Сарапшылар: Жаңа Конституция саяси жүйені жаңғыртуға жол ашады
«SARAP» эксперттік клубы отырысында референдумнан кейінгі жаңа институционалдық архитектура талқыланды.
16 наурызда Астанада «SARAP» эксперттік клубының «Референдумнан кейін: Қазақстанның жаңа институционалдық архитектурасы және мемлекеттің даму траекториясы» тақырыбында отырысы өтті, деп хабарлайды BAQ.KZ.
Іс-шараны Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен Қазақстандық қоғамдық даму институты ұйымдастырды. Қатысушылар қатарында Парламент депутаттары, зерттеу орталықтарының басшылары, академиялық қоғамдастық пен үкіметтік емес сектор өкілдері, сондай-ақ конституциялық құқық саласындағы бейінді мамандар болды.
Отырыс барысында 15 наурызда өткен жаңа Конституцияны қабылдау және мемлекеттік және қоғамдық-саяси деңгейлерде тиімді институционалдық модельді қалыптастыру жөніндегі референдумның нәтижелері талқыланды.
Сарапшылар өзгерген нақты құқығының билік тармақтарының тепе-теңдігін қамтамасыз ету, партиялық бәсекелестікті дамыту және есеп беру тетіктерін жетілдіру мәселелеріне ерекше назар аударды.
Сондай-ақ Негізгі Заңның мемлекеттік басқару жүйесін жаңғыртуға әсері және басталған өзгертулердің табыстылығын айқындайтын негізгі факторлар қаралды.
Іс-шараның модераторы Қазақстандық қоғамдық даму институтының Басқарма төрағасы Жұлдызай Ысқақова болды және ол өткен референдумның Қазақстан мемлекеттілігін және негізгі әлеуметтік-саяси институттарды одан әрі нығайтудың негізгі маңызын атап өтті.
Бүгіннің өзінде біздің құқықтық өрісімізді, мемлекеттік құрылымымыз бен биліктің иерархиясын, сондай-ақ негізгі әлеуметтік-экономикалық процестерді өзгертетін жаңа саяси шындық пайда болады. Конституция осы жылдың шілде айында күшіне енеді, бірақ оны іске асыру бойынша жұмыстар басталды. Мемлекеттік органдар, қоғамдық ұйымдар, басқа институттар өзгерген құқықтық жағдайларға бейімделу үшін уақыт беріледі. Бұл ретте өткен дауыс беру күнінің ең басты қорытындылары –референдумдар үшін рекордтық көрсеткіш және Қазақстан азаматтарының басым көпшілігі тарапынан жаңа Конституцияға ең жоғары қолдау көрсету, – деді.
Отырыс барысында ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Марат Башимов елдің саяси жүйесін жаңғырту үшін халық қолдаған Негізгі заңның маңыздылығын атап өтті.
Жаңа Конституцияны қалыптастыру бірнеше жыл бойы дәйекті түрде іске асырылды. Референдум кезінде жүргізілген түсіндіру жұмыстары азаматтардың конституциялық нормалар мен қағидаттарға қызығушылығын айтарлықтай арттырды. Қабылданатын Негізгі Заң мемлекеттік биліктің институционалдық негіздерін нығайтуға, неғұрлым тиімді саяси модель құруға, сондай-ақ елдің ұзақ мерзімді тұрақты дамуына бағытталған, – деді спикер.
ҚР Заңнама және құқықтық ақпарат институтының директоры Индира Әубәкірова жаңа Конституцияның күшіне енуі мемлекеттік басқару жүйесіндегі ауқымды өзгерістерді және жаңартылған институционалдық архитектураны қалыптастыруды көздейтінін атап өтті.
Жаңа Конституцияны қабылдау саяси жүйенi өзгертумен шектелмейдi. Мемлекеттік институттарды кешенді жаңғырту және басқарудың жаңа тетіктерін енгізу көзделеді. Таяу кезеңде конституциялық нормаларды іс жүзінде іске асыру және мемлекеттік институттардың тиімді жүйесін қалыптастыру негізгі міндет болады, – деді ол.
Парламентаризм институтының норма шығару жұмысы басқармасының атқарушы директоры Алмас Қанатов конституциялық реформаларды жүзеге асыру заңнамалық жүйені ауқымды жаңартуды талап ететінін атап өтті.
Құқықтық жүйені заңнамалық кешенді жаңарту күтуде. Конституцияның өзінен басқа бірқатар конституциялық заңдар, кодекстер және өзге де нормативтік актілер бар. Жаңа конституциялық нормаларды толыққанды іске асыру үшін барлық заңнамалық базаны кезең-кезеңімен жаңғырту талап етіледі. Осыған байланысты Парламент алдында таяу айларда ауқымды жұмыс тұр, - деді спикер.
ҚҚДИ Басқарма Төрағасының кеңесшісі Азамат Байғалиев референдумға дайындық кезеңінде жүргізілген ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының маңыздылығын атап өтті. Оның айтуынша, қоғамдық талқылаулар азаматтардың еліміздің құқықтық дамуына жоғары қызығушылығын көрсетті.
Конституцияны талқылау барысында азаматтар сұрақтар қойып, өз пікірлерін білдірді және конституциялық нормалардың мазмұнына қызығушылық танытты. Бұл саяси процестерге қоғамның қатысу деңгейінің өскенін көрсетеді. Алда Құрылтай сайлауына байланысты жаңа электоралдық цикл тұр. Қазірдің өзінде электорат дауысы үшін күрестің жоғары қарқынын болжауға болады, – деді ол.
Іс-шара соңында қатысушылар жаңа Конституцияны іске асыру және оның елдің саяси жүйесін одан әрі дамыту мәселелері бойынша өз ұсыныстарын білдіре отырып, сұрақтар мен жауаптар форматында пікір алмасты.