Қазақстан мен Әзербайжан Орталық Азия мен Оңтүстік Кавказ арасындағы байланысты нығайтып келеді

Саяси және парламенттік байланыстар бірлескен инвестициялармен, көлік жобаларымен және энергетикалық инфрақұрылыммен толықтырылып келеді. Авазада Қасым-Жомарт Тоқаев өңірлер арасындағы байланысты кеңейтуді ұсынып, Орталық Азия мен Оңтүстік Кавказды жалғайтын жаңа бағыттар мен нақты экономикалық жобалардың маңызын атап өтті.

Бұл байланыстар жүйесінде Каспий теңізінің орны ерекше. Ол арқылы Қазақстан мен Әзербайжан арасындағы екіжақты ынтымақтастық аясынан әлдеқайда кең көлік және энергетикалық байланыстар қалыптасып келеді. Жасыл энергетикалық дәліздерді дамыту, инвестиция көлемін арттыру және транзиттік мүмкіндіктерді кеңейту өңірдің өзара байланысы нығайған кеңістікке айналуына жол ашып отыр.

Бұл үдеріс сыртқы серіктестердің Орталық Азияға деген көзқарасын да өзгертуде. Жеке-жеке ұлттық нарықтардың орнына ортақ көлік, энергетика және инвестициялық әлеуетке ие тұтас кеңістік қалыптасып келеді. Бұл үдерісте Қазақстан мен Әзербайжанның қандай рөл атқаратыны туралы Әзербайжан Милли Мәжілісінің депутаты, ADA университеті ректорының орынбасары Фариз Исмаилзаде айтып берді.

- Осыдан бірнеше жыл бұрын Орталық Азия мен Оңтүстік Кавказды негізінен бір-бірінен бөлек екі өңір ретінде қарастыратын. Бүгінде саяси, экономикалық және инфрақұрылымдық байланыстардың нығаюы нәтижесінде олардың біртұтас кеңістікке айналып келе жатқанын айтуға бола ма?

- Әрине. Соңғы бірнеше жылда Орталық Азия мен Әзербайжанның бір-біріне айтарлықтай жақындай түскеніне куә болып отырмыз. Интеграция бірден бірнеше бағытта дамып келеді: парламенттік және саяси байланыстар нығайып, экономикалық ынтымақтастық артып, бірлескен инвестициялар көлемі ұлғайып, жаңа жобалар пайда болуда.

Ең маңыздысы, бұл енді жай ғана байланыстар санын көбейту емес. Әртүрлі бағыттар бірін-бірі толықтыра бастады. Өңірдің энергетикалық әлеуеті зор, көлік дәліздерін дамытуға мүмкіндігі мол әрі экономикалық өзара іс-қимылды одан әрі кеңейтуге айтарлықтай әлеуеті бар.

Әзербайжанның Орталық Азияға қатысты форматтарға қатысуы да осы үдерісті жеделдетіп отыр. Орталық Азия мен Оңтүстік Кавказ бір-біріне едәуір жақындай түсті.

Қазақстанды осы интеграцияның негізгі қозғаушы күштерінің бірі деп санаймын. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жүргізіп отырған саясат өңірлік өзара іс-қимылды нығайтуға және оған нақты мазмұн беруге бағытталған. Соның нәтижесінде Қазақстан ынтымақтастықтың жекелеген мемлекеттер арасындағы байланыспен шектелмей, кең ауқымды өңірлік форматта дамуына ықпал етіп келеді.

- Қасым-Жомарт Тоқаев көлік байланысын өңірлік дамудың негізгі тетіктерінің бірі ретінде қарастырады. Қазақстан мен Әзербайжан арасындағы байланыс Оңтүстік Кавказ арқылы қосымша бағыттар ашып, Орталық Азияның геоэкономикалық рөлін өзгерте ала ма?

- Бұл бағыттың әлеуеті өте зор. Қазақстан мен Әзербайжан экономикалық ынтымақтастық пен бірлескен инвестицияларды арттырып келеді. Сонымен қатар көлік және энергетика жобалары да дамып жатыр.

Бүгінде көлік дәліздерінің маңызы қарапайым транзитпен ғана шектелмейді. Олар жаңа экономикалық байланыстар қалыптастырып, өңір мемлекеттерінің сыртқы нарықтарға шығу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Осы тұрғыдан алғанда, TRIPP жобасына және Оңтүстік Кавказ арқылы өтетін бағыттарды дамытуға байланысты жаңа мүмкіндіктер пайда болуда.

Біз Қазақстанды осы үдерістің негізгі қозғаушы күштерінің бірі ретінде көреміз. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың көлік байланысын дамытуға бағытталған саясаты Қазақстанға қолданыстағы бағыттарды пайдаланумен шектелмей, өңірдегі жаңа геоэкономикалық құрылымды қалыптастыруға белсенді қатысуға мүмкіндік береді.

Егер Қазақстан мен Әзербайжан арасындағы байланыс одан әрі нығая берсе, оның маңызы екіжақты қарым-қатынас аясынан әлдеқайда асып түседі. Бұл байланыс Орталық Азияны Оңтүстік Кавказбен, одан әрі ірі халықаралық нарықтармен жалғай алады.

- Көлік интеграциясында энергетикалық бағыттың маңызы артып келеді. Президент Тоқаев экономикалық дамуды тұрақты әрі экологиялық жауапты шешімдермен ұштастыру қажеттігін атап өтеді. Жасыл энергетика Қазақстан мен Әзербайжан ынтымақтастығының келесі ірі бағытына айнала ала ма?

- Меніңше, бұл – ең перспективалы бағыттардың бірі. Қазірдің өзінде бірлескен инвестициялардың артып, жасыл дәліздердің дамып, жаңа энергетикалық жобаларға қызығушылықтың күшейіп келе жатқанын көріп отырмыз.

Бұл өңірлік интеграцияның кешенді сипатқа ие болып келе жатқанын көрсетеді. Көлік инфрақұрылымы елдер арасындағы физикалық байланысты қамтамасыз етсе, энергетикалық жобалар жаңа экономикалық байланыстар қалыптастырады, ал инвестициялар мұндай ынтымақтастықтың ұзақ мерзімді болуына негіз қалайды.

Осы тұрғыдан алғанда, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев тұсындағы Қазақстанның ұстанымы өте маңызды деп санаймын. Ел ұлттық экономиканы дамытуға ғана емес, тұтас өңірдің өзара байланысын нығайтуға да қызмет ететін инфрақұрылымдық және энергетикалық байланыстарды дамытуға белсенді қатысып келеді.

Қазақстан мен Әзербайжанның мұндай ынтымақтастықты дамытуға әлеуеті зор. Егер көлік, энергетика және инвестиция жобалары қатар дамыса, Орталық Азия, Каспий теңізі мен Оңтүстік Кавказ арасындағы өзара байланысы тығыз кеңістік біртіндеп қалыптасуы мүмкін.

- Түптеп келгенде, өңірлік интеграцияның маңызы сыртқы серіктестердің аймаққа қалай қарайтынына да байланысты. Көлік, энергетика және инвестициялық әлеуетті біріктіру Орталық Азия мен Әзербайжанға Еуропалық одақ, Қытай және АҚШ алдында дербес геоэкономикалық кеңістік ретінде көрінуге мүмкіндік бере ала ма?

- Менің ойымша, біз біртіндеп осы мақсатқа қарай жылжып келеміз. Мемлекеттеріміздің жиынтық әлеуеті мен қолданыстағы ынтымақтастық алаңдарының мүмкіндіктерін пайдалану қажет. Бұл ретте түркі мемлекеттерінің өзара іс-қимылы да маңызды рөл атқарады. Қазақстан мен Әзербайжан бұл үдеріске белсенді қатысып келеді.

Егер біз өңірлік интеграцияны тереңдете алсақ, ол бүкіл әлемнің қызығушылығын тудырады. Сонда Орталық Азия мен Әзербайжан жекелеген мемлекеттер мен ұлттық нарықтар ретінде ғана емес, өзара байланысы нығайған біртұтас кеңістік ретінде қабылданады.

Еуропалық одақ, Қытай, АҚШ және басқа да ірі серіктестер өңірімізге қазірдің өзінде үлкен қызығушылық танытып отыр. Олар үшін Орталық Азия мен Әзербайжанның жиынтық көлік, энергетика және инвестициялық әлеуеті әлдеқайда ауқымды мүмкіндіктер ұсынады.

Сондықтан Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың өңірлік саясаты халықаралық аренадағы дербес субъектілік тұрғысынан да маңызды. Қазақстан өңір ішіндегі байланыстарды нығайту бағытында жүйелі жұмыс жүргізіп келеді. Ал өңір неғұрлым интеграцияланған сайын, оның ірі сыртқы серіктестермен қарым-қатынасын дербес қалыптастыру мүмкіндігі де соғұрлым арта түседі.

Болашақта Орталық Азия мен Әзербайжан әлемге экономикалық, көлік, энергетикалық және инвестициялық әлеуеті зор, өзара байланысы нығайған біртұтас кеңістік ретінде таныла алады.