USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

بولاشاعى بەكەم بەلكول

قىزىلوردا قالاسى ورتالىعىنان 12 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان بەلكول كەنتىندە بۇگىنگى كۇنى 795 وتباسى، 3476 ادام مەكەن ەتۋدە. جالپى اۋدانى 5378 گەكتاردى قۇرايتىن كەنت كۇن ساناپ ٴوسىپ كەلەدى. الەۋمەتتىك سالاعا قولداۋ كورسەتىلىپ، ٴبىلىمى مەن مادەنيەتى دە دامۋدا. كوشەلەرگە اسفالت توسەلىپ، ينفراقۇرىلىمى قارىشتاۋدا. جاڭادان كاسىپ تۇرلەرى اشىلىپ، كوپتەگەن كەنت تۇرعىنىنىڭ ەكى قولىنا ٴبىر كۇرەك تابىلدى.

الەۋمەتتىڭ الەۋەتى نازاردان تىس قالمايدى

قاي كەزدە دە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ ماڭىزدى. تۇرعىنداردىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلەرى جۇمىس ىستەپ، ٴوز-وزىن اسىراعانىمەن، ەڭبەككە قابىلەتسىزدەرىنە مەملەكەت ٴاردايىم قول ۇشىن سوزىپ وتىرۋى قاجەت-اق، سوزىپ كەلەدى دە. كەنتتە دە بۇل ماسەلە­ نازاردان تىس قالماعان. ەگەر بەلكولدەگى تۇرعىنداردىڭ 68 پايىزى ەكونومي­كالىق بەلسەندى، ياعني ٴوز-وزىن قامتاماسىز ەتە الادى دەسەك، قالعان الەۋمەتتىك از قامتىل­عان جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا دا قولداۋ جوق ەمەس. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان جاردەماقى جانە زەينەتاقى تولەنۋمەن قاتار، جەكە كاسىپ­كەرلەر دە قولداۋ كورسەتۋدە. ولاردىڭ ٴاردايىم ەل نازارىندا ەكەندىكتەرىن ەستەرىنە سالىپ كەلەدى. مىسالى، بيىلعى ناۋ­رىز مەرەكەسىندە جەكە كاسىپ­كەر م.نۇرسايتوۆتىڭ دەمەۋ­شىلىگىمەن 10 وتباسىنا، ال 9 مامى­ر جەڭىس كۇنىنە وراي قالالىق ٴماسليحات دەپۋتاتى ا.سۇيىن­تايەۆتىڭ دەمەۋشىلىگىمەن 8 تىل ارداگەرىنە قارجىلاي كومەك كورسەتىلدى. الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىلۋى قاجەت بالالارعا وقۋ قۇرالدارى ساتىپ الىنىپ بەرىلدى. سونىمەن قاتار 1 ماۋسىم «بالالاردى قورعاۋ كۇنى» مەرەكەسىنە وراي 10 مۇگەدەك بالاعا دەمەۋشىلەر­دىڭ كومەگىمەن «سەلەنا ستار» مەيرامحاناسىندا داستارقان جايىلىپ، كونسەرتتىك باعدارلاما ۇسىنىلدى. باعالى سىيلىقتار تاراتىلدى. ال كەنتتەگى 18 تۇرمىسى تومەن وتباسىعا «ٴقادىر ٴتۇنى» مەرەكەسىنە وراي جەكە كاسىپكەر م.نۇرسايتوۆ 100 مىڭ تەڭگەگە كومەك كورسەتسە، 1 قازان قارتتار كۇنىنە كەنت­تىڭ 195 زەينەركەرى مەن مۇم­كىن­دىگى شەكتەۋلى 83 جانعا سىي-سيا­پات جاسالدى.

ٴبىلىمدى دە تاربيەلى ۇرپاق – كەلەشەكتىڭ كەپىلى

كەنتتە بۇلدىرشىندەردى بالا­باقشامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى دە جولعا قويىلعان. بۇگىندە بالالارعا ەسىگىن ايقارا اشقان 1 مەملەكەتتىك، 1 جەكە بالاباقشا مەن 1 مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ورتالىق 140 بالانى مەكتەپكە دەيىنگى ٴبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىمەن قامتىپ، بالاباقشا جاسىنداعى بارلىق بالانىڭ 37 پايىزىن قۇراپ وتىر. سونداي-اق، كەنتتەگى №93 “بالاپان” ساناتورلىق بالاباقشاسى قايتا قازىنالىق كاسىپورىن بولىپ اشىلىپ، 150 بالانى قابىلداۋعا مۇمكىندىك تۋدى. قازىرگى تاڭدا كەنتتەگى 80 بالا اتالعان بالاباقشاعا قابىلداندى. بالا تولىق­تاي قابىلدانعاندا، بالاباقشا جاسىنداعى قامتىلعان بارلىق بالانىڭ 55،5 پايىزىن قامتيتىن بولادى.

كەنت اۋماعىندا قالالىق ٴبىلىم بولىمىنە قاراستى 2 ورتا مەكتەپ بالالارعا ٴبىلىم بەرۋدە. ولارداعى ۇلاعاتتى ۇستازدار مەن ونەگەلى وقۋشىلار ٴوز كەزەگىندە قالالىق، وبلىستىق دەڭگەيدەگى بايقاۋ، سايىستاردا بىلىمدىلىك تانىتىپ، جۇلدەلى ورىنداردى يەمدەنىپ كەلەدى. وقۋشىلاردىڭ تانىمدىق دەڭگەيىن ارتتىرۋدا جىل كولەمىندە ۇيىمداستىرىلىپ وتىراتىن مادەني-كوپشىلىك جانە ساياسي­ تاقىرىپتاعى شارالارمەن قاتار، كەنت تۇرعىندارىنا قىزمەت ەتەتىن №14 قالالىق كىتاپحانانىڭ دا ۇلەسى زور. 11703 كىتاپ قورى بار كىتاپ­حانانىڭ قازىرگى تاڭدا 910 تۇ­راقتى وقىرمانى بار.

بەلكول كەنتىندەگى ەلەۋلى وقيعالاردىڭ ٴبىرى 2015 جىلى 300 ادامعا ارنالعان «قالمۇحامەد يشان» مەشىتىنىڭ اشىلۋى ەدى. تۇرعىنداردىڭ جۇما سايىن باسىن قوسىپ، جاماعات بولىپ ناماز وقۋىنا ۇلەس قوسقان بىر­دەن-بىر ادام – جەكە كاسىپ­كەر، «اباي» شارۋا قوجالىعىنىڭ ٴتوراعاسى مۇرات نۇرسايتوۆ. “جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت، نۇرى تاسىسىن” دەمەكشى، 150 ملن تەڭگەنى ٴوز قالتاسىنان شىعارىپ، اللانىڭ جەردەگى ٴۇيىن سالىپ بەرگەن ازاماتقا قانداي ماقتاۋ ايتسا دا جاراسادى. سونداي-اق، «ٴبىر­قازان» ەلدى مەكەنى­ندە جاڭادان «تاعزىم الاڭى» دا اشىلىپ، كەنتتىڭ دامۋى­ العا جىلجىپ كەلەدى.

كاسىپ ٴتۇبى – ٴناسىپ

بەلكول كەنتى بويىنشا شاعىن بيزنەس سالاسى قارقىندى دامىپ، كاسىپكەرلىك نىساندار سانى الدىڭعى جىلعا قاراعاندا 16 پايىزعا ارتقان. مۇنى كەنتتەگى جاڭادان اشىلعان نىسان­داردان انىق بايقاۋعا بولادى. بارلىعى 36 نىسانعا جەتكەن كاسىپ تۇرلەرىنە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ دا كوپ. بىلتىردىڭ وزىندە شاعىن بيزنەستى دامىتۋ ماقساتىندا 7 تۇر­عىن ٴوز كاسىپتەرىن اشۋ ماقساتىندا نەسيە الۋعا نيەت بىلدىر­گەن. سونداي جەكە كاسىپكەرلەردىڭ قاتارىندا ا.اسانقۇلوۆ پەن م.وماروۆا بار. ولار كەنت­تە جوبالىق قۇنى 500 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 800 مىڭ توننال­ىق گازبەن تولىقتىرۋ ستانساسىنىڭ تەرمينال قۇرىلىسىن سالۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا كەنتتىڭ 4 جۇمىسسىز ازاماتىن جۇمىسپەن قامتىپ وتىرسا، كەلە­شەكتە 20 ازاماتقا جاڭا جۇمىس ورنىن ۇسىنباق. سونىمەن قاتار «بىرلىك-ويل» جشس كەنتتەگى ەسكى جىلۋ ورتالىعىنا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، قۇنى 400 ملن تەڭگە تۇراتىن مۇناي جونەلتۋ تەرمينال قۇرىلىسىن جاڭعىرتۋدا. الداعى ۋاقىتتا بۇل جەردە 40-50 ازاماتتىڭ جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىن­دىك تۋادى. ال قىزىلوردا-شيەلى اۆتوجولىنىڭ بويىندا­ «سىرداريا-اۆتو» ٴجشس-نىڭ اۋىر جۇك كولىكتەرىنە ارنالعان، تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن سەرۆيستىك ورتالىعى بۇگىندە حالىق يگىلىگىنە بەرىلگەن. جالپى جوبالىق قۇنى 210 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن ورتالىق قازىرگى ۋاقىتتا تولىقتاي جۇمىس اتقارىپ، ەل ەكونوميكاسىنا ٴوز ۇلەسىن قوسۋدا. كەنتتە يراندىق تەحنولوگيامەن «ومran ltd» جشس گازوبلوك شىعاراتىن زاۋىت­ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدە. زاۋىتتىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇنى – 70 ملن تەڭگە. تولىق جۇمىس ىستەگەن ۋاقىتتا ايىنا 10 مىڭ گازوبلوك شىعاراتىن بولادى. سونىمەن قاتار كەنت­تە­ 20 جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە. جەكە كاسىپكەر ا.سەيتجاپپاروۆ بولسا، «باتىس ەۆروپا-باتىس قىتاي» اۆتو­جولىنىڭ بويىنان جوبالىق-سمەتالىق قۇنى 250 ملن تەڭگە بولاتىن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ (كافە، ۆۋلكانيزاسيا، ٴقوناقۇي، يپپودروم) قۇرىلىس جۇمىستارىن اياقتاۋدا. ورتالىق جۇمىسىن باستاعان ۋاقىتتا 25 ادامعا جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى. سونداي-اق، جەكە كاسىپكەر ب.نۇرىمبەتوۆ «باتىس ەۆروپا-باتىس قىتاي» اۆتوجولىنىڭ بويىنان جانارماي قۇيۋ بەكەتى، كافە، اۆتوبولشەكتەر دۇكەنى، دۋش، جەڭىل جانە اۋىر اۆتوكولىكتەرگە ارنالعان ەستاكادا، دەمالۋ ورىندارى بار حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋعا وڭ قورىتىندى الدى. ال جەكە كاسىپكەر م.نۇرسايتوۆ 3 گەكتار جەرگە جاعاجاي دەمالىس ورتالىعىن اشۋدى كوزدەپ وتىر. جالپى سوماسى 120 ملن تەڭگە بولاتىن جوبانىڭ 300 ادامعا ارنالعان اسحانا، 700 ادامعا ارنالعان جاعاجاي دەمالىس ورنى، سونىمەن قاتار جاسوسپىرىمدەرگە جانە جاستارعا ارنالعان باسسەين قۇرىلىس جۇمىستارى اياق­تالۋدا. الداعى ۋاقىتتا دەمالىس ورنىندا 50 ادام جۇمىس ىستەيدى دەپ كۇتىلۋدە. ال «ىسكەر م» جشس جالپى كولەمى 100 گا جەرگە باقشا داقىلدارىن ەگۋدى قولعا العان. بيىل 20 گا جەرى يگەرىلىپ، گوللانديالىق قاۋىن، قيار، جۇگەرى ناسوسپەن تامشىلاتۋ ارقىلى ەگىلدى. ەگۋ جۇمىستارىنا كەنتتىڭ 6 ازا­ماتى تارتىلىپ، 75-90 مىڭ تەڭگە جالاقى الىپ وتىر. ال كەنتتىڭ جۇمىسسىز 15 ادامىن 25-30 مىڭ تەڭگەنىڭ تۇراقتى جۇمىسىمەن قامتىپ وتىرعان «داجاەر» جشس كەنت اۋماعىندا قالدىقتاردى وڭدەۋمەن اينالىسادى. سونىمەن قاتار “جۇمىسپەن قامتۋ 2020” باعادارلاماسى بويىنشا ا.ماجيكوۆا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقسا­تىندا 3 ملن تەڭگە جانە ب.توقسانبايەۆا پلاستيك تەرەزە، ەسىك شىعاراتىن سەحقا 3 ملن تەڭگە مەملەكەت تاراپىنان نە­سيە­ الىپ، قازىرگى تاڭدا جۇ­مىس­تارىن باستاپ كەتتى. ال مەملەكەتتىك «ورلەۋ» باعدارلاماسىمەن 5 وتباسىدان 8 ادام جۇ­مىسقا تارتىلىپ، 2 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلدى.

ينفراقۇرىلىمى دامي ٴتۇستى

بۇگىندە تازا اۋىزسۋى “اق­بۇلاق” باعدارلاماسى ارقىلى تولىقتاي شەشىلگەن كەنتتە كوگىلدىر وتىن كەلەر جىلى شەشىمىن تابادى دەپ كۇتىلۋدە. 2013 جىلى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى ارقىلى 485 ملن تەڭگەگە جوبا-سمەتالىق قۇجاتتارى دايىندالىپ، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى ٴبولۋ ٴۇشىن ٴوتىنىم دە بەرىلىپ قويىل­عان. ال كەنتتەگى جولداردىڭ ۇزىندىعى 21،5 شاقىرىمدى قۇرايدى. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ 2،168 شاقىرىمى اسفالتتالسا، 7،832 شاقىرىمىنا تاس توسەلگەن، قالعان 11،5 شاقىرىمى – قارا جول. بولاشاقتا بۇل جولدار دا كۇردەلى جوندەۋدەن ٴوتىپ، تاقتايداي تەگىس بولادى دەپ سەنەمىز. سونىمەن قاتار كەنتتەگى ٴابدىقادىروۆ، ەسماحانوۆ، 2-لينيا كوشەلەرىنىڭ جولدارىنا ورتاشا جول جون­دەۋدىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ، قالالىق قازىنادان 2 ملن 500 مىڭ تەڭگە­ ٴبولىندى. سونىمەن قاتار كەنت تۇرعىندارى تولىقتاي ەلەكتر ەنەرگياسىمەن، 2 كوشە تۇنگى جارىقپەن قامتىلعان. جارىقتاندىرىل­عان كوشەلەردىڭ تۇنگى جارىعىن ۇستاپ تۇرۋعا 347 مىڭ تەڭگە جانە قوسىمشا 88 باعانانى ورنا­تۋعا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارىن ازىرلەۋ ٴۇشىن قالالىق بيۋدجەتتەن 155 مىڭ تەڭگە قارجى ٴبولىنىپ وتىر.

كەنتتىڭ سانيتارلىق تازالىعى دا نازاردان تىس ەمەس. وسى ۋاقىتقا دەيىن اپاتتى قوقىس ايماعى بولىپ ەسەپتەلىنگەن زەلەن­ايا، پۋتەيسكايا، ەسماحانوۆ كوشەلەرى تولىعىمەن تازالانىپ، بۇگىندە تۇرعىنداردىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. سونىمەن قاتار قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ٴبولىمى ارقىلى جىل باسىنان بەرى كەنتتىڭ سانيتارلىق تازالىعىنا، كوركەيتۋ-كوگالداندىرۋ جۇمىستارىن اتقار­ۋعا كەنتتىڭ 25 جۇمىسسىز ازاماتى اقىلى قوعامدىق جۇ­مىسقا تارتىلدى. مۇنىڭ ٴوزى – ۇلكەن قۋانىش. كەنت تازالىعى مەن كوركەيتىپ-كوگالداندىرۋ باعىتىندا دا ٴتۇرلى شارالار اتقارىلىپ كەلەدى. 11 كوشەگە جانە كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ اۋلاسىنا قوقىس كونتەينەرلەرى ورنالاستىرىلسا، 1700 ٴتۇپ اعاش كوشەتتەرى وتىرعىزىلدى.

ال كەنت اۋماعىندا تىركەلگەن 13 شارۋا قوجالىعىنىڭ قازىرگى تاڭدا 9-ى جۇمىس جا­ساۋدا. بەلكول كەنتى بويىنشا 583 باس ٴىرى قارا، 1387 باس ۋاق مال، 208 باس جىلقى بار. كور­سەتىلگەن بارلىق مال باسى برۋسەللەز (سارىپ) اۋرۋىنا تەكسەرىلىپ، ەگۋلەر مەن ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق ٴىس-شارالار تولى­عىمەن جۇرگى­زىلدى. «سىبا­عا» باعدارلاماسى بويىنشا اۋىلشارۋاشىلىقتى دامىتۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان «ٴبىرقازان»، «امانكەل­دى» جانە «اباي» شارۋا­ قوجالىقتارىنا «اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مەن مال شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىنىڭ ونىمدىلىگىن جانە ساپاسىن ارتتىرۋعا» 9 ملن 26 مىڭ 732 تەڭگە سۋبسيديا ٴبولى­نىپ، 32 جۇمىسسىز ازامات جۇ­مىسپەن قامتىلدى.

مىنە، بولاشاعى بەكەم بەلكول­دەگى بەرەكەلى تىرلىك وسى. قارىمى قارىشتاپ، كۇن ساناپ وسۋدە. قايىرىمدى جاندار دا قولداۋ كورسەتىپ، مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ نازاردان تىس قالماۋىنا ۇلەس قوسۋدا. ال كەلەر جىلى كەنت گازبەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتىلسە، تۇر­عىنداردىڭ العىسى، تىپتەن، شەكسىز بولاتىنى حاق.

ج.ٴجۇنىسوۆا

www.halyk-gazeti.kz

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي