Президент бастамасы: Алатау Сити Қазақстанның стратегиялық жобасына айналуда

Бүгін Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Алматы облысына жұмыс сапары барысында Алатау қаласының ел дамуы үшін стратегиялық маңызы зор жоба екенін атап өтіп, оның жаңа құқықтық мәртебесі бар ерекше даму аумағы ретінде қалыптасатынын жеткізді. Бұл бастама Қазақстанның экономикалық және инвестициялық саясатының жаңа кезеңін айқындайтын маңызды қадам ретінде бағаланып отыр.

Осыған байланысты Мәжіліс депутаты Данияр Каскарауовпен әңгімелестік. Депутат өз сөзінде Алатау Сити жобасының ел үшін ашатын мүмкіндіктеріне тоқталып, оның инвестициялық тартымдылықты арттыруға, цифрлық инфрақұрылымды дамытуға және жаңа экономикалық орталық қалыптастыруға ықпал ететінін атап өтті.

Депутаттың айтуынша, жоба ұзақ мерзімді перспективада өңірлік теңгерімді дамытуға, халықаралық капитал тартуға және заманауи әлеуметтік-инфрақұрылымдық жүйесі бар жаңа қалалық орталық құруға жол ашады.

- Президент: «Алатауды бірегей құқықтық мәртебесі бар, қарқынды дамып келе жатқан қала деп атауға болады» деп атап өтіп, бұл жобаның бүкіл ел үшін стратегиялық маңызға ие екенін айтты. Осыған қатысты пікіріңізді білгіміз келеді. Алатау қаласы Қазақстанға және еліміздің серіктестеріне қандай мүмкіндіктер ашады деп ойлайсыз?

- Менің ойымша, Алатау қаласы Қазақстанның жаңа стратегиялық даму орталығына айналатын әлеуеті өте жоғары. Бұл жоба ел экономикасына серпін беріп, инвестициялық тартымдылықты едәуір күшейтуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар жаңа жұмыс орындарының ашылуына және еңбек нарығының кеңеюіне жол ашады. Халықаралық деңгейдегі әріптестікті дамыту арқылы Қазақстанның жаһандық беделі арта түседі.

Бұл өте ауқымды әрі Қазақстан үшін стратегиялық маңызы зор жоба. Алатау Сити мен атом электр станциясы сияқты бастамалар елдің ұзақ мерзімді дамуына тікелей әсер ететін маңызды бағыттар қатарына жатады. Қазіргі таңда мұндай жобалардың жүзеге асуы Қазақстанның экономикалық әлеуетін күшейтуге үлкен мүмкіндік береді. Алатау Сити үшін таңдалған географиялық орналасу да өте тиімді, өйткені Алматы облысының инфрақұрылымдық және логистикалық мүмкіндіктері жоғары.

Бүгін Президенттің Алатау Сити бойынша арнайы Алматы облысына барғаны да осы жобаның өзектілігін көрсетеді. Бұған дейін мен депутат ретінде экономика және қаржы министрлеріне Қонаев қаласындағы жағдайға қатысты сұрақ қойған едім. Себебі Алматы облысы жеке әкімшілік өңір ретінде құрылғанына үш-төрт жылға жуық уақыт өтсе де, Қонаев қаласында әлі күнге дейін толыққанды әкімшілік ғимараттар немесе стадион сияқты инфрақұрылымдар салынбаған. Мемлекеттік қызметкерлердің басым бөлігі әлі де уақытша орындарда, тіпті кейбірі түрлі бейімделмеген ғимараттарда жұмыс істеп келеді.

Дегенмен биыл бұл мәселелерді шешу бағытында нақты жұмыстар басталды деген ақпарат бар. Бұл өңірдің әкімшілік орталығы ретінде дамуына серпін беріп, инфрақұрылымдық тапшылықты азайтуға мүмкіндік береді. Жалпы алғанда, осындай ірі жобалардың іске асуы аймақтық дамуды теңестіруге және ел экономикасының жаңа деңгейге көтерілуіне ықпал етеді.

- Мемлекет басшысының айтуынша, Alatau City инфрақұрылымы, қалалық қызметтері мен экономикасы үлкен деректер, заманауи технологиялар және «ақылды» басқару жүйесі негізінде біріктірілген алғашқы толық цифрлық қалаға айналады. Сіздің ойыңызша, Алатаудың жаңа іскерлік белсенділік пен инновациялар орталығы болуына қандай перспективалары бар?

- Алатау қаласының толық цифрлық форматта дамуы оны инновациялық технологиялар мен заманауи шешімдердің шоғырланған алаңына айналдыруға жағдай жасайды. Мұндай тәсіл қаланың басқару жүйесін тиімді етіп, қызмет көрсету сапасын арттыруға ықпал етеді. Цифрландыру процестері кәсіпкерлікке де жаңа мүмкіндіктер ұсынып, стартаптардың дамуына жол ашады. Нәтижесінде қала экономикалық және технологиялық тұрғыдан қарқынды дамитын орталыққа айналады.

Қазіргі жағдайда көптеген бизнесмендер өз капиталын көбінесе Катар, Араб елдері, әсіресе Абу-Даби мен Дубай сияқты қаржы орталықтарына бағыттап келді. Алайда соңғы жылдардағы Таяу Шығыстағы тұрақсыздық пен Ресей–Украина соғысы, Еуропадағы экономикалық дағдарыс сияқты геосаяси факторлар жаһандық инвестициялық ахуалды күрделендіріп отыр. Сондықтан бүгінгі таңда ірі қала салуға немесе ұзақмерзімді жобаларға қолайлы, тұрақты аумақ табу оңай емес.

Алатау Сити сияқты жобалар дәл осындай жағдайда ерекше маңызға ие, өйткені оның іске асуы кемінде 10–15 жыл уақытты қажет етеді және бұл ұзақ мерзімді стратегиялық серпіліс береді. Ең бастысы, жобаны қаржыландыру тек мемлекеттік бюджетке тәуелді болмайды, негізгі үлес сырттан келетін жеке және институционалдық инвесторлар есебінен қамтамасыз етіледі. Бұл өз кезегінде елге жаңа капитал тартуға және экономикалық өсімді жеделдетуге мүмкіндік жасайды.

- Қасым-Жомарт Тоқаев отандық бизнес Алатауды дамыту үдерісінің толыққанды қатысушысына айналуы тиіс екенін айтты. Сіз Мемлекет басшысының осы ұстанымын қолдайсыз ба? Неліктен?

- Президенттің бұл бастамасын толық қолдаймын, өйткені отандық бизнесті қолдау ел экономикасының ішкі қуатын арттыруға тікелей әсер етеді. Жергілікті кәсіпкерлердің белсенді қатысуы өндіріс пен қызмет көрсету саласының дамуын жеделдетеді. Сонымен қатар бизнес өкілдерінің мүмкіндіктері кеңейіп, нарықтағы бәсекелестік күшейеді. Бұл ұлттық экономиканың тұрақтылығын нығайтуға айтарлықтай үлес қосады.

- Президент Алатаудың дамуы негізделетін басты қағидаттар жаңа Конституцияда бекітілгенін атап өтті. Сіздің пікіріңізше, бұл қаншалықты маңызды мәселе және инновациялық жобаның табысты жүзеге асуына қандай ықпал етеді?

- Даму қағидаттарын Конституция деңгейінде бекіту жобаның ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Мұндай қадам басқару жүйесінің ашықтығын арттырып, қоғам сенімін күшейтеді. Заңнамалық негіздің нақты болуы инвесторлар үшін де қолайлы орта қалыптастырады. Соның нәтижесінде жобаның жүйелі әрі жоспарлы жүзеге асуына берік негіз қаланады.

Инвестиция тарту үдерісі оңай емес екені анық, бірақ соңғы жылдары Қазақстан бұл бағытта бірқатар маңызды қадамдар жасап келеді. Әсіресе Қытаймен арадағы ынтымақтастық күшейіп, екі ел арасындағы экономикалық байланыс «алтын көпір» рөлін атқарып отыр. Сонымен қатар Катар сияқты елдерден де инвестиция тарту белсенді жүріп жатыр, ал Сингапур үлгісіндегі арнайы жобалар да назарға алынуда. Мұндай бастамалардың басты ерекшелігі – инвесторларға қолайлы жағдай жасау, соның ішінде виза немесе тұрақты тұру мүмкіндігі сияқты жеңілдіктер қарастырылуы мүмкін.

Бұл қалалардың өзіне тән арнайы құқықтық режимі болады, яғни салықтық жеңілдіктер мен инвестицияға қолайлы заңнамалық орта қалыптасады. Ең маңыздысы – шетелдік инвесторлар өз құқықтарын халықаралық деңгейде қорғау мүмкіндігіне ие болып, қажет жағдайда халықаралық соттарға жүгінуге жол ашылады. Бұл Қазақстанның инвестициялық сенімділігін арттырып, елді «екінші деңгейлі мемлекет» ретінде емес, тең әріптес ретінде көрсетуге ықпал етеді.

Сонымен қатар мұндай қалаларда тек инвесторлар емес, тұрақты тұрғындар, кәсіп иелері және жұмыс істейтін азаматтар да өмір сүреді деген ұстаным бар. Жобаның басты мақсаты ойдағыдай жүзеге асса, ол тек экономикалық орталық қана емес, спорттық туризм дамитын, заманауи спорт кешендері мен ірі мәдени концерт алаңдары бар орталыққа айналады. Бұған қоса, әлемдік деңгейдегі университеттер, сапалы медициналық мекемелер мен заманауи инфрақұрылымға ерекше басымдық беріледі, бұл қаланың әлеуметтік және білім беру әлеуетін де арттырады.

- Мемлекет басшысы инвесторлар үшін барынша қолайлы жағдай жасау мен қызмет көрсетудің ең жоғары деңгейін қамтамасыз етуді басым міндеттердің бірі ретінде атады. Осы бағыттағы күтілетін нәтижелер қандай? Жалпы, Қазақстанда қалыптасқан инвестициялық модельге қандай баға берер едіңіз?

- Инвесторлар үшін қолайлы жағдай жасау елге жаңа капитал ағынын тартуға және заманауи технологияларды енгізуге ықпал етеді. Бұл инвестициялық климаттың жақсаруына және экономикалық өсімнің жеделдеуіне жол ашады. Қазақстанның инвестициялық саясаты халықаралық стандарттарға бейімделіп, ашықтық пен тиімділікке бағытталуда. Жалпы алғанда, мұндай үрдістер елдің ұзақ мерзімді экономикалық дамуына оң әсерін тигізеді.

- Қасым-Жомарт Тоқаев өңірдің толыққанды дамуы үшін шешуді қажет ететін бірқатар мәселелерге назар аударды. Президенттің айтуынша, негізгі проблемалардың бірі – Alatau Smart City құрылысы жөніндегі ауқымды міндеттер мен өңірдің нақты әлеуметтік-экономикалық жағдайы арасындағы айқын алшақтық. Сіздің ойыңызша, бұл теңгерімсіздікті қалай еңсеруге және аумақтың үйлесімді дамуын қалай қамтамасыз етуге болады?

- Бұл теңгерімсіздікті жою үшін ең алдымен инфрақұрылымды жүйелі түрде дамыту маңызды рөл атқарады. Халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту арқылы өңірлер арасындағы айырмашылықты азайтуға болады. Сонымен қатар жаңа жұмыс орындарын ашу экономикалық белсенділікті арттырады. Осы шаралар кешені тұрақты әрі үйлесімді өңірлік дамуға қол жеткізуге мүмкіндік береді.

- Әңгімеңізге рақмет!