Жалақы, ваучер, мұғалім: Депутат білім саласындағы проблемаларды атады

Мәжіліс депутаты Ирина Смирнова қосымша білім беру жүйесіндегі құрылымдық және бюджеттік проблемаларға назар аударды. Бұл мәселе бүгінгі технологиялық және әлеуметтік өзгерістер кезеңінде тек «қызығушылық клубтары» емес, адам капиталын қалыптастырудың маңызды элементі болып отыр, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі.

Депутаттардың айтуынша, қазіргі мемлекеттік саясат кейбір шектеулерге ұшырап отыр.

• Бюджеттік қаржыландыру: Мемлекеттік қосымша білім беру ұйымдары көбіне тек қызметкерлердің жалақысын төлей алады, ал материалдық базаны жаңарту немесе дамытуды қаржыландыру жеткіліксіз. Нәтижесінде сапалы үйірмелер көбіне ақылы, бұл әлеуметтік теңсіздікті күшейтеді. Ауыл аймақтарында ескі құрал-жабдықтар мен цифрлық ресурстардың жоқтығы қала мен ауыл арасындағы алшақтықты арттырады.
• Қаржы үш орталық ведомство – Мәдениет, Спорт және Білім министрліктері арасында бөлінеді. Бұл басқарудың фрагменттелуіне, шығындардың тиімсіз жұмсалуына және жоспарлаудың қиын болуына әкеледі.

Ваучерлік жүйе: 2025 жылы Қазақстанның 6 облысында қосымша білім беру үшін ваучерлік қаржыландыру енгізіледі. Қазір 314 мың бала ваучермен қамтылған, жергілікті бюджеттен 14,3 млрд теңге бөлінген. Актобе қаласында, мысалы, 99 600 оқушының тек 9 507-сі (шамамен 10%) қамтылған. Бір үйірме айына 17 694 теңгеге шығады. Депутаттар толық масштабты енгізу жергілікті бюджеттерге ауыртпалық тудыратынын атап өтті.

Сонымен қатар, кейбір жеке ұйымдар тек қаржыны «игеру» мақсатында сапасыз қызмет көрсетуі мүмкін. Сондықтан депутаттар аккредитация жүйесін енгізуді және қосымша білім беретін ұйымдардың тізімін жасау қажеттігін айтты.

Бағдарлама мазмұны және педагогикалық құрам:

• 2017 жылдан бері қосымша білім беру бағдарламалары жаңартылмаған, бұл олардың заманауи технологиялар мен дағдыларға сай болмауына әкеліп отыр.
• Мысалы, Шымкенттегі №2 мектеп оқушылар сарайы: құрылысына 8,4 млрд теңге жұмсалған, жылдық шығын – 805 млн теңге, оның 85%-ы жалақыға кетеді, бірақ бағдарламаның сапасы төмен.
• Елде 25 687 штаттық педагог жұмыс істейді, олардың тек 25,8%-ы біліктілік санаттарына ие. Жалақы деңгейі де төмен: 10-13 жыл тәжірибесі бар педагог айына 160 мың теңге алады, бұл орта мектеп мұғалімінің жалақысынан 2,5 есе төмен.

Депутаттар ұсынған негізгі ұсыныстар:

1. Қосымша білім беруді қаржыландыруды орталықтандыру.
2. Бағдарламалар мен әдістемелерді жаңартып, сапа стандарттарын енгізу.
3. Ваучерлік жүйеге қатысуды жеңілдетіп, бюрократиялық кедергілерді азайту.
4. Педагогтердің кәсіби деңгейін арттыру және жалақысын көтеру мүмкіндігін қарастыру.