Қазгидромет ауа райын болжаудың жаңа технологияларына көшті

Қазақстанда ауа райын 2 шақырымға дейінгі метеорологиялық жағдайларды есептей алатын жаңа компьютерлік модельдердің көмегімен болжай бастады. Деректерді өңдеу үшін суперкомпьютер мен жасанды интеллект тартылды. Жаңа технологиялар болжамдардың сапасын арттырып, метеорологтарға ауа райының өзгерістерін егжей-тегжейлі бақылауға мүмкіндік беруі тиіс.

«Қазгидромет» РМК-ның технологиялық дамуына ерекше назар аударылды. 2026 жылы кәсіпорын технологиялық даму бағытында елеулі қадам жасап, американдық әзірлеме болып табылатын, кеңістіктік ажыратымдылығы 2 км болатын ауа райын болжаудың жоғары детализацияланған WRF мезомасштабтық моделін енгізді. Аталған модель Қазақ ұлттық университетінің суперкомпьютерінде жұмыс істейді. Сонымен қатар Alem Cloud базасында жасанды интеллект технологияларын пайдалана отырып, деректерді кейінгі өңдеуге арналған 6 км ажыратымдылықтағы модель іске қосылды. Жаңа технологияларды енгізу метеорологиялық болжамдардың нақтылығы мен сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Технологиялардың енгізілгені туралы Экология және табиғи ресурстар министрі Әлібек Қуантыровтың Қазгидрометке сапары кезінде белгілі болды.

Қазақстан су тасқыны қаупін қалай бақылайды?

Ауа райын болжаудан бөлек, Қазгидромет жылдам дамитын су тасқыны туралы ескертудің халықаралық FFGS (Flash Flood Guidance System) жүйесінің жұмысына қатысады.

Қазақстан Орталық Азиядағы осы жүйенің өңірлік орталығы болып табылады және Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның 16 өңірлік орталығының қатарына кіреді.

Жүйе қысқа мерзімде дамуы мүмкін қауіпті гидрологиялық құбылыстар туралы ескертуге арналған.

Қазгидромет деректермен алмасуға және ерте ескерту жүйесін дамытуға қатыса отырып, гидрологиялық және метеорологиялық ақпаратты тарату жөніндегі өңірлік орталық функцияларын орындайды.

Ластануды бақылау және экологиялық деректер

Кәсіпорынға сапары кезінде министрге Гидрометорталықтың, қоршаған ортаның ластануын мониторингтеу сынақ зертханасының және тексеру зертханасының жұмысы көрсетілді.

Мамандар жабдықтарды, зерттеу әдістерін, өндірістік процестерді және өлшеу сапасын бақылау тәртібін таныстырды.

Сонымен қатар Әлібек Қуантыров Қоршаған ортаны қорғаудың ақпараттық-талдау орталығының қызметімен танысты.

Мұнда Қоршаған орта мен табиғи ресурстардың жай-күйі туралы ұлттық деректер банкін және Мемлекеттік экологиялық ақпарат қорын дамыту бойынша жұмыс жүргізілуде. Экологиялық аналитикаға жасанды интеллект технологиялары енгізілуде.

Бұл жұмыс экологиялық деректердің сапасын арттыруға және олардың халыққа қолжетімділігін қамтамасыз етуге бағытталған.

Әрі қарай қандай жоспар бар?

Қазгидрометте бақылау желісін одан әрі жаңарту, техникалық қайта жарақтандыру және ақпараттық жүйелерді дамыту талқылануда.

Міндеттердің қатарында жабдықтарды модернизациялау, өндірістік инфрақұрылымды дамыту және қоршаған ортаны мониторингтеуді жетілдіру бар.

Сонымен бірге, жаңа модельдерді енгізгеннен кейін болжамдардың сенімділігі өзгергенінің нақты көрсеткіштері әлі келтірілмеген.