Хоббиін кәсіпке айналдырған жас қолөнерші

Қазақ қоғамында «қолынан іс келетін қыз» деген тіркес бар. Бұл – тек үй шаруасына икемділікті емес, іскерлік пен жауапкершілікті де білдіретін ұғым. Бүгінде осы сипатқа заманауи мазмұн беріп, хоббиін табыс көзіне айналдырып жүрген жас кәсіпкерлердің қатары көбейіп келеді. Солардың бірі – Алматы қаласының тұрғыны, жас кәсіпкер Диана Мақсат. Ол қолдан тоқылған ойыншықтар мен жемпір, плед дайындап қана қоймай, гипстен тойбастар бұйымдарын, сондай-ақ хош иісті балауыз бен табиғи сабынды да үй жағдайында жасап, сатумен айналысады. BAQ.KZ тілшісі жас кәсіп иесімен тілдескен еді.

Хоббиден басталған жол

Диананың айтуынша, бәрі қарапайым қызығушылықтан басталған. Бала күнінде әжесінің жанында отырып, жіп иіріп, ілмек салуды үйренген сәттері қазір оған ең қымбат естеліктердің бірі.

«Тоқуды маған әжем үйреткен. Алғашында өзіме, жақындарыма арнап ұсақ-түйек бұйымдар тоқитынмын. Бір күні құрбыларым “неге сатпайсың?” деп ұсыныс айтты. Сол сәттен бастап хоббиіме басқаша қарай бастадым», – дейді ол.

Алғашқы кезде бұл іс оған тек жан тыныштығын сыйлайтын ермек сияқты көрінген. Университетте оқып жүргенде де қолынан жібі түспеген. Бос уақытында шағын ойыншықтар, сәндік бұйымдар тоқып, әлеуметтік желідегі парақшасына жүктеп қоятын. Сол суреттерді көрген таныстары мен бейтаныс адамдар қызығушылық таныта бастағанда ғана ол өз еңбегінің сұранысқа ие екенін аңғарған.

Алғашқы тапсырыстары қолдан тоқылған ойыншықтар болған. Әсіресе экологиялық таза, қауіпсіз жіптен жасалған, бояуы табиғи ойыншықтарға сұраныс жоғары болды. Жас аналар балаларына табиғи материалдан жасалған, қол еңбегі сіңген, химиялық иісі жоқ бұйымдарды таңдауға бейім.

«Бір ана баласына арнап қоянша ойыншыққа тапсырыс берді. Кейін “балам сол қоянмен ұйықтайды, тастамайды” деп жазды. Сол хабарламаны оқығанда еңбегімнің зая кетпегенін түсіндім. Бұл жай ғана сату емес, бір отбасының жылулығына үлес қосу екен», – дейді Диана.

Оның айтуынша, қолдан тоқылған ойыншықтың әрқайсысы бірегей. Біреуінің құлағы сәл қисық, біреуінің көзі күлімсіреп тұрғандай әсер қалдырады.

«Адамдар жаппай өндірістен гөрі, ерекше, жан жылуы бар зат іздейді. Мен әр ойыншықты тоқып отырып, оған мінез, көңіл-күй беруге тырысамын. Кейде “мынау өте ерке қоян болды”, “мынау сабырлы аю шықты” деп өзімше сөйлесіп те аламын», – дейді ол күліп.

Уақыт өте келе тапсырыс саны артты. Клиенттер ойыншықтан бөлек, киім-кешек тоқып беруді сұрай бастады. Осылайша Диана жемпір, кардиган, плед тоқуға көшті. Әсіресе күз-қыс мезгілінде жылы, сапалы қолдан тоқылған бұйымдарға сұраныс күрт өседі.

«Қолдан тоқылған жемпір – жай киім емес. Ол адамның өлшеміне сай, талғамына қарай жасалады. Біреу ашық түсті қалайды, біреу ұлттық ою қосуды сұрайды. Әр тапсырыс – жаңа идея, әрбір бұйым ерекше болуға тиіс. Мен үшін бұл тек өнім емес, адамның жеке стилін, мінезін көрсететін шығармашылық туынды. Сол үшін әр тігіс, әр иірім мен түс үйлесіміне ерекше көңіл бөлемін», – дейді жас кәсіпкер.

Пледтерге де қызығушылық жоғары. Әсіресе жас отбасылар үй интерьеріне үйлесетін, фотосессияға жарайтын, жұмсақ әрі табиғи жіптен тоқылған бұйымдарды іздейді.

«Суық күні диванға жайғасып, иығыңа өз қолыңмен тоқылған пледті жамылу – ерекше сезім. Сол сәттегі жайлылық пен жылулықты елестеткенде, менің еңбегімнің қаншалықты маңызды екенін түсінемін. Клиенттерімнің “үйімізге жылулық келді” деген сөздері маған қанат бітіреді, әрі жаңа идеялар мен өнімдер жасауға шабыт береді. Бұл – тек сату емес, адамдарға қуаныш сыйлау процесі», – дейді Диана.

Осылайша қарапайым қызығушылық біртіндеп тұрақты табыс көзіне айналып, оның өмірлік бағытын айқындады.

Гипс, балауыз және сабын: ассортиментті кеңейту

Нарықта бәсеке жоғары екенін түсінген Диана бір бағытпен шектеліп қалмай, өнім түрін көбейтуге бел буады. Осылайша гипстен жасалатын тойбастар бұйымдарын меңгереді.

Қазақы дәстүрде тойбастар – қонаққа көрсетілген құрметтің белгісі. Соңғы жылдары тойбастардың да форматы өзгеріп, ұлттық нақыштағы, экологиялық таза, ерекше дизайндағы бұйымдарға сұраныс артқан.

«Алғаш рет гипспен жұмыс істегенде біраз қателестім. Пішіні дұрыс шықпай, кейде жарылып кеткен кездер болды. Сол сәттерде шыдам мен табандылық қажет екенін түсіндім. Бірақ тәжірибе арқылы үйрендім, әр қателіктен сабақ алдым. Қазір той иелері өз тақырыбына сай арнайы дизайн сұрайды, мен олардың идеяларын жүзеге асырамын. Бұл – шығармашылықты дамыту мен клиентпен тығыз байланыс орнатудың керемет мүмкіндігі», – дейді жас кәсіпкер.

Бұдан бөлек, ол хош иісті балауыз шамдар мен табиғи сабын дайындай бастайды. Әсіресе қолдан құйылған, соя балауызынан жасалған шамдар интерьер мәдениеті дамыған қала тұрғындары арасында сұранысқа ие.

«Адамдар үйіне жылулық сыйлайтын ұсақ-түйекке мән бере бастады. Хош иіс, әдемі қаптама, табиғилық – бәрі маңызды. Тек затты сату жеткіліксіз, ол адамның эмоциясын, көңіл-күйін көтеруі керек. Сондықтан мен әр шамды, сабынды немесе кішкентай сувенирді жасағанда сапасына ерекше көңіл бөлемін, материалдарын мұқият таңдаймын, әр детальге назар аударамын. Клиент өнімді алған кезде тек затты емес, оған салынған махаббат пен қамқорлықты сезінуі керек», – дейді Диана.

Үйден басталған шағын өндіріс

Диананың шағын шеберханасы – өз пәтеріндегі бір бөлме. Бөлме кішкентай болса да, оның ішінде әр бұйымға арналған орын, құрал-жабдық, жіптер мен бояулар – бәрі тәртіппен орналасқан. Бастапқыда инвестиция көп болмаған. Диана бәрін біртіндеп, табысынан қайта салып, қажетті құрал-жабдықты жинақтаған.

«Көп адам “кәсіп бастау үшін қомақты қаражат керек” деп ойлайды. Мен керісінше, бар мүмкіндікті тиімді пайдалану керек деп санаймын. Алғашқы табысты қайтадан іске салдым. Бір-екі доп жіппен басталған іс қазір бір бөлмеде мини-шеберханаға айналды. Әр жаңа тапсырыс – тәжірибе мен дағдыны жетілдіру, өнімнің сапасын арттыруға мүмкіндік. Сондықтан кішкентайдан бастау қорқыныш тудырмауы керек, бастысы – ниет пен табандылық», – дейді ол.

Қазіргі таңда тапсырыстардың басым бөлігі әлеуметтік желілер арқылы қабылданады. Инстаграм, TikTok сияқты платформалардағы парақшалары тек өнім көрсетуге емес, клиентпен тікелей байланыс орнатуға да мүмкіндік береді. Диана әр комментарийге жауап береді, ұсыныстар мен сын-пікірлерді жинайды, қажетті түзетулер енгізеді. Сондай-ақ фото-видео контент жүргізу – кәсібінің ажырамас бөлігіне айналған. Әр бұйымды кәсіби түрде көрсетіп, клиенттің сенімін арттыру үшін видео сабақтар, процесс фотосуреттері, кейде тікелей эфирлер де ұйымдастырады.

«Менің ойымша, тек сапалы өнім жеткізу жеткіліксіз. Клиентпен қарым-қатынас орнату, олардың пікірін тыңдау, тапсырыс процесіне қатыстыру – сенім тудырады. Әлеуметтік желі бізге тек өнімді сатуға арналған платформа емес, сонымен бірге брендті қалыптастыруға, клиенттермен байланыс орнатуға және қоғамға өз құндылығымызды көрсетуге мүмкіндік беретін құрал», – дейді Диана.

Осылайша, үйден басталған шағын шеберхана бүгінгі күні тұрақты тапсырыстармен жұмыс істейтін, шығармашылық пен кәсібилікті үйлестіретін мини-өндіріс орталығына айналған.

Жас кәсіпкер және мемлекеттік қолдау

Қазақстанда шағын және орта бизнесті дамыту – мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі. Әсіресе жастар кәсіпкерлігін қолдау тетіктері жыл сайын кеңейіп келеді. Гранттар, жеңілдетілген несиелер, оқыту бағдарламалары, бизнес-инкубаторлар мен стартап акселераторлар – осылардың бәрі жас кәсіпкерлерге өз ісін бастауда нақты мүмкіндік береді. Мемлекет бұл бағытты қолдау арқылы экономикалық дамуды жеделдетіп, жаңа жұмыс орындарын ашуды мақсат етеді.

Диана да болашақта кәсібін ресми тіркеп, өндіріс көлемін ұлғайтуды жоспарлап отыр. Ол шағын шеберханасын кеңейтіп, кәсібін тіркелген бизнеске айналдыру арқылы нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттырғысы келеді.

«Қазір жеке кәсіпкер ретінде тіркеліп, кәсібімді заңды түрде кеңейтуді ойлап жүрмін. Бұл тек ресми тіркелу емес, кәсібімді тұрақты әрі сенімді етуге арналған алғашқы қадам. Мемлекеттік гранттарға қатысып көргім келеді, себебі олар тек қаржылай көмек қана емес, тәжірибе алмасу мен бизнес жүргізудің жүйесін үйренуге мүмкіндік береді. Шеберхананы бөлек орынға көшіру – менің үлкен мақсатым, ол арқылы өндіріс көлемін арттырып, клиенттерге сапалы өнім жеткізуге жағдай жасай аламын», – дейді ол.

Дианаға қарағанда, жас кәсіпкерлерге ең бастысы – ақпарат пен дұрыс бағыт. Қайда жүгіну керек, қандай құжат қажет, қандай мемлекеттік бағдарлама немесе грант бар – осының бәрін түсіндіріп беретін жүйелі қолдау өте маңызды.

Мемлекет тарапынан ұсынылатын қайтарымсыз гранттар, оқыту курстары мен тәлімгерлік бағдарламалар, әсіресе қолөнермен айналысатын қыз-келіншектер үшін үлкен мүмкіндік. Бұл тек табыс табуға ғана емес, өз қабілетін толық жүзеге асыруға, шығармашылықты кәсібилікке айналдыруға жол ашады.

«Менің ойымша, мемлекеттік қолдау тек қаржы емес, сонымен бірге бағыт-бағдар, тәжірибе алмасу, желі құру мүмкіндігін береді. Гранттар мен жеңілдетілген несиелер – бұл тек бастапқы ресурс қана. Шынайы құндылық – басқа кәсіпкерлермен байланыс орнату, тәлімгерлердің тәжірибесінен үйрену, бизнес жүргізудің қыр-сырын түсіну. Бұл – шағын кәсіпті дамытудың ең тиімді жолы және өз кәсібімді тұрақты әрі бәсекеге қабілетті етуге көмектесетін негізгі фактор», – дейді Диана.

Осылайша, жеке кәсібін бастаған жас кәсіпкердің тәжірибесі мен мемлекет ұсынған қолдау тетіктері бір-бірін толықтырып, шағын бизнес секторын дамытуға нақты үлес қосуда.

Кәсіпкер арудың әлеуметтік миссиясы

Диана үшін кәсіп тек табыс көзі емес. Ол оны шығармашылықты жүзеге асыру, қоғамға пайда келтіру құралы ретінде де қабылдайды. Оның арманы – өз тәжірибесі арқылы басқа қыз-келіншектерге үйден отырып табыс табудың жолдарын көрсету, шеберлік сағаттары мен онлайн сабақтар өткізу.

«Көп қыздар декреттік демалыста немесе жұмыс таба алмай отырғанын білемін. Бірақ кейде үйде отырып та табыс табуға, өз қабілетін жүзеге асыруға болады. Қолынан іс келсе, неге оны тек хобби ретінде қалдырмасқа? Мен өз тәжірибеммен бөлісуге дайынмын – шеберлік сабақтарын өткізу, кеңестер беру, шығармашылықты кәсіпке айналдыру жолдарын көрсету арқылы қыз-келіншектерге шабыт бергім келеді», – дейді ол.

Диананың бұл бастамасы – қоғамдағы әйел кәсіпкерлігін дамытуға қосылған нақты үлес. Статистикаға сүйенсек, Қазақстанда тіркелген шағын және орта бизнес субъектілерінің айтарлықтай бөлігі әйелдерге тиесілі. Бұл тек экономикалық көрсеткіш емес, сонымен бірге гендерлік теңдікті нығайтуға, әйелдердің кәсіби әлеуетін толық ашуға септігін тигізеді.

Жас кәсіпкер ретінде Диананың тәжірибесі мен бастамалары – тек жеке табыс емес, қоғамға үлгі болып, шағын бизнестегі әйел кәсіпкерлерге сенім мен шабыт береді. Оның айтуынша, әрбір қыз өз қабілетін кәсібіне айналдыра алса, бұл тек экономикалық тиімділік қана емес, сонымен бірге отбасы мен қоғамның әл-ауқатын арттырады.

Сапа мен сенім – табыстың кілті

Диананың айтуынша, қолөнер кәсібінде ең бастысы – сапа мен адалдық. Оның пікірі бойынша, клиенттің сенімін сақтау – кез келген кәсіптің табысты болуына тікелей әсер ететін негізгі фактор.

«Клиент бір рет алданса, қайта келмейді. Сондықтан шикізатты үнемдеуге немесе арзан материал қолдануға тырыспаймын. Әр өнім – менің беделім мен кәсібімнің айнасы. Ұзақ мерзімді сенім – қысқа мерзімді пайдадан маңызды. Мен үшін клиенттің разылығы мен сенімі – ең басты капитал. Сол себепті әр бұйымды сапалы, қауіпсіз және әдемі етіп жасауға барымды саламын», – дейді жас кәсіпкер.

Ол әр өнімге жеке жауапкершілікпен қарайды. Тек әдемі, ерекше көрінетін зат жасау жеткіліксіз; тапсырысты уақытында орындау, қаптаманың эстетикасына мән беру, клиентпен мәдени және жылы қарым-қатынас орнату – барлығы брендтің негізін құрайды. Диана үшін әр өнім – тек тауар емес, оның шеберханасының сапасы мен құндылықтарын көрсететін айна.

«Бір клиенттің қуанышын көргенде, өз еңбегімнің мағынасын түсінемін. Бұл – тек сату емес, сенім мен құрмет орнату процесі. Сондықтан әрбір детальға, әр тігіс пен қаптамаға, әр түсті таңдау мен композицияға ерекше көңіл бөлемін. Клиент өнімді алған кезде тек бұйымды емес, оның артында тұрған еңбек пен махаббатты сезінуі керек. Сол сәт – мен үшін ең үлкен мотивация, әрі шығармашылықтың нағыз жемісі», – дейді ол.

Осы ұстаным арқылы Диана өз кәсібін біртіндеп тек жеке табыс көзі емес, сенімді брендке айналдырып отыр.

Алдағы уақытта Диана онлайн-дүкен ашып, өнімдерін тек Алматы тұрғындарына ғана емес, бүкіл Қазақстанға жеткізуді, тіпті шетелге экспорттау мүмкіндігін қарастырады. Бұл қадам клиенттердің санын арттыруға, брендтің танымалдығын кеңейтуге септігін тигізеді. Сонымен қатар, ол ұлттық ою-өрнек элементтерін заманауи дизайнмен ұштастырған жаңа коллекция шығаруды жоспарлап отыр. Бұл – дәстүр мен заманауи сәнді үйлестіретін, бірегей өнімдер шығару ниеті.

«Менің арманым – шағын шеберханамды нағыз шығармашылық студияға айналдыру. Қазір бұл жай ғана бір бөлмедегі шеберхана, бірақ мен оны кеңейтіп, әр бұйымды жасау процесін көрсетуге арналған толыққанды студияға айналдырғым келеді. Онда әр клиент өз тапсырысының қалай жасалып жатқанын көріп, біздің шығармашылыққа қатыса алады. Менің мақсатым – тек өнім сату емес, тәжірибе мен идеяны бөлісу. Қазақстандық өнімнің сапалы, бәсекеге қабілетті екенін дәлелдегім келеді. Шет елдерде біздің қолөнеріміздің құндылығы мен ерекшелігі бағаланса, мен үшін бұл ең үлкен жетістік болар еді», – дейді ол.

Диана үшін бұл тек бизнес емес, ұлттық мәдениеттің бір бөлшегін әлемге танытудың амалы. Ол әр бұйым арқылы Қазақстандық қолөнердің сапасын, ерекшелігін көрсетуге тырысады. Алдағы жоспарлары – жеке кәсібін кеңейтіп қана қоймай, отандық өнімнің беделін арттыруға бағытталған.

Шағын кәсіп – үлкен экономика негізі

Диана Мақсаттың оқиғасы – тек бір адамның табыс тарихы емес. Бұл – Қазақстандағы шағын кәсіптің даму әлеуетін көрсететін нақты мысал. Мемлекет тарапынан жасалып жатқан қолдау шаралары, гранттар мен оқыту бағдарламалары нақты адамдардың тағдыры арқылы өз мәнін табады.

Үйден басталған шағын іс уақыт өте келе тұрақты бизнеске айналуы мүмкін. Мұның кілті – батылдық, еңбек және жүйелі қолдау. Диананың тәжірибесі көрсеткендей, жеке кәсіп бастау үшін міндетті түрде үлкен кеңсе немесе миллиондаған инвестиция қажет емес. Көп жағдайда шығармашылық, табандылық және дұрыс бағыт қана жеткілікті.

Қолөнер бұйымдарын жасап, әлеуметтік желі арқылы сату арқылы табыс тауып отырған жас алматылық қыздың жолы – мыңдаған жасқа үлгі. Бір қарапайым шүйке жіп, бір қалып гипс және үлкен сенім – кейде үлкен кәсіптің бастауы бола алады. Диананың мысалы көрсеткендей, шағын іс қана емес, ол адамға өзін-өзі жүзеге асыруға, шығармашылығын дамытуға және қоғамға пайда келтіруге жол ашады.