ҰБТ-ның жаңа форматы әзірленіп жатыр: Қандай өзгерістер енгізіледі?

Қазақстанда талапкерлердің пәндік білімін ғана емес, сыни ойлау, академиялық жазу және цифрлық сауаттылық дағдыларын да бағалауға бағытталған Ұлттық бірыңғай тестілеудің (ҰБТ) жаңа форматы әзірленіп жатыр. Admission Insight Test (AIT) деп аталатын жоба 2030 жылға дейін жүзеге асырылады. Алғашқы пилоттық тестілеуді 2027 жылдың көктемінде өткізу жоспарланған.

Ұлттық тестілеу орталығының директоры Нұрсейіт Байжанов жоғары білім беру қызметкерлері күніне арналған форумда жаңа форматтың әзірлену барысы туралы баяндады.

Ғылым және жоғары білім саласындағы зерттеулер орталығының мәліметінше, AIT жобасын Ұлттық тестілеу орталығы ETS халықаралық ұйымымен бірлесіп жүзеге асырып жатыр. Жоба 2026 жылғы ақпанда басталған.

Жаңа тест екі бөлімнен тұрады

AIT форматы екі негізгі бөлімді қамтиды. Бірінші бөлімде талапкерлердің 14 бейіндік пән бойынша білімі тексеріледі. Бұл ретте тапсырмалар оқушылардың ақпаратты жаттап алу қабілетінен гөрі, оқу материалын қаншалықты түсінетінін және меңгерген білімін қолдана алуын бағалауға бағытталған.

Екінші бөлімде талапкерлердің негізгі дағдылары бағаланады. Олардың қатарында:

• сыни ойлау;
• академиялық жазу;
• зерттеу дағдылары;
• коммуникация;
• жасанды интеллектіні түсіну және қолдану;
• сандық және цифрлық сауаттылық бар.

Сонымен қатар креативті және дизайндық ойлау дағдыларын бағалайтын модуль қарастырылған. Алайда бұл бағыт бойынша әзірлеу жұмыстары әлі жалғасып жатыр.

Ұлттық тестілеу орталығының директоры пәндік білім емтиханның негізгі бөлігі болып қала беретінін атап өтті. Ал қосымша дағдыларды бағалау талапкерлердің мүмкіндіктерін жан-жақты анықтауға арналған.

Жаңа формат қалай әзірленіп жатыр?

Жобаны әзірлеу барысында болашақ тестілеу форматына қатысты зерттеу жұмыстары жүргізілген. 2026 жылғы сәуірде шамамен 4 мың адам қатысқан зерттеу ұйымдастырылды. Бұдан бөлек, Астана қаласында сегіз фокус-топ пен төрт тереңдетілген талқылау өткізілді.

Бұл жұмыстар жаңа тестілеу жүйесінің мазмұнын қалыптастыруға және бағалау тәсілдерін пысықтауға бағытталған.

Пилоттық тестілеу қашан өтеді?

Жоспар бойынша, AIT жобасы аясындағы алғашқы пилоттық тестілеу 2027 жылдың көктемінде өткізіледі. Ал жобаны толық әзірлеу және іске асыру жұмыстары 2030 жылға дейін жалғасады.

Жаңа форматтың енгізілу барысы мен оның ҰБТ жүйесіне ықпалы алдағы кезеңдерде нақтыланады. Қазіргі мәліметтерге сәйкес, пәндік білімді бағалау сақталып, оған талапкерлердің сыни ойлау, зерттеу және цифрлық сауаттылық сияқты дағдыларын бағалау тетіктерін қосу көзделіп отыр.