Ұстазға гүл, макияж, баға және аттестация: Жаңа оқу жылындағы басты өзгерістер

Жаңа оқу жылы Қазақстан мектептерінде бірқатар өзгеріспен басталады. Бағалау жүйесі жаңарады, бастауыш сыныптарға жаңа талаптар енгізіледі, сабақ кезінде смартфон қолдануға шектеу қойылады. Сонымен қатар педагогтерді аттестаттау тәртібі өзгеріп, білім беру процесіне жасанды интеллект енгізіле бастайды.

Биыл еліміздегі 8 мыңнан астам мектепте 4,1 млн оқушы білім алады. Оның ішінде 380 мыңнан астам бала алғаш рет мектеп табалдырығын аттайды.

1 қыркүйекте алғашқы қоңырау қалай өтеді?

Жаңа оқу жылының алғашқы күнінде мектептерде бірыңғай сынып сағаттары өткізіледі. Ал колледждерде кураторлық сағаттар ұйымдастырылады.

Оқу-ағарту бірінші вице-министрі Шынар Ақпарованың айтуынша, сынып сағаттары барлық сыныпта өтеді және оған шамамен 45 минут бөлінеді.

Ұстазға гүл сыйлауға бола ма?

1 қыркүйекте мұғалімге гүл сыйлау жақсы дәстүр саналады. Алайда бұл ата-аналар үшін міндетке немесе жарысқа айналмауы тиіс.

Оқу-ағарту министрлігі мектептерге гүл немесе сыйлық алуға бастамашылық жасауға, ақша жинауға және ата-аналарды оған міндеттеуге болмайтынын ескертеді.

Мұнда гүлдің бағасы мен көлемінен гөрі баланың ұстазына деген құрметі маңызды. Сондықтан гүл сыйлау әр оқушы мен ата-ананың еркіне байланысты.

Мектепке макияжбен келуге болмай ма?

Әлеуметтік желілерде оқушыларға мектепке макияжбен келуге тыйым салынатыны және бұл талап бұзылған жағдайда ата-аналарға айыппұл салынуы мүмкін деген ақпарат тараған еді.

Оқу-ағарту министрлігі бұл мәселеге түсініктеме берді.

Қолданыстағы міндетті мектеп формасына қойылатын талаптарда оқушылардың сабаққа макияжбен келуіне қатысты жеке норма жоқ. Яғни макияж қолдануға тікелей тыйым салатын жалпы ереже қарастырылмаған.

Алайда әр білім беру ұйымының өз ішкі тәртіп қағидалары мен жарғысы бар. Мектептер ішкі ережелерінде оқушылардың сыртқы келбетіне қатысты талаптар белгілеуі мүмкін.

Бұл ретте мектеп формасына қойылатын міндетті талаптарды бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Ал макияж мәселесі мектептің ішкі тәртібі аясында реттелуі мүмкін.

Мұғалімдерді аттестаттау тәртібі өзгереді

2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап педагогтерді аттестаттаудың жаңа тәртібі пилоттық режимде енгізіледі.

Педагогтің кәсіби цифрлық бейіні қалыптастырылып, оны бағалау кезінде сабақтың сапасы, оқушылардың оқу нәтижелері, кәсіби жетістіктері, біліктілікті арттыруы және басқа да көрсеткіштер ескеріледі.

Пилоттық жоба кезінде педагогтерден эссе, авторлық бағдарлама немесе оқу-әдістемелік материалдарды міндетті түрде әзірлеу талап етілмейді.

Қолданыстағы біліктілік санаттары олардың мерзімі аяқталғанға дейін сақталады.

Бастауыш сыныптарда бағалау жүйесі өзгереді

1 қыркүйектен бастап бастауыш сынып оқушыларын бағалау тәсілі өзгереді.

Бұған дейін қолданылған бөлім бойынша жиынтық бағалау мен тоқсандық жиынтық бағалау тәртібі қайта қаралады. Оның орнына диктант, мазмұндама, бақылау, практикалық және шығармашылық жұмыстар сияқты ағымдағы бағалау түрлері қолданылады.

Жаңа тәсілдің мақсаты – оқушының нақты оқу жетістігін дәлірек бағалап, балаларға түсетін оқу және эмоционалдық жүктемені азайту.

Бастауыш сынып бағдарламасы жеңілдетіледі

1-4-сыныптарға арналған «Математика» пәнінің оқу бағдарламасы да қайта қаралады.

Күрделі тақырыптардың бір бөлігі жеңілдетіліп, кейбірі жоғары сыныптарға ауыстырылады.

Тілдік пәндердің мазмұны да жаңартылады. Қазақ тілінде білім алуды алғаш бастаған балаларға арналған тілдік бейімдеу бағдарламасы енгізіледі.

3 және 7-сыныптар жаңа оқулықпен оқиды

Жаңа оқу жылынан бастап 3 және 7-сынып оқушылары жаңартылған оқулықтармен білім алады.

Оқу құралдарын педагогтер арнайы электрондық платформа арқылы таңдаған.

Оқушыларға жаңа міндетті курстар енгізіледі

Мектеп бағдарламасына бірқатар жаңа міндетті курстар қосылады.

5-7-сынып оқушылары «Конституция негіздерін», 8-11-сыныптар «Заң мен тәртіпті», ал 5-11-сыныптар «Жеке қауіпсіздік» курсын оқиды.

Бұл сабақтарда оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттыру, азаматтардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру, киберқауіпсіздік, төтенше жағдай кезіндегі іс-қимыл және қауіптің алдын алу мәселелері қамтылады.

Сабақ кезінде смартфон қолдануға шектеу қойылады

Жаңа оқу жылынан бастап оқушылардың сабақ кезінде смартфон пайдалануына шектеу енгізіледі.

Телефонды мұғалімнің оқу тапсырмасы болған жағдайда немесе төтенше жағдай кезінде пайдалануға рұқсат беріледі.

Смартфондарды сабақ уақытында сақтау тәртібін мектептер өздері белгілейді. Қажет болған жағдайда білім беру ұйымдарында телефондарға арналған арнайы орындар қарастырылуы мүмкін.

Мектептерде жасанды интеллект қолданыла бастайды

2026 жылғы қыркүйектен бастап білім беру процесіне жасанды интеллектіні енгізу бойынша жаңа тәсілдер қолданыла бастайды.

Мұғалімдерге жасанды интеллект құралдарын сабаққа дайындалу және оқу процесінде тиімді пайдалану бойынша оқыту жүргізіледі.

Алдымен жаңа тәсілдер пилоттық мектептерде сынақтан өтеді. Бірінші кезеңде 10 мектеп, кейін 50 мектеп, одан соң тағы 300 мектепті қамту жоспарланған.

Бастауыш сынып оқушылары қалай бағаланады?

2-4-сынып оқушылары үшін бағалау тәсілі де өзгереді. Критериалды бағалау жүйесі сақталады, ал 1-сынып оқушыларына баға қойылмайды.

Формативтік бағалаудың тоқсандық бағадағы үлесі 25%-дан 50%-ға дейін артады. Сонымен қатар әр бөлім аяқталғаннан кейін аралық бағалау жүргізіледі.

Тоқсандық жиынтық бағалау өткізілмейді.

Тоқсандық баға мынадай тәртіппен қалыптасады:

• 50% - формативтік бағалау;
• 50% - аралық бағалау нәтижесі.

Бастауыш сыныптарда модерация да жүргізілмейді.

2026-2027 оқу жылы қашан аяқталады?

2026-2027 оқу жылы 1 қыркүйекте басталып, 2027 жылғы 25 мамырда аяқталады.

Оқушылардың күзгі демалысы 26 қазаннан 1 қарашаға дейін, қысқы демалысы 28 желтоқсаннан 10 қаңтарға дейін, ал көктемгі демалысы 22-28 наурыз аралығында өтеді.

Бірінші сынып оқушыларына 8-14 ақпан аралығында қосымша демалыс беріледі.

Осылайша, жаңа оқу жылында өзгерістер тек оқушыларға ғана емес, педагогтер мен ата-аналарға да қатысты болады. Бағалау жүйесі мен оқу бағдарламасынан бастап смартфон қолдану, жасанды интеллект және мұғалімдерді аттестаттауға дейінгі бірнеше бағытта жаңа тәртіп енгізіледі.