USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

«ەلباسى قويعان ەسىمىممەن ماقتانامىن»

ٴبىر كەزدەرى ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتان باتا العان بالعىندار ٴقازىر ەلىمىزدىڭ ٴار تۇكپىرىندە، قوعامنىڭ سان سالاسىندا قىزمەت اتقارىپ ٴجۇر. بۇگىندە ولار ٴوز كاسىبىنىڭ بىلگىرىنە اينالىپ، زامان كوشىنەن قالىس قالماي ەڭبەك ەتۋدە. سولاردىڭ ٴبىرى – نۇرسۇلتان ساقپايەۆ. ەلباسىمەن اتتاس ۇلدىڭ ەسىمىن نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلى ٴوزى قويىپ، تۋۋ تۋرالى كۋالىگىنە ەسىمىن ٴوز قولىمەن جازعان. بۇل تاريحي ٴسات تەرەكتى اۋدانىنداعى اڭقاتى اۋىلى جۇرتشىلىعىنىڭ ٴالى كۇنگە كوز الدىندا.

العاشقى ساپار حالىق جادىندا

ەگەمەندىكتىڭ 25 جىلى ىشىندە نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلى اڭقاتى اۋىلىنا ٴتورت مارتە ات باسىن بۇرعان ەكەن. ٴار كەلگەنىندە حالىقپەن كەزدەسىپ، ەلدىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭداعان بولاتىن. حالىق جادىندا ەرەكشە ساقتالعانى – 1991 جىلدىڭ 11 قاراشاسىنداعى ساپارى. وسى كەزدىڭ وزىندە اڭقاتى حالقى ەلباسىمىزدىڭ قاراپايىمدىلىعىنا سۇيسىنگەن، بولاشاققا جاساعان باعدارىنا سەنىمدىلىكپەن قاراعان.

– نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلىنىڭ حالىقپەن جۇزدەسۋى ٴۇشىن 157 سەلولىق كەڭەستىڭ ىشىنەن اڭقاتىنىڭ تاڭدالۋى تەگىن ەمەس. وبلىستاعى 12 اۋداننىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىق قۇرىلىمى اڭقاتىدا بولدى. «اڭقاتى اسىل تۇقىمدى مال زاۋىتى» كەڭەستىك زاماندا لەنين وردەنىمەن ماراپاتتالعان بىردەن-بىر زاۋىت بولاتىن. سول جەرلەردەگى شارۋالاردىڭ كۇشىمەن قازاق سيىرى مەن شەتەلدەن اكەلىنگەن گەرەفورد تۇقىمدى ٴىرى قارا بۋدانداستىرىلىپ، مەتيس بۇقالار جەرگىلىكتى جەرگە جەرسىندىرىلدى. وسىلايشا، قازاقستاندا وسىرىلگەن ەت ساپاسى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلە باستادى. زاۋىتى قارقىندى جۇمىس جاساپ تۇرعان اڭقاتىنىڭ ٴال-اۋقاتى سول كەزدىڭ وزىندە وزگە اۋىلدارعا قاراعاندا كوش ىلگەرى بولدى. جۇمىس كورسەتكىشتەرى، حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيى بۇرىن بولماعان دەڭگەيگە كوتەرىلدى. اۋىلدا قازاقتىڭ اقباس سيىرى ٴوسىرىلىپ قانا قويماي، جىلقى مەن ەگىن شارۋاشىلىعى قاتار دامىدى. جاڭا عيماراتتار، تۇرعىن ۇيلەر سالىنىپ، جولدار تۇزەلدى، اۋىز سۋ ماسەلەلەرى شەشىلدى. العاشقى ساپار ٴۇشىن وسى جەردىڭ تاڭدالۋى – سول اۋىلداعى حالىقتىڭ بىرلىگىنە، ەڭبەگىنە قۇرمەت دەپ بىلەمىز. اسىرەسە، «اڭقاتى» اسىل تۇقىمدى مال زاۋىتىنىڭ شارۋاشىلىعىن العا شىعارۋعا كۇش سالعان ا.چەرەكايەۆ، ٴو.مۋسيندەردىڭ ەڭبەگى ايرىقشا، – دەيدى اڭقاتى اۋىلىندا بىرنەشە جىل اكىم بولعان امانگەلدى كەنجەعاليەۆ.

ن.نازاربايەۆتىڭ وڭىرگە العاشقى ساپارمەن كەلۋى پرەزيدەنت سايلاۋى قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلىپتى. اۋىل ىشىنە قۇرىلعان كيىز ۇيدە ەل-جۇرتپەن ەتەنە سويلەسىپ، مەملەكەتتىڭ بولاشاعى تۋرالى ٴسوز قوزعاعان. «اۋەلى ەكونوميكا، ودان كەيىن ساياسات» دەگەن نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلى ەلىمىزدىڭ ٴال-اۋقاتىن كوتەرۋ ارقىلى عانا ساياساتتى ٴتيىمدى جۇرگىزۋگە بولاتىنىن ايتقان. بولاشاق پرەزيدەنتتىڭ ٴار ٴسوزىن مۇقيات تىڭداعان حالىق وسى كەزدەسۋدە قولىنا دومبىرا الىپ، قوڭىر داۋىسپەن سالعان ٴانىن دە تىڭداعان.

بۇدان كەيىن ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانعان ن.نازاربايەۆ شارۋاشىلىق جايىمەن، اسىل تۇقىمدى مالداردى ساقتاۋ ماسەلەسىمەن ات ٴىزىن سالىپ، اڭقاتىدان بىرنەشە رەت ٴدام تاتىپتى.

ساقپايەۆتار جانۇياسىنداعى قۋانىش

ن.نازاربايەۆتىڭ وڭىرىمىزگە العاشقى ساپارى ساقپايەۆتار اۋلەتىندەگى قۋانىشپەن تۇسپا-تۇس كەلدى. 1991 جىلدىڭ 6 قاراشاسىندا بولات پەن گۇلبارامنىڭ ەكىنشى سابيلەرى جارىق دۇنيە ەسىگىن اشىپ، تۇڭعىش قىزدارىنىڭ سوڭىنان قامشى ۇستار ۇلدارى دۇنيەگە كەلگەن بولاتىن. اۋىلداعى اۋرۋحانادا بوسانعان گۇلبارام ارادا وتكەن ٴتورت كۇندە سابيىمەن ۇيگە شىعادى. كورشى-كولەم، اعايىن-تۋما بالاعا «نۇرسۇلتان» دەپ ەسىم بەرۋ جونىندە قولقالاسا، اكىمشىلىك بالانىڭ ەسىمىن وڭىرگە كەلگەن ن.نازاربايەۆقا قويعىزۋدى ۇسىنعان. جەرلەستەردىڭ ۇسىنىسى ساقپايەۆتارعا ۇنادى. ويتكەنى تۇڭعىشتارىنىڭ ەسىمى – نۇرساۋلە ەدى. «نۇرسۇلتان» سوعان ۇقساس. ٴبىر جاعىنان ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى بولىپ سايلانعالى تۇرعان تۇلعانىڭ ەسىمى بالانىڭ ومىرىنە وڭ اسەرىن تيگىزەر دەگەن ٴۇمىت تە بولعان. وسىلايشا ۇسىنىستى قۋانىشپەن قابىلداپ، كەلىسىمدەرىن بەرەدى. ٴبىراق، ىشتەي قوبالجۋدىڭ بولعانى دا راس.

– تۇڭعىشىمىز قىز بولعاننان كەيىن ەكىنشىسىنىڭ ەر بالا بولۋىن كۇتتىك. ول كەزدە قازىرگىدەي الدىن الا ٴبىلىپ الۋ مۇمكىندىگى بولمادى. ۋلترا دىبىستى زەرتتەۋ قۇرىلعىسى دەگەن اتىمەن جوق. ات قويدىرۋعا كەلىسىم بەرگەنىمىزبەن، بار-جوعى بەس-اق كۇندىك ۇلىمىزدى كوپشىلىك الدىنا شىعارۋعا سەسكەندىك. قازاقشىلىققا سالىنىپ، جاس نارەستەمىزگە تىل-كوز تيەدى دەگەن ويلار دا بولدى، – دەيدى گۇلبارام ساقپايەۆا.

ەرلى-زايىپتىلاردىڭ بويلارىنداعى قورقىنىش ن.نازاربايەۆتىڭ الدىنا بارعاندا سەيىلدى. قولدارىنا الديلەرىن ۇستاپ كيىز ۇيگە ەنگەن ولاردى كورگەن ساتتە نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلى ورنىنان تۇرىپ، ٴسابيدى ٴوز قولىنا الدى. بەتىنە ەكى-ۇش مارتە تۇكىرىپ، ٴتىل مەن كوزدەن امان ٴجۇرۋىن تىلەدى. قۇلاعىنا ٴۇش مارتە اتىن ايتىپ، ەلدىڭ ازاماتى بولسىن دەپ باتاسىن بەردى. بالانىڭ تۋۋ تۋرالى كۋالىگىنە ٴوز قولىمەن ەسىمىن جازدى. بالانى قولىنا الىپ «ماعان ۇقسايتىن سەكىلدى عوي» دەدى. 90-شى جىلدارداعى دەموگرافيالىق احۋالدىڭ كۇرت تومەندەگەن ۋاقىتىندا ەل باسقارۋشى ادامنىڭ جاس نارەستەگە ات قويۋى كوپتەگەن وتباسىلار ٴۇشىن ىنتا بەرگەندەي ەدى. ٴسابي نۇرسۇلتان 1 جاسقا تولعاندا پرەزيدەنتتىڭ وزىنەن تۋعان كۇنگە وراي ارنايى قۇتتىقتاۋ حات كەلگەن بولاتىن. سول كەزدەگى ەلباسىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن، فوتوسۋرەتتەردى، بەينەجازبانى ساقپايەۆتار جانۇياسى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ كەلەدى.

كاسىبىن كەڭەيتكىسى كەلەدى

وسىدان 25 جىل بۇرىن ەلباسىدان باتا العان نۇرسۇلتان جۋىردا 25-كە تولدى. وتباسىلى. شاڭىراعىندا ايسارى، باقتيار ەسىمدى ۇلدارى ٴوسىپ كەلەدى. وبلىس ورتالىعىندا ٴوز الدىنا كاسىبى دە بار.

كەيىپكەرىمىز تاۋەلسىزدىك قۇرداسى ەكەنىن، ەسىمىن ەلباسىنىڭ ٴوزى قويعانىن ماقتان تۇتادى. جاۋاپكەرشىلىگىن دە جاقسى تۇسىنەدى. ەس بىلگەلى جاقىن-جۇراعاتى پرەزيدەنت تەلەديداردان سويلەپ جاتقاندا نەمەسە گازەتتەرگە شىقسا، «بۇل – سەنىڭ اتاڭ» دەپ ايتىپ وتىراتىن. سول سەبەپتى ول مەملەكەت باسشىسىن ەت جاقىن تۋىسىنداي كورىپ ٴوستى. مەكتەپتەگى ۇستازدارى مەن زامانداستارى دا «ەلباسىنىڭ كىندىك بالاسى» دەپ سەنىم ارتتى. ٴبىراق بۇعان نۇرسۇلتان داندايسىپ، بالسىنگەن ەمەس. وقۋدا الدا بولدى. مەكتەپتەگى شارالاردىڭ بەل ورتاسىنان تابىلىپ، مەكتەپارالىق بايقاۋلاردا جۇلدەگەر اتاندى.

– تومەنگى سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە قىزىمىزعا فورتەپيانو الىپ بەرگەنبىز. قىز بالا بولعان سوڭ، جان-جاقتى بولىپ وسكەنىن قالادىق. فورتەپيانو ۇيگە كەلگەن كۇننەن باستاپ، ونى قىزىمىز ەمەس، ۇلىمىز مەنشىكتەپ، ٴوز بەتىمەن ۇيرەنىپ الدى. كەيىن دومبىرادا ويناۋدى مەڭگەردى، – دەيدى اناسى.

نۇرسۇلتان 5-6 سىنىپتا وقىپ جۇرگەن كەزىندە تەحنيكالىق بۇيىمداردى جوندەۋدى باستاپتى. وسى ۋاقىتتا اتا-اناسى الىپ بەرگەن كومپيۋتەردى بولشەكتەپ، قايتا قۇراستىرىپ شىققان. بۇل كەزدەرى كومپيۋتەرلەردىڭ اۋىل مەكتەپتەرىنە جاڭادان جەتە باستاعان كەزى بولاتىن. تەحنيكادان حابارى مول بوزبالانى اۋىل تۇرعىندارى تەلەديدار انتەننالارىن ورناتۋعا، كولىكتەرىن جوندەتۋگە ٴجيى شاقىرتاتىن. ورتا مەكتەپتى ٴتامامداعان سوڭ ورال گاز، مۇناي جانە سالالىق تەحنولوگيالار كوللەدجىنە اۆتومەحانيك ماماندىعىنا وقۋعا ٴتۇستى. اتا-اناسىنا سالماق سالماي، وقي ٴجۇرىپ جالدامالى جۇمىستاردى اتقاردى. كوپ ۇزاماي وتاۋ كوتەردى.

– وتباسىلىق جاعدايىما بايلانىستى ەرتەرەك ەڭبەككە ارالاسۋىم قاجەت بولدى ٴارى ٴوزىمنىڭ قىزىعۋشىلىعىم دا كۇشتى ەدى. ەكىنشى كۋرستا جەكە كاسىبىمدى اشتىم. كولىك جوندەۋ ورتالىعىنداعى جۇمىسىمدى باستاعانىما التى-جەتى جىل بولدى. ورىن-جايدى جالعا الىپ وتىرعاندىقتان، ىلگەرىلەۋ بولماي تۇر. جەر الىپ، كاسىبىمدى كەڭەيتسەم دەيمىن. ٴقازىر قاراۋىمدا ٴبىر جۇمىسشى بار. جەكە ورىن بولسا، قىزمەت كولەمىن ارتتىرىپ، كوپ ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا بولار ەدى، – دەيدى نۇسۇلتان.

ٴتۇيىن: نۇرسۇلتان ساقپايەۆتىڭ ۇلكەن ارمانى – ەلباسىمەن كەزدەسۋ. مۇمكىندىك تۋىپ جاتسا، شاقالاق كەزدەگى اق باتاسى ٴۇشىن العىسىن جەتكىزبەك.

ەلميرا نۇعمانوۆا

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي