Қазақстанда мұнайшылар қанша жалақы алады?
Қыркүйектің алғашқы жексенбісінде Қазақстанда дәстүрлі түрде Мұнай-газ кешені қызметкерлері күні атап өтіледі. Осы кәсіби мереке қарсаңында мұнай саласында еңбек ететін мамандардың қанша жалақы алатынын және олардың табысы экономикадағы орташа көрсеткіштен қаншалықты ерекшеленетінін ranking.kz талдап көрді.
Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының 2026 жылғы бірінші тоқсандағы орташа айлық атаулы жалақы туралы деректері мұнай саласының сөзсіз көш бастап тұрғанын көрсетеді. Қаңтар-наурыз айларында бұл көрсеткіш 1,8 млн теңгеден асты. Экономикалық қызметтің қалған түрлерінде көрсеткіштер әлдеқайда төмен болды. Тіпті табысы жоғары қаржы және сақтандыру саласында орташа айлық атаулы жалақы 1 млн теңгеден сәл ғана асты.
Жылдың алғашқы үш айында экономика бойынша орташа жалақы 461,5 мың теңгені құрады. Бұл мұнайшылардың орташа жалақысынан 4 есе аз. Бірнеше жылдық динамика да мұнай-газ секторының орташа көрсеткіштерден осындай үлкен айырмашылықпен алда келе жатқанын көрсетеді: бұған дейін бұл арақатынас 3,6-3,9 есені құраған. Бұл саланың капиталды көп қажет ететінімен және жоғары табыстылығымен байланысты.
Мұнайшылардың жалақысы инфляциядан қалай өзгерді?
2021 жылдан бері шикі мұнай мен табиғи газ өндіру саласындағы атаулы жалақының өсуі дерлік үнемі инфляцияны басып озды: оның индексі нақты жалақы индексінен жоғары болды.
Ерекше жағдай 2025 жылы байқалды. Сол жылы саладағы орташа айлық атаулы жалақы небәрі 7,1%-ға өсті. Елеулі инфляция салдарынан оның сатып алу қабілеті 3,8%-ға төмендеді.
Ал 2026 жылғы қаңтар-наурызда жағдай айтарлықтай жақсарды. Мұнай өнеркәсібі қызметкерлерінің жалақысы едәуір өсті: атаулы жалақы 21,8%-ға, ал оның сатып алу қабілеті 18,5%-ға артты.
Мұнай саласында кім қанша алады?
Бір сала бойынша есептелетін орташа айлық атаулы жалақы – басшыларды, сарапшыларды және қарапайым жұмысшыларды бір көрсеткішке біріктіретін өте жинақталған өлшем.
Ұлттық статистика бюросының 2025 жылғы деректеріне сәйкес, мұнай секторындағы орташа айлық атаулы жалақы шамамен 1,6 млн теңге болды.
Ірі кәсіптер топтары бойынша ең жоғары жалақы басшыларға тиесілі – 2,4 млн теңге. Кәсіби мамандардың көрсеткіші 1,9 млн теңге, техник-мамандар мен басқа да қосалқы кәсіби қызметкерлердің жалақысы 1,6 млн теңге болды.
Әкімшілік саласындағы қызметшілер де 1 млн теңгеден астам жалақы алды – 1,5 млн теңге. Өнеркәсіп, құрылыс немесе көлік салаларындағы сабақтас қызметтердің жұмысшыларының жалақысы 1,4 млн теңгені құрады.
Сектордағы ең төмен жалақы алатындардың қатарында біліктілігі жоқ жұмысшылар бар. Олардың орташа айлық жалақысы 522,1 мың теңге болды.
Айта кетерлігі, басқа санаттармен салыстырғанда төмен болғанымен, бұл жалақының өзі экономикадағы орташа көрсеткіштен – 443,3 мың теңгеден жоғары.
Осылайша, мұнай саласының өз ішінде ең жоғары және ең төмен жалақы арасындағы айырмашылық 10 есеге жеткен.
Мұнай-газ саласындағы ең жоғары жалақы кімдерде?
Жекелеген мамандықтар бойынша жалақы айырмашылығы одан да анық көрінеді.
Мұнай секторындағы ұсынылған кәсіптер арасында орташа айлық атаулы жалақы бойынша көшті басқару буыны бастады. Былтыр ең жоғары жалақыны бас директорлар алған – 4,4 млн теңге. Бұл экономикадағы орташа жалақыдан 10 есе жоғары.
Одан кейін бизнес-процестерді оңтайландыру жөніндегі басшылар – 3,9 млн теңге, атқарушы директорлар – 3,6 млн теңге және мұнай өндіру кәсіпшілігінің директорлары – 2,9 млн теңге тұр.
Инженерлік-техникалық мамандар арасында ең жоғары жалақы қабат қысымын ұстап тұру инженерлерінде – 2,6 млн теңге болды.
Мұнай немесе газ айдау станцияларының бастықтары мен бұрғылау қондырғысы бастықтарының жалақысы 2,2 млн теңгеден болды.
Ең төмен жалақы алатын мұнайшылардың табысы қанша?
Сектордағы ең төмен жалақы алатын мамандардың өзінде орташа айлық атаулы жалақы экономика бойынша орташа көрсеткіштен жоғары болды.
Мәселен, ұсынылған тізімдегі ең төмен жалақы алатын мамандар – мұнай айдау станцияларының механиктері 508 мың теңге алды.
Мұнай және газ өндіру бойынша техник-мамандардың жалақысы 562,3 мың теңге, мұнай және газ кен орындарын игеру инженерлерінің жалақысы 567,6 мың теңге болды.
Алайда мұнай-газ саласындағы орташа жалақымен салыстырғанда бұл мамандардың көрсеткіштері едәуір төмен.
Мұнай саласында кадр тұрақтылығы жоғары
Экономиканың басқа салаларымен салыстырғанда мұнай-газ секторындағы еңбекақы деңгейінің жоғары болуы саладағы тұрақтылық пен кадрлардың төмен ауысымдылығын қамтамасыз ететін факторлардың бірі болуы мүмкін.
Өткен жылдың қорытындысы бойынша шикі мұнай мен табиғи газ өндіру саласындағы кадрлардың ауысу коэффициенті небәрі 2,9% болды. Яғни бір жыл ішінде қызметкерлердің орташа тізімдік санының тек 2,9%-ы жұмыс орындарынан кеткен.
Бұл – экономиканың басқа салаларымен салыстырғанда ең төмен көрсеткіш.
Экономика бойынша кадрлардың ауысу коэффициенті өткен жылы орта есеппен 22,1% болды. Ал кейбір санаттарда, мысалы, HoReCa саласында бұл көрсеткіш тіпті 65%-дан асты.
Мұнай-газ саласында қызметкерлер саны азайып жатыр
Кадрлар бойынша тағы бір маңызды көрсеткіш – кадрларды алмастыру коэффициенті. Ол жұмыстан кеткен қызметкерлердің орнына жаңа мамандарды табу қаншалықты мүмкін болғанын көрсетеді.
Мұнай және газ өндіру саласында бұл көрсеткіш те экономиканың басқа салаларынан ерекшеленеді. 2025 жылы кадрларды алмастыру коэффициенті небәрі 75,8% болды.
Бұл персонал санының қысқарғанын көрсетеді. Мұны қызметкерлердің нақты саны туралы деректер де растайды. Сонымен қатар бұл көрсеткіш саладан кеткен қызметкерлердің барлығының орны толтырылмағанын білдіреді.