USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

اڭىز مونەتالار دا تارتىمدى سىيلىقتىڭ ٴبىرى

« ۇلى دالا ەلى-تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 نەگىزى» تاقىرىبىنا ارنالعان ٴىس-شارالار جوسپارىنا سايكەس، قىزىلوردا قالاسى اكىمدىگى جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى» ٴرمم-نىڭ قىزىل­وردا وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن قىزىلوردا وبلىستىق تاريحي ولكەتانۋ مۋ­زەيىندە «تەڭگە قۇندىلىعى – باستى بايلىعىمىز» تاقىرىبىندا ۇلت­تىق بانكتىڭ مونەتالار جيىنتى­عىنىڭ كورمەسى وتكىزىلدى.

ۇلتتىق ۆاليۋتا – تەڭگەنىڭ شىعۋ تاريحىن، ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق، قارجىلىق دامۋىنداعى ٴرولىن ناسيحاتتاۋ مەن تەڭگەنىڭ اينالىم­عا شىققان ۋاقىتىنان باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەرەكەلىك ٴىس-شارالار مەن داتالار­عا بايلانىستى ارنايىلاپ شىعا­رىلعان مەرەيتويلىق مونەتالاردى قالا تۇرعىندارىنا تانىستىرۋدى ماقسات ەتكەن كورمەدە تەڭگە جايلى كەلۋشىلەرگە كەڭىنەن ماعلۇمات بەرىلدى.

كورمە بارىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى» ٴرمم-نىڭ قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ كاسسا مەڭگەرۋشىسى بەكەجانوۆا ايگۇل تولەپبەرگەنقىزى:

- كەز-كەلگەن اقشا سول ەلدىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىن جانە بولاشاعىن ايقىنداۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. اقشا – تاۋارلار مەن قىزمەت كورسەتۋ ول­شەمى بولىپ تابىلادى جانە جالپى­عا بىردەي بالاما ٴرول اتقاراتىن، كەز-كەلگەن تاۋارلار مەن كورسەتى­لەتىن قىزمەتتەرگە ايىرباستالاتىن تاۋار ٴتۇرى، قوعامدىق قاتىناستار كورىنىس تاباتىن ەكونوميكالىق كاتەگوريا. وسى ورايدا، 1993 جىلى ۇلتتىق ۆاليۋتا – تەڭگەنى ەنگىزۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىگىنىڭ ايقىن كورىنىسى بولىپ تابىلادى. بۇگىندە ٴتول تەڭگەمىزدىڭ اينالىسقا ەنگەنىنە 23 جىل تولىپ وتىر. بۇل جىلدار ارالىعىندا، ۇلتتىق ۆاليۋتامىز ەلدىڭ ەكونوميكاسىمەن بىرگە دامىدى، نىعايدى. ەكونو­ميكا­مىزبەن بىرگە دۇنيەجۇزىلىك داعدارىستان ٴوتتى. قازاقستان مونە­تالارى بۇكىل الەم نۋميزماتتا­رىنىڭ جۇرەگىن ٴوزىنىڭ ديزاينىمەن، تەحنيكالىق شەشىمدەرىمەن، بىرە­گەيلىگىمەن جاۋلاپ الدى. وتاندىق مونەتالاردىڭ ٴىس جۇزىندە بارلىق سەريالارى سۇرانىسقا يە. بۇگىنگى كورمەدە سەريالىق مونەتالاردىڭ كوبىن، ٴتىپتى، جاقىندا عانا اينا­لىم­عا جول تارتقان «كۇلتەگىن» سە­ريالىق مونەتاسىن دا تاماشالاي الاسىزدار – دەپ، كورمەگە جيىلعان كوپشىلىكتى تاريحي ماڭىزى زور نۋميزماتيكالىق كوللەكسيالار­مەن تانىستىردى.

راسىمەن دە، سەريالىق مونەتا­لاردىڭ كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن ٴتۇرى كوپ ەكەن. ماسەلەن «قىزىل كىتاپ» سەرياسىمەن ٴار جىلداردا اينالىمعا 50 مىڭ دانا تارالىم­مەن شىققان «التاي ۇلارى»، «جال­باعاي»، «تيان-شان قوڭىر ايۋى»، «ٴۇندى جايراسى»، «بۇيرا ٴبىرقازان»، «قارشىعا رەڭدى جاپالاق»، «ٴداۋىت» سەكىلدى مونەتالار تۋرالى ادەيىلەپ ىزدەنبەگەن ادامنىڭ حاباردار بولا بەرمەۋى مۇمكىن.

كورمەدە مۇنان بولەك ەسكەرت­كىش مونەتالار دا ورىن الىپتى. ماسەلەن، «ەستە قالاتىن وقيعالار مەن ٴبىرتۋار ادامدار» سەرياسى بويىنشا جاسالعان، «شىعىس كۇن­تىزبەسى» سەرياسىنان شىققان، تاعى دا باسقا كوپتەگەن مونەتالار بار. كورمەگە كورەرمەن بولعان قالادا­عى جوعارعى جانە ارناۋلى ورتا وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن مەك­تەپ وقۋشىلارى بىرەگەي ديزاي­نەرلىك شەشىمىمەن تارتىمدى تەڭگە­لەردىڭ ٴتۇسىن تۇستەپ تانىدى.

دەسە دە، شاراعا جيىلعان قاۋىمنىڭ قاتارىنىڭ سيرەك بول­عا­نىنا قاراپ، ادامنىڭ اقشاعا قىزىقپايتىن كەزى دە بولاتىنىنا تاڭداندىق. ماسەلەن، دامىعان ەلدەردە مونەتالاردى ولاردىڭ كوللەكسيالىق قۇندىلىعى وتە جوعارى بولۋىنا قاراماستان تەك كوللەكسيونەرلەر عانا ەمەس، سول سياقتى ٴوز جاقىندارىنا مەرەكەگە ەستە قالاتىن سىيلىق بەرگىسى كەلەتىن قاراپايىم ادامدار دا ساتىپ الادى. بەلگىلى ٴبىر نىشانى بار سىيلىق رەتىندە، ٴتىپتى، ۇيلەنۋ تويىنا دا تارتۋ ەتىپ جاتادى.

ٴبىزدىڭ ەلىمىزدە كوپ بولماسا دا، وسىنى ۇردىسكە اينالدىرىپ جۇر­گەندەر از ەمەس. قارجى سالاسىنان حابارى بارلاردىڭ سەريالىق مونە­تالاردىڭ جاڭا ٴبىرى ٴتۇرى اينالىمعا شىققانىن ەستىگەندە قاراپ قال­ماسى انىق. ٴبىراق، ۇلت­تىق بانكتىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قالتاسى كوتەرەرلىك مونەتالار جيناعىنا جالپى جۇرتشىلىقتىڭ اراسىندا قىزىعۋشىلىق از ەكەندىگى جاسى­رىن ەمەس. بۇل جاعدايدى دا تۇسى­نۋگە بولادى. مونەتالارعا قىزىعۋدىڭ مۇنداي ٴۇردىسى ەلىمىزدە قالىپتاسىپ ۇلگەرگەن جوق.

بۇل تاراپتا تاستاعان ساۋالى­مىزعا وزىنشە جاۋاپ بەرگەن قالا­لىق قارجى ٴبولىمىنىڭ باسشىسى يمانقۇلوۆ السەيىت امانجول ۇلى:

- سونىڭ وزىندە، قازاقستاننىڭ مونەتالارى ىشىندە شىققان بويىن­دا نۋميزماتتاردىڭ كوللەكسيا­لارىنا اينالعان اڭىز-مونەتالار دا بار. ولاردى مونەتا جيناۋشى­لار اسىعا كۇتەدى. ەڭ كوپ تالاپ ەتى­لە­تىن سۇرانىسقا يە مونەتالاردىڭ ىشىندە كوركەمدىك دارەجەسى جوعارى «قازاقستاننىڭ فلوراسى مەن فاۋناسى» سەرياسىنىڭ مونەتالارى بار. ولاردى دايىنداۋ كەزىندە گو­لوگرامما قولدانىلادى، بۇل مونە­تالاردى ناعىز كوركەم تۋىندىعا اينالدىرادى. سونىمەن بىرگە، «قازاقستاننىڭ ادەت-عۇرىپتارى، ۇلتتىق ويىندارى» سەرياسى دا اس­قان سۇرانىسقا يە. ولار قازاق­ستان­دىقتار ٴۇشىن تابىنۋشىلىق مانگە يە بولدى دەپ تە ايتۋعا بو­لادى. كوللەكسيونەرلەرمەن قاتار ولاردى قامقور اتا-انا دا اڭدىپ ٴجۇرىپ ىزدەيدى، مىسالى، وتباسى تاريحىندا قۇدا ٴتۇسۋ كۇنىن نەمەسە بالانىڭ العاشقى قادامىن نەمەسە جۇرەككە قىمبات وتباسى مەرەكەسىن ەستە قالدىرۋ ٴۇشىن الادى – دەيدى.

بىزگە ٴمالىم دەرەك بويىنشا، وتاندىق جانە حالىقارالىق نۋ­ميز­ماتتارعا بەلگىلى بىرنەشە تانى­مال سەريا بار. ولاردىڭ قاتارىندا جوعارىدا ٴبىز مىسال قىلعاندارمەن قوسا، «كوشپەندىلەر التىنى» جانە «قازاقستان پەتروگليفتەرى»، «ساۋ­لەت جانە تاريحي ەسكەرتكىشتەر»، «قولدانبالى ونەر»، «ەرتەدە سو­عىلعان مونەتالار»، «الەمنىڭ ايگىلى مەشىتتەرى»، «سپورت» سياقتى سەريا­لار بار. سونداي-اق، ەل تاريحىنان سىر شەرتەتىن «قازاقستان سۋرەت­شىلەرى»، «رەسپۋبليكا يگىلىگى»، «قا­زاقستاننىڭ مەشىتتەرى مەن شىركەۋ­لەرى»، «قازاقستان حالقى ەرتەگىلەرى»، « ۇلى قولباسشىلار» سياقتى سەريا­لار دا سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر.

بۇگىنگى تاڭدا تۇرعىلىقتى جەرىنە قاراماستان، مونەتالاردى ۇلتتىق بانكتىڭ ينتەرنەت-دۇكەنى ارقىلى ساتىپ الۋعا بولادى. ولاردى «قازپوچتا» اق-نىڭ «ems» كۋرەرلىك قىزمەتى جەتكىزەدى. مۇنداي مونەتالارمەن وپەراسيا­لار – ٴوتىمدى تاۋارعا قاراجاتتى ٴتيىمدى سالۋدىڭ ٴبىر جولى. ول سىزدەردىڭ جيناق اقشاڭىزدى ساقتاپ قانا قويماي، وعان ساۋاتتى كوزقاراس بولعان جاعدايدا ونى ۇلعايتۋى دا مۇمكىن.

مونەتالاردى ساتىپ الۋ مەن ساتۋ بيرجاداعى ساۋاتتى، كىرىسى جوعارى ويىن سياقتى. باعالى مەتالدارعا، اتاپ ايتقاندا ينۆەستيسيالىق جانە كوللەكسيالىق مونەتا­لارعا ينۆەستيسيالار سالعان كەزدە بوس اقشا بوسقا جاتقان قور رەتىندە ەمەس، جۇمىس ىس­تەيتىن قۇرال رەتىندە قولدانى­لاتىن قاعيدا تولىق كولەمدە ىسكە اسىرىلادى. بۇل ويىنداعى ماڭىزدى فاكتور توزىمدىلىك بولىپ تابىلادى، سەبەبى قارا­جاتتى وسىنداي جيناقتاۋ با­سىم تۇردە ۇزاق مەرزىمدى كەزەڭ­دە ٴتيىمدى بولادى. ال كوللەك­سيالىق مونەتالار تۋرالى ايتاتىن بولساق، ولار باستاپ­قى نارىقتا ازىرگە ەركىن ساتىلۋدا، ولاردىڭ قۇنى ٴىس جۇزىندە بارىنە قولجەتىمدى. الايدا، ولاردىڭ تارالىمى تاۋسىلعان كەزدە ولاردىڭ باعاسى كۇرت وسەدى. سەبەبى كوللەك­سيالىق مونەتالار ەشقاشان قو­سىم­شا سوعىلمايدى. بۇل – قايتا­لاما نارىقتىڭ قاعيداسى. بۇل رەتتە مونەتاعا سالىنعان سالىم ۋاقىت وتە كەلە بانك دەپوزيتتەرى بويىنشا كىرىستىلىكتەن اسىپ تۇسەدى.

ەڭ باستىسى، ٴوز جاقىنىڭىزعا ەستەلىككە شىن مانىسىندە باعالى، تارتىمدى سىيلىق جاساۋدىڭ ٴبىر ٴتۇرى دە وسىنداي مونەتالار. بۇگىندە مەرەيلى مەرەكە، ماڭىزدى مەيرام­داردا سىيلىق جاساۋدىڭ جولى كوپ. سوندا دا، كورمەدەن كوڭىلگە ٴتۇيىپ، باعاسى قىمبات، پايداسى شامالى جىلتىر قوراپشالاردان جالىق­قان­دار كادەگە جاراتار دەگەن كەڭەسىمىز وسى.

ب.ساعىندىق ۇلى

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي