USD 334.89 EUR 361.61 RUB 5.28
استانا:

الاكول جاعالاۋى ابباتاناتىن كۇن الىس ەمەس

الاكول – قازاقستاننىڭ ٴىنجۋ-مارجانى. شيپالى سۋعا جىل سايىن سان مىڭداعان ساياحاتشىلار كەلىپ، دەرتىنە داۋا ىزدەيدى، جاعالاۋىندا تىنىستايدى. ەندى الاكولگە ات ارىلتىپ كەلۋشىلەر سانى ەسەلەپ ارتاتىن بولدى. سەبەبى مۇندا زامان تالابىنا ساي تۋريستىك كلاستەر قالىپتاسادى. شيپالى سۋ، جانعا جايلى دەمالىس ورىندارى، كەلبەتتى نىساندار، كەڭ ٴارى جارىق كوشە، سەرۋەندەۋگە ارنالعان ساياباقتار مەن ٴان سالاتىن ٴتۇرلى ٴتۇستى سۋبۇرقاق - مۇنىڭ ٴبارى ساياحاتتاۋشىلارعا قولايلى جاعداي تۋعىزۋ ٴۇشىن جاسالماق.

«الاكول ايماعىمىز عانا ەمەس، كۇللى قازاقستان ماقتاناتىن اۋماققا اينالادى»،- دەدى وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ وتكەن اپتادا ٴۇرجار اۋدانىنا ساپارلاي بارعانىندا.

شقو – نىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن الاكول جاعالاۋىن تۋريستىك باعىتتا دامىتۋعا ارنالعان جيىن ٴوتتى. الدىمەن الاكول كولى جايلى دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى. ايدىندى كولگە، ەلىمىزبەن قاتار، الىس – جاقىن شەتەلدەردىڭ دە ساياحاتشىلارى ٴجيى كەلەدى. قازاقستاننىڭ ٴىنجۋ-مارجانى سانالاتىن ايدىندى كولدە جىل سايىن جاڭا دەمالىس ورىندارى، ساناتورييلەر كوپتەپ اشىلۋدا. تۋريستەردى كولدىڭ تۇزدىلىعى مەن مينەرالدى سۋى، تابيعي قاينارى تارتادى. ٴبىراق الاكولدىڭ قازاقستان ٴتۋريزمىنىڭ باستى ورتالىقتارىنىڭ بىرىنە اينالا الماي وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. ونىڭ باستى سەبەپتەرى - جاعاجايدا دەمالىس ورىندارىن تۇرعىزعان كاسىپكەرلەردىڭ دەمالۋشىلارعا لايىقتى جاعداي جاساي الماۋى، ينفراقۇرىلىمنىڭ كوڭىلدەن شىقپاۋى، انتيسانيتاريا، ٴورت قاۋىپسىزدىگىنىڭ بۇزىلۋى جانە تاعى باسقالار. البەتتە، بۇل تىكەلەي كاسىپكەرلەرگە قاتىستى ماسەلە بولعاندىقتان، دانيال كەنجەتاي ۇلى كاسىپكەرلەرگە قاراتا سىن ايتتى.

- كاسىپكەرلەر كەلىپ، كول جاعالاۋىندا ٴبىر ماۋسىمدا ٴجۇز مىڭداپ تابىس تابادى. شىنتۋايتىنا كەلگەندە، سولاردىڭ ەشقايسىسى اباتتاندىرۋ جۇمىستارىن تولىقتاي ورىنداعان جوق. رەستوران، كافە سىندى ورىنداردىڭ كەلبەتى دە كەلىستى ەمەس. بارلىعى بىردەي سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتايدى دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. كاسىپكەرلىككە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ كەرەك. وسىدان بىلاي، تۋريستەرگە جاعداي جاسامايىنشا، اقشا تابۋعا جول بەرىلمەيدى،- دەپ اتاپ ٴوتتى دانيال كەنجەتاي ۇلى. كولگە كەلۋشىلەر، دەرتكە شيپا ىزدەۋمەن قاتار، دەمالۋ مادەنيەتىنىڭ دە تالاپقا ساي بولۋىن قالايتىنى شىندىق. وسى رەتتە، دانيال احمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، الاكول جاعالاۋىنىڭ دەمالىس ايماعىن دامىتۋ ماقساتىندا جايلى تۋريستىك كلاستەر قالىپتاستىرىپ، سانيتارلىق جاعداي جاساۋ ٴۇشىن، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار دەمالىس ورىندارىنىڭ مەنشىك يەلەرى مەن جالعا الۋشىلارعا ٴوز اۋلالارىندا اباتتاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە بايلانىستى تاپسىرمالار بەرىلىپ، وسى باعىتتا كەشەندى جوسپار دا ازىرلەنگەن. ول جوسپار ورىندالسا، الاكولدىڭ كەلبەتى ادام تانىماستاي وزگەرمەك. ايتا كەتەيىك، وبلىس اكىمىنىڭ تاپسىرماسىمەن قۇرىلعان جۇمىس توبى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ بۇزىلۋ فاكتىلەرىن كوپتەپ انىقتادى. مۇنىمەن قوسا 80 نىسان بويىنشا ساۋلەت، قۇرىلىس تالاپتارىنىڭ ورىندالماعانى بەلگىلى بولدى. تەكسەرىستىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا اۋداندىق اكىمدىك ٴاربىر كاسىپكەرمەن انىقتالعان كەمشىلىكتەردى كەلەسى دەمالىس ماۋسىمى باستالعانعا دەيىن جويۋ تۋرالى مەموراندۋمدى بەكىتتى. سونىمەن بىرگە وبلىس قازىناسىنان ايدىندى الاكولدىڭ اجارىنا ٴار بەرۋ ٴۇشىن 500 ملن. تەڭگە بولىنەتىنىن دە مالىمدەدى.

- كاسىپكەرلەر جۇكتەلگەن مىندەتتەرىن ۋاقتىلى ورىنداۋى كەرەك. اتالعان مىندەتتەر شومىلۋ ماۋسىمى باستالعانشا تولىقتاي ورىندالاتىن بولسىن. ول ورىندالمايىنشا، بىردە-بىر كاسىپكەر جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات المايدى. سونىمەن بىرگە ٴبىز جاڭا قۇرىلىس نىساندارىن سالۋعا جەر بەرۋدى توقتاتتىق. جۇيەسىز قۇرىلىسقا دا جول جوق. جاعالاۋدى جاقسارتىپ، جوسپاردى تولىقتاي ورىنداۋ ٴۇشىن 500 ملن. تەڭگە قارجى بولەمىز. سودان سوڭ كوميسسيا كەلىپ تەكسەرەدى،- دەپ كاسىپكەرلەرگە قاراتا سويلەدى وبلىس باسشىسى.

ال دەمالۋ مادەنيەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىندا وبلىستىق جاۋاپتى باسقارمالار باسشىلارى تاراتىپ ايتتى.

- كول جاعالاۋىندا ٴورت قاۋىپسىزدىگى ەرەجەلەرىن ساقتاۋ، توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا اۋقىمدى شارالار اتقارىلدى. جاعالاۋداعى 185 نىساننىڭ بارلىعىنا باقىلاۋ-تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، باسشىلارىنا نىساندارىن 1 مامىرعا دەيىن ٴورت قاۋىپسىزدىگى ەرەجەلەرىنە ساي جابدىقتاۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلدى. ٴورت ٴسوندىرۋ كولىكتەرى ەركىن قوزعالۋى ٴۇشىن ٴبىرقاتار دەمالىس ۇيلەرى اۋماعىنداعى كوشەلەر كەڭەيتىلدى. سونداي-اق وقىس وقيعاعا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ٴۇرجار اۋدانىندا تۇراتىن 160 دەمالىس ورنىنىڭ باسشىلارىمەن مەموراندۋمعا قول قويىلدى. اۋداندا ەمەس، وزگە وڭىرلەردە تۇراتىن قالعان 25-ىنە اقپاراتتىق حاتتار جىبەرىلدى،- دەگەن شقو تجق باسشىسى نۇرلان مادياروۆ جىل بويى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىنىڭ ساقتالۋى قاداعالاۋدا بولاتىنىن جەتكىزدى.

شقو تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بولات قۋانىشبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جۇزىندە دەمالىس ۇيلەرى سانيتارلىق–ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋدان بوساتىلعان، 2014 جىلى موراتوريي جاريالانۋىنا بايلانىستى جەكە كاسىپكەرلەرگە، جەكە تۇلعالارعا قاتىستى تەكسەرۋلەر توقتاتىلعان. ٴۇش جىلدا جاڭادان دەمالىس ورىندارى سالىنعان، بۇرىنعىلارىنا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن، ٴبىر سوزبەن ايتقاندا، تەكسەرىس بولماعان سوڭ جاعداي دا وزگەرگەن.

- موراتورييگە بايلانىستى 2016 جىلعا دەيىنگى 3 جىلدا ٴبىز بىردە-بىر دەمالىس ورنىن تەكسەرگەن جوقپىز. اعىمداعى جىلى 26 دەمالىس بازاسىن تەكسەردىك. ونىڭ 25-دە زاڭ تالاپتارىن بۇزۋشىلىق تىركەلدى. 7-ەۋىنە اكىمشىلىك جازا قولدانىلدى. مۇنداي ولقىلىقتار ورىن الماۋى ٴۇشىن، ٴبىز 2017 جىلدىڭ 1 جارتى جىلدىعىنان باستاپ جۇمىس جۇرگىزەمىز، تەكسەرۋ دە بولادى. اۋدان اكىمدىگىمەن تىعىز بايلانىس ورناعان، الداعى جىلى الاكول جاعالاۋىندا اۋقىمدى سەمينار ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرىمىز،- دەدى ب.قۋانىشبەكوۆ.

شقو مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋى باسقارماسىنىڭ باسشىسى دميتريي گاريكوۆ مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باسقارماسىنىڭ باقىلاۋ جۇمىستارى بارىسىندا ٴبىرقاتار ٴتارتىپ بۇزۋشىلىقتار انىقتالعانىن اتاپ ٴوتتى. قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى ەسكەرتۋسىز باستالعانى، جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارىنىڭ جوقتىعى، قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە تەحنيكالىق جانە اۆتورلىق قاداعالاۋدىڭ بولماۋى جانە وسى قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە مەردىگەردىڭ ٴتيىستى ليسەنزياسىنىڭ جوقتىعى سىندى ولقىلىقتار ورىن العان. باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، كەلەڭسىزدىكتەر كەلەشەكتە شەشىمىن تابادى.

ٴۇرجار اۋدانىنىڭ اكىمى سەرىك زاينۋلدين الاكول جاعالاۋىن اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ جوباسىمەن تانىستىردى:

- دەمالىس ايماعىن اباتتاندىرۋ ماقساتىندا 493 ملن. 600 مىڭ تەڭگە قارجىعا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالۋدا. ونىڭ ىشىندە جالپى قۇنى 150 ملن. تەڭگە بولاتىن ساياباق قۇرىلىسىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى «سەمپروەكت» جشس-دە دايىندالۋدا. جوبادا جالپى ۇزىندىعى 434 مەتر الاڭدى قورشاۋ، كۇزەت پوستى، جازدىق كافە، دەمالىس ورىندىقتارى، ۇزىندىعى 1 شاقىرىم ۆەلوترەك، التىباقان، بالمۇزداق كافەسى، ۇرلەنەتىن ساحنا، شاعىن فۋتبول، ۆولەيبول الاڭدارى، سۋبۇرقاق، كوگالداندىرۋ، جارىقتاندىرۋ، بالالار الاڭى، ويىن اتتراكسيونىن سالۋ جۇمىستارى قاراستىرىلعان. جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردىڭ ەكسپەرتيزالىق ساراپتاماسىنىڭ وڭ شەشىمى اعىمداعى جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىنا دەيىن الىناتىن بولادى،- دەدى سەرىك زينابەك ۇلى.

ياعني، جوبا بويىنشا، جالپى ۇزىندىعى 434 مەتر بولاتىن الاڭدى قورشاۋ، كۇزەت پوستى، 5،8 شاقىرىمدىق اۆتوكولىك جولىن ورتاشا جوندەۋ جانە كوشەلەردى جارىقتاندىرۋ جۇمىستارى جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق اۆتوبەكەت اۋلاسىن اباتتاندىرۋ، اۆتوتۇراقتار سالۋ، اربات، سۋاعار مەن جارىق ديودتى 170 شام ورناتۋ دا كوزدەلدۋە. سونىمەن بىرگە سەرىك زينابەك ۇلى جاعالاۋداعى ساۋدا ۇيلەرىنىڭ سىرتقى كەلبەتىن كوركەيتۋ ماقساتىندا وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسە وتىرىپ سىرتقى بەينە كەسكىندەرى دايىندالىپ، جەكە كاسىپكەرلەرگە ۇسىنىلعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى.

جوباعا سايكەس، الاكول ادام تانىماستاي وزگەرەدى دەگەن پىكىرىن بىلدىرگەن اۋدان باسشىسى مۇندا دەمالۋعا ارنالعان ساياباق پەن ٴان سالاتىن ٴتۇرلى ٴتۇستى سۋبۇرقاق تا سالىناتىنىن، بۇل جوسپار ۋاقتىلى ورىندالاتىنىن اتاپ ٴوتتى.

- تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلىندا ەلىمىز اۋقىمدى جولدى ٴجۇرىپ ٴوتتى. ٴبىز استانا، الماتى قالالارىن عانا ەمەس، ٴوز ٴوڭىرىمىزدى، ايدىندى الاكولىمىزدى دە ماقتان تۇتۋىمىز كەرەك. الاكول تەك شىعىسقازاقستاندىقتاردىڭ عانا ەمەس، كۇللى قازاقستان حالقىنىڭ ماقتانىشىنا اينالادى. سىزدەر مەن بىزدەر بىرلەسە ەڭبەكتەنە وتىرىپ، ول كۇنگە جەتەتىندىگىمىزگە مەن سەنەمىن،– دەگەن دانيال كەنجەتاي ۇلى كول جاعالاۋىندا تۋريستىك كلاستەر قالىپتاسسا، اۋداننىڭ ەكونوميكالىق دامۋى ارتىپ، تۇرعىندارعا جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ، جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ٴال-اۋقاتى جاقسارا تۇسەتىندىگىن باسا ايتتى.

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي