Грант, шәкіртақы, жатақхана: Қазақстандағы жоғары білімнің жеті жылдағы өзгерісі
Сонымен қатар студенттердің шәкіртақысы 2,5 есеге өсті, ал жаңа жатақханалар есебінен студенттерге арналған 66 мыңнан астам орын пайдалануға берілді.
Соңғы жеті жылда Қазақстанда жоғары білім беру жүйесіне мемлекеттік қолдау айтарлықтай күшейді. Осы кезеңде білім беру гранттарына 1,5 трлн теңге бағытталып, 655 680 грант бөлінді. Сонымен қатар студенттердің шәкіртақысы 2,5 есеге өсті, ал жаңа жатақханалар есебінен студенттерге арналған 66 мыңнан астам орын пайдалануға берілді.
655 мыңнан астам білім гранты бөлінді
Соңғы жеті жылда мемлекет 655 680 білім грантын бөлген. Оған жұмсалған қаржы көлемі 1,5 трлн теңгені құрады.
Білім гранты – жастардың жоғары білім алуына мүмкіндік беретін негізгі мемлекеттік қолдау тетіктерінің бірі. Сонымен бірге бұл қаражат ел экономикасына қажетті мамандарды даярлауға бағытталған инвестиция ретінде қарастырылады.
Грант санының артуы жоғары білімнің қолжетімділігін кеңейтуге мүмкіндік берді. Әсіресе оқу ақысы отбасы бюджетіне салмақ түсіретін жастар үшін мемлекеттік гранттың маңызы жоғары.
Алдағы кезеңде басты міндет тек грант санын көбейту емес, бөлінген қаражаттың тиімділігін арттыру болмақ. Яғни мамандарды даярлау еңбек нарығының сұранысына сай болуы, білім беру бағдарламаларының сапасы мен түлектердің жұмысқа орналасу көрсеткіші маңызды.
Студенттер шәкіртақысы 2,5 есеге өсті
Соңғы жеті жылда студенттер мен магистранттар, докторанттардың да қаржылық қолдауы артты.
2019 жылы студенттердің базалық шәкіртақысы 20 949 теңге болса, қазір 52 372 теңгеге жетті. Осылайша оның мөлшері шамамен 2,5 есеге өскен.
Педагогикалық бағытта білім алып жатқан студенттерге 84 мың теңге, магистранттарға 117 098 теңге, докторанттарға 262 500 теңге шәкіртақы төленеді.
Шәкіртақының өсуі студенттердің күнделікті шығындарын өтеуге қосымша мүмкіндік береді. Ал магистратура мен докторантурадағы төлемдердің артуы жас мамандарды ғылымға тартуға да жағдай жасайды.
267 жатақхана ашылып, тапшылық азайды
Студенттерді тұрғын үймен қамтамасыз ету бағытында да өзгеріс бар. Соңғы жеті жылда Қазақстанда 267 студенттік жатақхана ашылып, 66 104 орын пайдалануға берілді.
Нәтижесінде жатақхана тапшылығы 82 мың орыннан 5,2 мың орынға дейін қысқарды.
Жатақхана мәселесін шешу – жоғары білімнің қолжетімділігін қамтамасыз етудің маңызды бөлігі. Әсіресе басқа өңірден білім алуға келген студенттер үшін баспананың болуы отбасының қаржылық жүктемесін азайтады.
Дегенмен ел бойынша әлі де 5,2 мың орын тапшылығы бар. Сондықтан келесі кезеңде жатақханаға қажеттілігі жоғары қалалар мен жоғары оқу орындарындағы мәселені нысаналы түрде шешу маңызды.
Сонымен қатар жаңа жатақханалардың санымен бірге олардың сапасына да назар аудару қажет. Студенттік баспана тек тұратын орын емес, білім алуға, демалуға және студенттік орта қалыптастыруға қолайлы жағдай жасауы тиіс.
Жалпы, соңғы жеті жылдағы көрсеткіштер жоғары білімге мемлекеттік қолдаудың бірнеше бағытта қатар күшейгенін көрсетеді: 655 680 грант бөлінді, шәкіртақы 2,5 есеге өсті, 66 104 орынға арналған 267 жатақхана ашылды.
Бұл шаралар білім алудың қаржылық және әлеуметтік қолжетімділігін арттыруға бағытталған. Ендігі міндет – осы қолдаудың сапалық нәтижесін күшейтіп, еңбек нарығына қажетті мамандар даярлау, студенттердің тұрмыс жағдайын жақсарту және білім беру жүйесінің тиімділігін арттыру.