Қала көз алдымызда дамып келеді. Қазақстандағы тұрғын үй құрылысы несімен таңғалдырады?
Қазақстан соңғы жеті жылда 118,3 млн шаршы метр тұрғын үй салып, құрылыс қарқынын айтарлықтай арттырды. 2025 жылы пайдалануға берілген тұрғын үй көлемі 20,3 млн шаршы метрге жетіп, рекордтық көрсеткіш тіркелді. Жаңа тұрғын үй кешендері мен ірі инфрақұрылымдық жобалар ел қалаларының келбетін өзгертіп, Қазақстанның құрылыс саласындағы әлеуетін айқындай түсті.
Таңғаларлық дерек
2025 жылы Қазақстанда 20,3 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Ал Еуропадағы ең ірі экономика – Германияда сол жылы шамамен 206 мың жаңа пәтер немесе 19 млн шаршы метрге жуық тұрғын үй тапсырылған. Халық санын ескерсек, айырмашылық одан да айқын көрінеді. Германия халқы Қазақстан халқынан шамамен төрт есе көп.
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, соңғы жеті жылда елімізде 118,3 млн шаршы метр тұрғын үй салынған.
Құрылыс көлемі жыл сайын дерлік өсіп келеді. Тек 2022 жылы аздаған төмендеу байқалды. Одан кейін құрылыс қарқыны қайта күшейіп, 2025 жылы рекордтық көрсеткішке жетті. 2019 жылдан бері жылдық тұрғын үй құрылысының көлемі 55%-ға артқан.
Көліксіз аула мен терезе алдындағы ойын алаңы
Осы жылдары Астананың жаңа тұрғын үй кешендері қалалық ортаның өзіндік құбылысына айналды. Көлік кірмейтін жабық аулалар, жерасты автотұрақтары, балалар және спорт алаңдары, бірінші қабаттардағы дүкендер мен дәмханалар қалыпты стандартқа айналып келеді.
Еуропа мен АҚШ-та мұндай инфрақұрылым көбіне жоғары санаттағы тұрғын үй жобаларында кездеседі. Еуропа астаналарының ескі аудандарында тұрғындар әлі де көліктерін тротуар бойына қояды, ал балаларымен серуендеу үшін қоғамдық саябақтарға барады.
Қазақстандық құрылыс салушылар қазірдің өзінде әлемдік жетекші компаниялармен бәсекелесетін ауқымда жұмыс істеп келеді. Қазақстанның ірі нарық ойыншыларының бірі Өзбекстан мен Әзербайжаннан бөлек, Дубай мен АҚШ-тың Майами қаласында да жобаларды жүзеге асыруда.
Жеті жылда не салынды?
2019 жылғы желтоқсанда Астанада Орталық Азиядағы ең биік ғимарат – Abu Dhabi Plaza кешенінің бірінші кезеңі ашылды. Сауда орталығынан кейін кешенде қонақүй мен апартаменттер жұмысын бастады.
2022 жылы елордада Орталық Азиядағы ең үлкен мешіт – Астана Бас мешіті ашылды. Оның мұнараларының биіктігі 130 метрге жетеді.
Түркістан да жаңа келбетке ие болды. 2020 жылдың жазына қарай қаланың әкімшілік-іскерлік орталығында 11 нысанның құрылысы аяқталды. Одан кейін конгресс-орталық пен стадионды пайдалануға беру жұмыстары жүргізілді.
2026 жылдың сегіз айында елімізде 11,3 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 3,6%-ға көп.
2026 жылы барлығы шамамен 188 мың пәтерді пайдалануға беру жоспарланған. Көшбасшылық әлі де Астана қаласында. Мұнда еліміздің басқа өңірлерімен салыстырғанда тұрғын үй құрылысының көлемі жоғары.
Алатау. Жаңадан бой көтеретін қала
Елдегі ең ауқымды қала құрылысы жобасы Алматы маңында жүзеге асырылып жатыр. 2026 жылғы мамырда Мемлекет басшысы Алатау қаласының ерекше құқықтық режимі туралы конституциялық заңға қол қойды.
Жаңа қаланың инвестициялық жобалар портфеліне қазірдің өзінде 67 жоба енгізілген. Мұнда PepsiCo және Mars компаниялары жұмыс істеп жатыр, ал Hyundai, Lotte және Doosan компанияларымен келіссөздер жүргізілуде.
Алатау қаласын 2055 жылға дейін дамыту жөніндегі бас жоспарды ARUP және BCG халықаралық консультанттары әзірлеп жатыр. Жоспар жүзеге асса, Қазақстан әлемдегі ең танымал жаңа қалалардың бірін қалыптастыруы мүмкін.
Әр тұрғынға шаққандағы шаршы метр
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның тұрғын үй қоры 447,3 млн шаршы метрге жетті.
Ел бойынша әр тұрғынға орта есеппен 25,1 шаршы метр тұрғын үйден келеді. Бұл ретте қала тұрғындарының тұрғын үймен қамтамасыз етілу деңгейі ауыл тұрғындарына қарағанда жоғары.
Бір жыл ішінде бұл көрсеткіш 0,6 шаршы метрге өсті.
Құрылыс Қазақстанның өзіндік ерекшеліктерінің біріне әлдеқашан айналды. Үш онжылдықта кең дала төсінде бой көтерген Астананың келбетін сәулетшілер мен құрылысшылар айқындады.
Жыл сайын елімізде шамамен 800 мың халқы бар қаланы орналастыруға жететін тұрғын үй салынады. Сондықтан дамыған елдерден Қазақстанға көшіп келіп, ұзақ мерзімге қалатын шетелдік мамандардың бір бөлігі мұнда өмір сүруге қолайлы жағдай жасалғанын атап өтуі таңғаларлық емес.
Айта кетейік, бұған дейін Қазақстан қалаларының жеті жылда қалай өзгергені туралы жазған едік.