراتىنى جوق، الاياقتار ايلاسىن اسىرۋىنا ٴاربىرىمىز جول بەرمەۋگە ٴتيىسپىز. بىزدە «زەنيت» جشس جانە وعان 12 قوسالقى مەكەمە جۇمىس ىستەيدى. كەلگەن مەردىگەرمەن سويلەسكەن كەزدە وكىلدەن گاز جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرىلگەن ليسەنزياسىن كورسەتۋىن تالاپ ەتۋ قاجەت. ەكىنشىدەن، گاز قۇرىلاتىن ايماق ولشەنگەندە وعان ەسەپتەلگەن قارجىنى بانك ارقىلى تولەۋ كەرەك. قانداي مەردىگەر بولماسىن، ول كاسىپكەر. سوندىقتان ول ٴوز مىندەتىن ورىنداماعان جاعدايدا دالەلگە تۇبىرتەكتەرىڭىز كەلەدى. كوپ ادامدار قولما-قول اقشا بەرىپ، الدانىپ قالىپ جاتقان جايى دا بار.

تاعى ٴبىر ايتا كەتەرلىگى، ٴقازىر اۋداندا ٴۇش گاز بوساتۋشى بار. سولاردىڭ رۇقساتىنسىز گاز قوسىلماۋى كەرەك. گاز جۇرگىزىلىپ بولعاننان كەيىن مەردىگەر گاز بوساتۋشىلار رۇقساتىنسىز قوسىپ كەتسە، ول جەردە زاڭسىزدىق ورىن العانى ٴۇشىن ايىپپۇل سالىنادى. گاز قوسىلاردا ورىن تەكسەرىلىپ، اقاۋلىقتار جوعى انىقتالىپ، قاۋىپسىزدىك شارالارى قامتاماسىز ەتىلگەن سوڭ عانا شوت اشىلىپ، اقشا تولەنەدى. حالىق اقشاسىن «حالىق بانكى» مەن ايتەكە بي مەن ٴبىرجان سال كوشەسىنىڭ قيىلىسىندا اشىلعان تولەم ورنى نەمەسە «كيۆي ٴامياندارى» ارقىلى تولەۋگە بولادى.

تۇرعىندارعا ايتاتىن باستى ماسەلە – ٴار ايدىڭ 25-نە دەيىن گاز اقىسى تولەنبەسە، ول نۇكتە جىلۋدان اجىراتىلادى، – دەدى ن.بوزعۇلوۆ. بۇگىندە گاز كىرگىزۋگە كەزەك كۇتپەيسىز. جىلۋ ماۋسىمى باستالعاندا كەزەكتە 100 نۇكتەگە دەيىن تۇرسا، ٴقازىر ولاردىڭ سانى ازايعان. ٴبىر كۇندە ولشەپ، ٴبىر كۇندە مونتاجىن جۇرگىزىپ، ٴبىر اپتا-ون كۇندە قوسۋعا جۇمىس ىستەلۋدە. كەز كەلگەن مەزگىلگە قاراماي گاز كىرگىزىلە بەرەدى.

تاعى ٴبىر ايتا كەتەرلىگى، ٴبولىپ تولەۋگە جەڭىلدىك قاراستىرىلعان. نۇرلان بوزعۇلوۆ جۋرناليستەرمەن جۇزدەسۋ سوڭىندا جۇمىستارىنىڭ قالىپتى جاعدايعا تۇسۋىنە مۇمكىندىكتەرىن سالىپ جاتقاندىعىن ايتىپ، تۇرعىنداردىڭ بولىپ جاتقان جايعا تۇسىنىستىك تانىتۋىن سۇرادى.

التىن قوسبارماقوۆا.

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي