Қазақстанда риэлторлардың жұмысын заңмен реттеу ұсынылды

Қазақстан риэлторларының өзін-өзі реттейтін қауымдастығы президентінің кеңесшісі Нина Лукьяненко елдегі риэлторлық қызметтің реттелмеуі туралы пікір білдірді. Оның айтуынша, қоғамда "алаяқ риэлторлар" туралы жиі айтылғанымен, мұндай жағдайларда өзін риэлтор деп таныстырған адамның шынымен кәсіби маман екені көп жағдайда тексерілмейді.

"Қазақстанда де-факто риэлтор бар, де-юре ондай мамандық жоқ"

Лукьяненко риэлторлық қызмет қазір нақты заңмен реттелмегенін айтты.

Риэлтор болу үшін адам жеке кәсіпкер немесе ЖШС ретінде тіркеліп, ресми қызмет жүргізуі керек. Бірақ қазір кез келген адам хабарландыру сайтына жарнама беріп, өзін риэлтор деп атай салады, - деді ол.

Сарапшының сөзінше, Қазақстанда риэлторлар іс жүзінде жұмыс істегенімен, заң жүзінде мұндай мамандық ресми тіркелмеген.

Мамандықтар мен лауазымдардың бірыңғай анықтамалығында "риэлтор" деген атау жоқ. Сондықтан бұл салаға қойылатын нақты талап та жоқ, - деді Лукьяненко.

Риэлторларға ұлттық стандарт енгізілген

Нина Лукьяненко Қазақстан риэлторлары қауымдастығы 2009 жылдан бері мемлекетке бұл саланы реттеу бойынша ұсыныстар айтып келе жатқанын жеткізді. Оның айтуынша, 2021 жылы мемлекет деңгейінде риэлторлық қызметтің ұлттық стандарты қабылданған.

Бұл стандартта риэлторларға қойылатын талаптар мен тұтынушылардың құқықтары көрсетілді. Негізгі ұсыныстардың бірі - бірыңғай мемлекеттік риэлторлар тізілімін құру болды, - деді сарапшы.

Лукьяненконың сөзінше, мұндай тізілім кез келген азаматқа өзін риэлтор деп таныстырған адамның расында маман екенін тексеруге мүмкіндік берер еді.

"Нарықта псевдориэлторлар көп"

Сарапшы қазіргі таңда нарықтағы көптеген адам өзін риэлтор деп атағанымен, кәсіби стандарттарға сай келмейтінін айтты.

Көпшілігі - еркін жұмыс істейтін адамдар немесе өзін риэлтор деп атайтындар. Мен оларды псевдориэлторлар деп атаймын, - деді ол.

Оның айтуынша, осы себептен риэлторлық нарықтың беделі төмендеп, "сұр нарық" қалыптасқан.

Мәжілісте риэлторлар туралы заң жобасы талқыланып жатыр

Лукьяненко қазір Мәжіліспен бірге риэлторлық қызмет туралы заң жобасы талқыланып жатқанын айтты. Жоба бойынша әр риэлтор міндетті түрде өзін-өзі реттейтін ұйымның құрамына кіруі тиіс.

Сонда тұтынушылар қандай да бір мәселе туындаса, нақты қайда шағымданатынын біледі, - деді сарапшы.

Нина Лукьяненко риэлторлық қызметке қатысты жанжалдардың бір бөлігі тұтынушылардың өз қателігінен де туындайтынын айтты.

Көп адам риэлторлармен келісімшарт жасамайды немесе оны оқымайды, - деді ол.

Сарапшы азаматтарға риэлтор жалдағанда міндетті түрде азаматтық-құқықтық келісімшарт жасауды ұсынды.

Шартта сіз не істеуіңіз керек және риэлтор сіз үшін қандай қызмет көрсетуі тиіс - бәрі жазылуы қажет, - деді Лукьяненко.

"Келісімшартты оқымай, кейін шағым айтудың қажеті жоқ"

Сарапшы соңғы кезде риэлторларға қатысты негативтің көбейгенін, бірақ кей жағдайда оған тұтынушылардың сауатсыздығы себеп болып жатқанын айтты.

Егер келісімшартта "пәтерді өзіңіз сатсаңыз, риэлторға алдын ала хабарлап, шартты бұзуыңыз керек" деп жазылса, онда оны орындау қажет. Кейін ақы төлеу туралы хат келсе, таңғалудың қажеті жоқ, - деді ол.

"Риэлторларды дәлелсіз айыптауға болмайды"

Лукьяненко соңғы кезде риэлторларға қатысты мемлекеттік органдар тарапынан да сын күшейгенін айтты. Алайда оның пікірінше, "риэлторлар арбитраждық соттармен сөз байласқан" деген секілді айыптаулар дәлелмен айтылуы керек.

Мұндай мәлімдемелерді ашық ақпараттық алаңдарда айту үшін нақты дәлел болуы қажет, - деді сарапшы.

Нина Лукьяненко азаматтарды кез келген құжатты мұқият оқуға шақырды.

Ешкім сізді күштеп қол қойдырмайды. Келісімшарт - бұл екі тараптың келісімі. Сіз оны оқып, өзгеріс енгізіп, толықтыру қоса аласыз. Барлық уағдаластық жазбаша түрде бекітілуі керек, - деп түйіндеді ол.